TP.HCM chạy đua tìm các anh hùng liệt sĩ: Công nghệ mở ra hy vọng sau hơn 50 năm
Radar xuyên đất, giám định ADN và những hồ sơ lịch sử quý đang giúp TP.HCM tăng tốc tìm kiếm, xác định danh tính các anh hùng liệt sĩ sau hơn nửa thế kỉ chờ đợi.
Sau hơn nửa thế kỉ kể từ ngày đất nước thống nhất, hành trình tìm kiếm và đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình vẫn chưa dừng lại. Tại TP.HCM, cuộc chạy đua với thời gian đang bước sang giai đoạn mới khi những "hồ sơ lịch sử" được giải mã cùng các công nghệ hiện đại như radar xuyên đất, thiết bị đo từ suất và giám định ADN được ứng dụng mạnh mẽ, mở ra hi vọng xác định danh tính nhiều liệt sĩ đã hi sinh trong các cuộc kháng chiến.
Những "hồ sơ lịch sử" thắp lên hy vọng sau hơn 50 năm
Tại buổi họp báo về các vấn đề kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 9/7, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM, cho biết công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ luôn được xác định là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, không chỉ nhằm hoàn thành trách nhiệm với lịch sử mà còn góp phần xoa dịu nỗi đau của hàng nghìn gia đình vẫn mòn mỏi chờ tin người thân.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, mỗi thông tin mới, dù chỉ là một dòng ghi chép hay một kỷ vật còn sót lại, đều có thể trở thành chìa khóa mở ra cơ hội xác định nơi an nghỉ của các liệt sĩ. Vì vậy, Bộ Tư lệnh TP.HCM đang huy động nhiều nguồn lực để thu thập, đối chiếu và xác minh dữ liệu lịch sử từ trong nước và quốc tế.
Một bước tiến đáng chú ý là việc đơn vị vừa tiếp nhận ba bộ hồ sơ quý chứa nhiều thông tin liên quan đến các đơn vị chiến đấu trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, bệnh viện K76A tại Hòa Hội cùng nhiều di vật của liệt sĩ được phía Hoa Kỳ trao trả.
Những tư liệu này không chỉ giúp bổ sung khoảng trống lịch sử mà còn mở thêm cơ hội xác định danh tính những người đã hi sinh. Thành phố dự kiến sẽ trao trả các di vật cho thân nhân các gia đình liệt sĩ trước dịp 27/7, góp phần nối lại sợi dây kí ức bị ngắt quãng suốt hơn nửa thế kỉ.
Công nghệ hiện đại trở thành "cánh tay nối dài" của lịch sử
Nếu trước đây việc tìm kiếm chủ yếu dựa vào lời kể của nhân chứng và hồ sơ lưu trữ thì hiện nay TP.HCM đã trở thành một trong những địa phương tiên phong ứng dụng khoa học công nghệ vào nhiệm vụ đặc biệt này.
Tại công viên Lê Thị Riêng - khu vực từng diễn ra nhiều trận đánh ác liệt nhưng hiện đã thay đổi hoàn toàn về địa hình - Bộ Tư lệnh TP.HCM phối hợp với các nhà khoa học của Đại học Khoa học Tự nhiên và Đại học Bách khoa triển khai radar xuyên đất cùng thiết bị đo từ suất để khoanh vùng các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ.
“Kết quả bước đầu cho thấy phương pháp này giúp nâng cao đáng kể độ chính xác, hạn chế đào bới diện rộng và tiết kiệm nhiều thời gian so với phương pháp truyền thống. Đến nay, lực lượng chức năng đã quy tập được 11 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó có 6 bộ còn lưu giữ giấy tờ hoặc di vật phục vụ công tác xác minh danh tính”, Thiếu tướng Trung thông tin.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, toàn bộ quá trình khai quật đều được thực hiện theo nguyên tắc khoa học, "bóc tách từng lớp" thay vì đào đồng loạt nhằm bảo đảm giữ nguyên hiện trạng hài cốt và di vật.
Ông cho biết cách làm này giúp phân định rõ từng lớp chiến trường, từng đơn vị chiến đấu, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác nghiên cứu lịch sử cũng như xác định danh tính sau này. Thành công tại Quảng Ngãi và Quảng Trị cũng cho thấy việc ứng dụng khoa học kĩ thuật là hướng đi phù hợp trong bối cảnh địa hình chiến trường đã thay đổi quá nhiều sau hàng chục năm.
Chung sức để hoàn thành hành trình tri ân anh hùng liệt sĩ
Song song với công tác quy tập, xác định danh tính bằng công nghệ ADN được xem là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo.
Bộ Tư lệnh TP.HCM đang phối hợp với Ban Chỉ đạo tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ tỉnh Tây Ninh lấy mẫu ADN của thân nhân các liệt sĩ thuộc Tiểu đoàn 1 Long An giai đoạn 1965-1969 để xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ đối chiếu.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, mục tiêu cuối cùng không chỉ dừng lại ở việc tìm thấy hài cốt mà còn phải cố gắng "trả lại tên" cho những người đã ngã xuống. Khi dữ liệu ADN, hồ sơ lịch sử và thông tin nhân chứng được kết nối đồng bộ, khả năng xác định chính xác danh tính sẽ được nâng lên đáng kể, qua đó giúp nhiều gia đình khép lại hành trình chờ đợi kéo dài hơn nửa thế kỉ.
Một trong những điểm sáng của chiến dịch là sự đồng hành của người dân. Trong đợt tìm kiếm các liệt sĩ hi sinh tại sân bay Tân Sơn Nhất dịp Tết Mậu Thân 1968, chỉ sau hai ngày phát động, Bộ Tư lệnh TP.HCM đã tiếp nhận hơn 50 cuộc gọi và tin nhắn cung cấp thông tin từ nhiều địa phương. Nhiều tư liệu quý đang tiếp tục được xác minh để phục vụ công tác tìm kiếm trong thời gian tới.
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung khẳng định TP.HCM sẽ tiếp tục rà soát toàn bộ các trận đánh trên địa bàn, xây dựng kế hoạch tìm kiếm giai đoạn 2026-2030, đồng thời thành lập nhóm nghiên cứu chuyên sâu với sự tham gia của các chuyên gia lịch sử, nhà khoa học và lực lượng quân đội nhằm khai thác tối đa nguồn dữ liệu còn lại. Ông nhấn mạnh rằng mỗi thông tin do người dân cung cấp đều có thể trở thành mảnh ghép quan trọng giúp hoàn thành hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình.
Hơn 50 năm sau ngày đất nước hòa bình, thời gian vẫn là thách thức lớn nhất trong công tác tìm kiếm liệt sĩ. Tuy nhiên, với sự kết hợp giữa khoa học công nghệ, dữ liệu lịch sử và sức mạnh cộng đồng, TP.HCM đang từng bước viết tiếp hành trình tri ân đầy nhân văn. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy không chỉ giúp một gia đình vơi đi nỗi đau chờ đợi mà còn góp phần hoàn thiện kí ức lịch sử, khẳng định đạo lý "uống nước nhớ nguồn" luôn được gìn giữ và tiếp nối bằng những hành động cụ thể hôm nay.
