TP.HCM đặt mục tiêu Net Zero vào năm 2045, 100% rác thải được thu gom và xử lí
Mục tiêu Net Zero của TP.HCM cao hơn nhiều chỉ tiêu chung của cả nước.
Trước sức ép ngày càng lớn từ ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, ngập úng và biến đổi khí hậu, TP.HCM đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi căn bản cách quản trị môi trường. Thành phố chuyển từ tư duy ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm, đồng thời đặt những mục tiêu cao hơn mặt bằng chung cả nước, hướng tới một đô thị xanh và Net Zero vào năm 2045.
TP.HCM thay đổi cách quản trị môi trường
Thông tin tại buổi họp báo về các vấn đề kinh tế - xã hội chiều 13/8, bà Ngô Nguyễn Ngọc Thanh - Trưởng Phòng Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, cho biết thành phố đang khẩn trương hoàn thiện chương trình hành động để cụ thể hóa Kết luận 75 của ban chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới.
Theo bà Thanh, việc triển khai Kết luận 75 diễn ra trong bối cảnh TP.HCM đã có hơn 13 năm thực hiện Nghị quyết số 24 của Trung ương về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lí tài nguyên và bảo vệ môi trường. Dù nhận thức và hành động về môi trường đã có những chuyển biến, các vấn đề ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước và ngập úng vẫn là những thách thức lớn đối với quá trình phát triển đô thị.
Điểm đáng chú ý trong chương trình hành động lần này là TP.HCM không chỉ tiếp tục xử lí các vấn đề môi trường phát sinh mà đang thay đổi cách tiếp cận.
Thay vì chờ sự cố xảy ra rồi mới xử lí, thành phố hướng tới chủ động nhận diện nguy cơ, cảnh báo sớm và kiểm soát từ xa. Cách làm này được kì vọng giúp TP.HCM nâng cao khả năng phòng ngừa, thích ứng trước những diễn biến ngày càng phức tạp của biến đổi khí hậu.
“Công tác quản lí môi trường sẽ dựa nhiều hơn vào dữ liệu thực tế và phân loại theo mức độ rủi ro, thay vì chỉ dựa vào các biện pháp hành chính tiền kiểm. Đây được xem là thay đổi quan trọng đối với một đô thị có quy mô dân số lớn, tốc độ phát triển nhanh và các vấn đề môi trường ngày càng có tính liên kết”, bà Thanh nói.
Mục tiêu 100% rác được thu gom, xử lí
Một trong những điểm gây chú ý trong dự thảo chương trình hành động là các mục tiêu môi trường được TP.HCM đặt ra cao hơn chỉ tiêu chung của cả nước.
Cụ thể, đến năm 2030, thành phố hướng tới nâng cao năng lực quản trị môi trường, kiểm soát chặt các nguồn thải lớn và xử lí những điểm nóng gây bức xúc. Xa hơn, đến năm 2045, TP.HCM trở thành không gian sống trong lành, tiên phong trong bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, hướng tới mục tiêu Net Zero.
Đáng chú ý nhất là mục tiêu đối với chất thải rắn sinh hoạt. TP.HCM đặt mục tiêu thu gom và xử lí 100% chất thải rắn sinh hoạt ở cả khu vực đô thị và nông thôn. Chỉ tiêu quốc gia về thu gom và xử lí chất thải rắn sinh hoạt dành cho khu vực đô thị là 95% và nông thôn là 85%.
Không dừng ở việc thu gom, thành phố còn đặt mục tiêu giảm tỉ lệ chôn lấp trực tiếp chất thải rắn xuống dưới 10%, trong khi chỉ tiêu quốc gia là 30%.
Những mục tiêu này cho thấy TP.HCM không chỉ hướng tới đáp ứng các yêu cầu chung mà muốn hình thành một chuẩn quản lí môi trường cao hơn cho một đô thị đặc biệt.
Trong chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu, TP.HCM cũng xác định mảng xanh đô thị là một thành tố quan trọng.
Theo định hướng mới, cây xanh không đơn thuần phục vụ cảnh quan mà cần được quản lí, bảo vệ và phát triển đồng bộ, gắn với quy hoạch đô thị. Trong điều kiện nhiệt độ đô thị gia tăng và hiệu ứng đảo nhiệt ngày càng rõ, việc mở rộng, bảo vệ mảng xanh được kì vọng góp phần cải thiện môi trường, nâng cao chất lượng sống và tăng khả năng thích ứng của thành phố.
Cách tiếp cận này cũng cho thấy bài toán môi trường đang được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với quy hoạch, phát triển đô thị và chất lượng sống của người dân, thay vì chỉ được xem là nhiệm vụ riêng của ngành môi trường.
Từ “xử lí hậu quả” sang phát triển xanh
Dự thảo chương trình hành động của TP.HCM xác định 18 chỉ tiêu và 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, tập trung vào các vấn đề môi trường cấp bách, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, thúc đẩy chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp gắn với chuyển đổi số và hợp tác quốc tế.
Một thay đổi đáng chú ý khác là thành phố định hướng giảm cách quản lí theo ranh giới hành chính để chuyển sang quản trị tổng hợp, liên ngành và liên vùng. Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng với những vấn đề như nguồn nước, ngập úng, chất lượng không khí hay biến đổi khí hậu, bởi tác động môi trường không dừng lại ở phạm vi một địa phương.
Theo bà Ngô Nguyễn Ngọc Thanh, ngay trong năm 2026, các sở, ngành và địa phương được yêu cầu cụ thể hóa Kết luận 75 thành các đề án, nhiệm vụ thực tế, ưu tiên xử lý những điểm nóng môi trường để tạo chuyển biến rõ rệt.
Với định hướng chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa và quản trị dựa trên rủi ro, TP.HCM đang đặt nền móng cho một bước chuyển quan trọng: tăng trưởng kinh tế phải đi cùng khả năng chống chịu khí hậu, môi trường sống và chất lượng sống của người dân.
