TP.HCM duyệt quỹ đầu tư mạo hiểm 500 tỉ đồng cho startup công nghệ

TP.HCM vừa phê duyệt đề án thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM, đánh dấu một bước đi mới trong chính sách hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo và thương mại hóa công nghệ. Theo đề án, quỹ sẽ được tổ chức theo mô hình công ty cổ phần, có vốn điều lệ ban đầu dự kiến 500 tỉ đồng, trong đó ngân sách thành phố góp 200 tỉ đồng, tương đương 40%, còn khu vực tư nhân góp 300 tỉ đồng, chiếm 60%. Thành phố cũng đặt mục tiêu nâng quy mô quỹ lên tối thiểu 5.000 tỉ đồng vào năm 2035.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô vốn, mà còn ở cách TP.HCM chọn vận hành quỹ. Khác với các chương trình hỗ trợ mang tính cấp phát hoặc tài trợ trước đây, quỹ mới được thiết kế theo cơ chế đầu tư thị trường, tách bạch quyền sở hữu của cổ đông với quyền điều hành của đội ngũ quản lý đầu tư chuyên nghiệp. Mô hình này hướng tới việc vừa dùng nguồn lực công để dẫn dắt, vừa tận dụng kinh nghiệm và kỷ luật thị trường từ khu vực tư nhân.

Theo kế hoạch, các thủ tục pháp lý sẽ được hoàn tất ngay trong tháng 3.2026 để quỹ chính thức đi vào hoạt động. TP.HCM cho biết đã nhận được cam kết tham gia cổ đông sáng lập của nhiều tập đoàn, doanh nghiệp và quỹ đầu tư như Sovico, Vingroup, VinaCapital, Becamex IDC, VNG, CT Group, Hoa Sen, Lotte Ventures Vietnam và FPT.

Bài toán cần một “vốn mồi” đủ lớn

Việc TP.HCM lập quỹ đầu tư mạo hiểm diễn ra trong bối cảnh thị trường vốn cho startup tại Việt Nam vẫn khá trầm lắng. Theo các số liệu được công bố đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư mạo hiểm vào Việt Nam trong năm 2025 chỉ còn khoảng 215 triệu USD với 41 thương vụ, giảm khoảng 30% so với năm trước và nối dài đà điều chỉnh kể từ sau giai đoạn đỉnh cao năm 2021.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu về một nguồn vốn dài hạn, sẵn sàng chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp công nghệ trở nên cấp thiết hơn. TP.HCM hiện vẫn là trung tâm khởi nghiệp lớn nhất cả nước, chiếm khoảng một nửa số startup của Việt Nam. Tuy nhiên, nghịch lý là thành phố có hệ sinh thái sôi động nhưng lại thiếu các quỹ đầu tư mạo hiểm nội địa đủ lớn và vận hành bài bản, trong khi phần lớn dòng vốn cho startup lâu nay vẫn đến từ nhà đầu tư nước ngoài.

Chính vì vậy, quỹ đầu tư mạo hiểm mới của TP.HCM được kỳ vọng sẽ đóng vai trò “vốn mồi”. Theo định hướng của đề án, mỗi 1 đồng vốn nhà nước bỏ ra có thể thu hút thêm từ 2 đến 3 đồng vốn tư nhân. Nếu cơ chế này vận hành đúng như thiết kế, thành phố không chỉ tăng được quy mô nguồn lực cho startup mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa, kéo khu vực tư nhân tham gia mạnh hơn vào các dự án công nghệ còn ở giai đoạn sớm.

Đây cũng là lý do nhiều chuyên gia đánh giá việc thành lập quỹ mang ý nghĩa vượt ra ngoài câu chuyện 500 tỉ đồng ban đầu. Trong trao đổi với Bloomberg Businessweek Vietnam, ông Eddie Thái, đồng sáng lập và tổng giám đốc AVV, nhận định đây là một bước tiến tích cực đối với hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam, không chỉ thể hiện sự ủng hộ với đổi mới sáng tạo mà còn cho thấy mức độ cam kết và chấp nhận rủi ro chưa từng có tiền lệ trong lĩnh vực này.

Chấp nhận rủi ro có kiểm soát

Một điểm rất mới trong thiết kế quỹ là nguyên tắc chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Theo đề án, hiệu quả đầu tư sẽ được nhìn trên toàn danh mục thay vì bó hẹp ở từng dự án riêng lẻ. Tổng mức tổn thất phát sinh từ hoạt động đầu tư được phép không vượt quá 50% phần vốn nhà nước trong một chu kỳ đầu tư. Cùng với đó, đội ngũ quản lý quỹ và người đại diện phần vốn nhà nước sẽ được miễn trừ trách nhiệm dân sự hoặc hành chính nếu tổn thất phát sinh do nguyên nhân khách quan và toàn bộ quy trình đầu tư đã được thực hiện đúng quy định, minh bạch.

Cơ chế này được xem là then chốt, bởi đầu tư mạo hiểm vốn có bản chất rủi ro cao. Nếu vẫn áp dụng tư duy bảo toàn vốn cứng nhắc như các khoản chi ngân sách thông thường, quỹ rất khó thực hiện đúng chức năng hỗ trợ startup công nghệ. Thành phố vì vậy đã chọn cách tiếp cận gần hơn với thông lệ quốc tế: chấp nhận có dự án thất bại, nhưng đo hiệu quả ở toàn bộ danh mục đầu tư và ở giá trị dài hạn mà hệ sinh thái nhận được.

Về lĩnh vực ưu tiên, quỹ sẽ hướng dòng vốn vào các ngành công nghệ có giá trị gia tăng cao như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, blockchain, vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học, y tế kỹ thuật cao, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, robot và tự động hóa. Đối tượng nhận đầu tư gồm doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao, cũng như các dự án ươm tạo đã có nguyên mẫu hoặc bằng sáng chế.

Phạm vi đầu tư chủ yếu vẫn tập trung tại TP.HCM, nhưng quỹ cũng có thể đồng đầu tư với các quỹ trong nước vào doanh nghiệp ở địa phương khác nếu dự án đó có cam kết chuyển giao công nghệ, xây dựng trung tâm nghiên cứu phát triển hoặc tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng gắn với sự phát triển kinh tế xã hội của thành phố. Điều này cho thấy mục tiêu của quỹ không chỉ là rót vốn đơn thuần, mà còn là kéo công nghệ, nhân lực và năng lực nghiên cứu về phục vụ cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của TP.HCM.

Theo định hướng đến năm 2035, quỹ dự kiến đầu tư cho khoảng 50 đến 150 doanh nghiệp, hỗ trợ thương mại hóa ít nhất 50 sản phẩm hoặc công nghệ, đồng thời góp phần hình thành tối thiểu 5 doanh nghiệp công nghệ có khả năng niêm yết hoặc mua bán sáp nhập. Nếu đạt được mục tiêu này, quỹ sẽ không chỉ giải quyết bài toán vốn cho startup, mà còn có thể trở thành mắt xích quan trọng trong chiến lược đưa TP.HCM tiến gần hơn tới vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo và đầu tư công nghệ của khu vực.