TP.HCM phác họa viễn cảnh 'văn hóa ngang hàng kinh tế'
TP.HCM chính thức xem văn hóa là động lực phát triển bền vững, không còn “ăn theo” kinh tế.
Trước thềm Hội nghị Di sản văn hóa toàn thành phố sắp diễn ra, những thông điệp từ Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM phác họa nên một bức tranh chiến lược đầy tham vọng, nơi các giá trị truyền thống được định vị là nền tảng cốt lõi để kiến tạo nên một đô thị hiện đại, văn minh và nghĩa tình trong giai đoạn 2025 – 2030, tầm nhìn đến 2045.
Đặt văn hóa ngang hàng với kinh tế
Chiều 20.11, ông Nguyễn Minh Nhựt – Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cho biết: Hội nghị Di sản văn hóa sắp tới không chỉ là một sự kiện chuyên môn, mà là bước đi cụ thể để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030. Đây được cho là một tín hiệu cho thấy văn hóa được đặt vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển.

Tuy nhiên, điều khiến giới chuyên môn và những người yêu di sản đặc biệt quan tâm chính là tư duy đổi mới trong cách tiếp cận lĩnh vực văn hóa. Thành phố không xem văn hóa là một lĩnh vực "ăn theo" kinh tế, mà xác định mục tiêu góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc ngay tại đô thị lớn nhất nước.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM Nguyễn Minh Nhựt nhấn mạnh: Sự phát triển của TP trong nhiệm kỳ mới được định hình bằng một triết lý nhân văn sâu sắc. Đại hội đã nhấn mạnh yêu cầu kiên định mục tiêu phát triển toàn diện con người, kết hợp chặt chẽ giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội. “Điều này đồng nghĩa với việc mọi người dân đều phải được đảm bảo có cơ hội phát triển như nhau, không ai bị bỏ lại phía sau trong dòng chảy của sự phồn vinh. Từ nền tảng tư tưởng đó, ngành văn hóa TP được giao trọng trách hình thành nên những con người TP.HCM hội tụ đủ các phẩm chất "chân - thiện - mỹ". Đó là những công dân giàu truyền thống yêu nước và nhân văn, biết nuôi dưỡng tình yêu gia đình, quê hương, Tổ quốc, đồng thời sở hữu ý chí tự cường và khát vọng mãnh liệt về việc phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc”, ông Nhựt nói.
Theo lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao - để hiện thực hóa những mục tiêu này, TP sẽ triển khai xây dựng các hệ giá trị và chuẩn mực con người TP gắn liền với việc xây dựng "Không gian văn hóa Hồ Chí Minh". Đây là một nét riêng độc đáo, nơi các giá trị tư tưởng của Bác không chỉ nằm trong sách vở mà thấm sâu vào đời sống đô thị. Song song đó, hệ thống thiết chế văn hóa từ cấp TP xuống đến tận cơ sở sẽ được hoàn thiện, đầu tư xây dựng bài bản. Nhiệm vụ đặt ra là phải bảo tồn và phát huy các giá trị công trình, các loại hình di tích, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể tiêu biểu có ý nghĩa chính trị, văn hóa, lịch sử đặc sắc, mang dấu ấn riêng biệt của vùng đất này.
Nhìn thẳng vào sự thật để bứt phá
Tuy nhiên, giữa những thuận lợi về cơ chế và chính sách, lãnh đạo ngành văn hóa TP vẫn giữ một thái độ cầu thị và thẳng thắn khi nhìn nhận vào thực tiễn. Ông Nhựt thừa nhận rằng, trong thời gian qua, mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, ngành di sản văn hóa TP ở cả 3 khu vực (bảo tàng, di tích, di sản phi vật thể) vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần được tiếp tục khắc phục.
Sự thẳng thắn này là cần thiết, bởi chỉ khi nhận diện rõ những điểm yếu, những "lỗ hổng" trong công tác quản lý và bảo tồn, chúng ta mới có thể đề ra những giải pháp căn cơ và đột phá.
Chính vì lẽ đó, để đáp ứng yêu cầu mới trong điều kiện "TP.HCM mới", Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đã quyết định tổ chức Hội nghị Di sản văn hóa toàn thành nhằm triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố lần I (nhiệm kỳ 2025 – 2030).
“Đây không phải là một cuộc họp tổng kết mang tính hình thức, mà là một diễn đàn chiến lược. Hội nghị sẽ tập trung đánh giá toàn diện công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong bối cảnh có sự thay đổi lớn về pháp luật, chính sách và mô hình quản lý. Trên cơ sở những phân tích khoa học và thực tiễn đó, Hội nghị sẽ xác định mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp phát triển lĩnh vực di sản văn hóa của Thành phố đến năm 2030, với tầm nhìn xa hơn đến năm 2045”, ông Nhựt chia sẻ.
Theo Sở Văn hóa và Thể Thao TP.HCM- Hội nghị Di sản văn hóa toàn thành phố sẽ chính thức diễn ra vào lúc 8 giờ 00 ngày 24.11.2025 tại Bảo tàng Tôn Đức Thắng (số 5 đường Tôn Đức Thắng, phường Sài Gòn, TP.HCM). Hội nghị sẽ dành thời lượng lớn để bàn về định hướng phát triển giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đối với ngành Di sản văn hóa Thành phố.
Tính đến thời điểm hiện tại, Ban Tổ chức đã nhận được hơn 40 bài tham luận đầy tâm huyết. Các bài viết này không chỉ phản ánh sâu sắc thực tiễn công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa của TP mà còn cung cấp những cơ sở khoa học và luận cứ quan trọng để định hướng phát triển lĩnh vực này đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045.