TP.HCM tăng tốc chuyển đổi số: Tham vọng 5G phủ 100% trước năm 2030

UBND TP.HCM vừa ban hành quyết định phê duyệt chiến lược chuyển đổi số của TP.HCM đến năm 2030. Mục tiêu mà Thành phố đặt ra không chỉ dừng lại ở việc số hóa các hoạt động hành chính hay triển khai vài mô hình thí điểm, mà là xây dựng một hệ sinh thái số toàn diện – nơi dữ liệu, kết nối và trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành nền tảng vận hành cho mọi lĩnh vực từ kinh tế, y tế, giáo dục đến an sinh, môi trường và quản trị công.

Thành phố định hướng trở thành một đô thị xanh, bền vững và bao trùm, nhưng mọi cấu phần vận hành đều phải được “chạy” trên hạ tầng số. Việc cam kết phủ sóng 5G toàn diện, cung cấp Internet tốc độ cao cho mọi người dân và chuyển toàn bộ thủ tục hành chính sang trạng thái “phi tiếp xúc” thể hiện rõ tầm nhìn đó.

Hạ tầng số – “đại công trường” của tương lai

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của chiến lược là việc coi dữ liệu như loại tài nguyên chiến lược. Thành phố sẽ xây dựng một kho dữ liệu dùng chung có khả năng kết nối trực tiếp với cơ sở dữ liệu quốc gia, từ đó loại bỏ tình trạng người dân phải khai đi khai lại các thông tin đã có. Khi dữ liệu dân cư, đất đai, tài chính – doanh nghiệp và dữ liệu đô thị được liên thông, mỗi thủ tục sẽ được xử lý nhanh hơn, minh bạch hơn và giảm tối đa khả năng sai sót hoặc chồng chéo.

Khái niệm dữ liệu mở cũng được đặt lên hàng đầu. Thành phố muốn cộng đồng doanh nghiệp và viện trường tiếp cận dữ liệu một cách minh bạch để phát triển các ứng dụng, giải pháp công nghệ phục vụ đời sống. Điều này được kỳ vọng sẽ tạo ra một làn sóng đổi mới sáng tạo mới, khi các doanh nghiệp nhỏ, nhóm nghiên cứu và startup có thể sử dụng dữ liệu thật để tạo giá trị thật.

Để hiện thực hóa tham vọng chuyển đổi số, TP.HCM xác định hạ tầng số phải được xây dựng như một “đại công trường” quy mô lớn. Việc phủ sóng 5G toàn diện chỉ là một phần trong bức tranh lớn. Thành phố dự kiến hình thành các trung tâm dữ liệu đạt chuẩn quốc tế, các cụm trung tâm dữ liệu siêu lớn, cùng với hạ tầng tính toán phục vụ AI. Những nền tảng này sẽ đáp ứng nhu cầu phân tích, xử lý và lưu trữ dữ liệu đô thị vốn đang tăng theo tốc độ chóng mặt.

Thành phố cũng hướng đến việc mô phỏng đô thị dưới dạng bản sao số – Digital Twin – giúp dự báo tình trạng ngập, tối ưu hóa luồng giao thông hoặc phân tích các kịch bản quy hoạch. Đây là công nghệ mà nhiều quốc gia tiên tiến đang ứng dụng để tạo ra đô thị “thông minh theo nghĩa thực chất”, không chỉ dựa trên cảm biến, mà dựa trên mô hình dự báo chính xác.

Nhân lực số – chìa khóa của một cuộc chuyển đổi bền vững

Không có nguồn nhân lực phù hợp, mọi nền tảng công nghệ sẽ chỉ nằm trên giấy. Vì vậy, TP.HCM coi đào tạo người dân là nhiệm vụ trọng tâm. Cán bộ công chức sẽ được trang bị kỹ năng phân tích dữ liệu, sử dụng các nền tảng số và ứng dụng AI trong quản lý. Trong nhà trường, học sinh sẽ được tiếp cận sớm với kỹ năng số, an ninh mạng và AI để hình thành tư duy phù hợp với nền kinh tế tương lai.

Một sáng kiến nổi bật là phong trào “Bình dân học vụ số”, nhằm phổ cập kiến thức số đến từng gia đình, từng khu phố. Tổ công nghệ số cộng đồng sẽ trực tiếp hỗ trợ người dân cài đặt ứng dụng, sử dụng định danh điện tử, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không tiền mặt. Đây được xem là phương thức đưa chuyển đổi số vào thực tiễn đời sống, tránh tình trạng “người dân bị bỏ lại phía sau” trong cuộc cách mạng công nghệ.

Hạt nhân của chuyển đổi số là mô hình chính quyền số, với Trung tâm Giám sát và Điều hành đô thị thông minh (IOC) đóng vai trò như bộ não vận hành toàn đô thị. Tại đây, mọi dữ liệu từ y tế, giáo dục, giao thông, an ninh, quy hoạch đến chất lượng môi trường sẽ được tổng hợp và phân tích theo thời gian thực. Trí tuệ nhân tạo sẽ giúp phát hiện nguy cơ kẹt xe, dự báo diễn biến dịch bệnh hoặc cảnh báo tình trạng ô nhiễm.

Khi các nền tảng dữ liệu và AI được đưa vào điều hành, lãnh đạo Thành phố sẽ có cơ sở khoa học để ra quyết định nhanh hơn và hiệu quả hơn. Người dân cũng có thể tương tác với chính quyền qua ứng dụng Công dân số TP.HCM hoặc VNeID, thay vì đến trực tiếp các cơ quan hành chính như trước đây.

Kinh tế số – động lực tăng trưởng chủ đạo của thập kỷ mới

TP.HCM đặt mục tiêu nâng tỷ trọng kinh tế số lên 30–40% GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn), mức được đánh giá là đầy thách thức nhưng hoàn toàn khả thi đối với một đô thị có năng lực đổi mới mạnh mẽ. Để đạt mục tiêu này, Thành phố định hướng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi mô hình vận hành, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, mở rộng thương mại điện tử và phát triển chuỗi cung ứng thông minh. Công nghiệp bán dẫn và lĩnh vực trí tuệ nhân tạo cũng được xem là ngành mũi nhọn với tiềm năng thu hút đầu tư lớn.

Các doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, vốn là lực lượng chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Thành phố, sẽ được hỗ trợ tiếp cận các giải pháp số, quảng bá trực tuyến và xây dựng mô hình kinh doanh linh hoạt. Việc phổ cập năng lực số cho khối doanh nghiệp này được đánh giá là yếu tố then chốt để kinh tế số thực sự lan tỏa rộng khắp.

Ngoài ra, an ninh mạng – lá chắn bảo vệ niềm tin số cũng được TP.HCM đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về bảo đảm an toàn thông tin cho tất cả hệ thống công và các nền tảng quan trọng. Việc kiểm thử, đánh giá và diễn tập ứng cứu sẽ được thực hiện thường xuyên nhằm bảo vệ hệ thống trước các nguy cơ tấn công mạng.

Chiến lược chuyển đổi số của TP.HCM không chỉ là một kế hoạch công nghệ mà là lộ trình tái định hình toàn diện cách TP vận hành và phát triển. Với hạ tầng hiện đại, dữ liệu chuẩn hóa, nhân lực được đào tạo và bộ máy hành chính số hóa sâu rộng, TP.HCM đang chuẩn bị cho một bước nhảy vọt: trở thành đô thị dẫn đầu cả nước, thậm chí là một trung tâm chuyển đổi số quan trọng của khu vực.