TP.HCM: Ung thư dương vật ở bệnh nhân trẻ tăng cao bất thường

Ung thư dương vật từ lâu vẫn được xem là bệnh “quá hiếm để lo lắng”, với tỉ lệ dưới 1/100.000 dân. Chính vì hiếm gặp nên nhiều người chủ quan, xem nhẹ hoặc không để ý những thay đổi bất thường trên cơ thể. Thực tế, carcinôm tế bào gai - dạng ung thư chiếm hơn 95% trường hợp trên toàn thế giới - lại có khả năng điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm. Nhưng ở Việt Nam, nam giới thường e ngại trong việc khám nam khoa nên khi phát hiện ung thư dương vật thường ở giai đoạn muộn.

Nhóm 50 - 59 tuổi: Sự tăng tốc đáng lo ngại

Theo PGS-TS-BS Phạm Hùng Cường - Bệnh viện đa khoa Tâm Anh (TP.HCM) - trong giai đoạn từ năm 2003 - 2016, TP.HCM ghi nhận 299 ca ung thư dương vật mới, với tuổi trung bình 54,2. Con số này tương đồng với các quốc gia như Thái Lan, Brazil hay Ấn Độ, điều đáng chú ý nằm ở một lớp dữ liệu khác: tỷ lệ bệnh nhân trẻ dưới 50 tuổi.

Trong khi nhiều quốc gia có tỷ lệ bệnh nhân trẻ khoảng 12 - 26%, thì TP.HCM lại có tỷ lệ lên đến 42,8% - mức độ khiến giới chuyên môn phải giật mình và đặt ra câu hỏi: điều gì đang diễn ra với nam giới TP.HCM?

Liệu đó là sự gia tăng nhiễm HPV ở người trẻ? Thói quen sinh hoạt thiếu an toàn? Hay việc thiếu các chương trình giáo dục sức khỏe nam giới đã khiến nhiều trường hợp bị bỏ qua, dẫn đến phát hiện muộn nhưng ở độ tuổi còn quá trẻ?

Theo bác sĩ Cường, nếu các ca bệnh trẻ giảm dần theo thời gian, thì nhóm tuổi 50 - 59 lại tăng đều và mạnh. Số ca mắc mới ở nhóm tuổi này tăng rõ từ năm 2003 đến 2016. Ông nhấn mạnh đây không phải nhóm tuổi mắc ung thư dương vật tại nhiều quốc gia.

“Ở Hoa Kỳ, bệnh thường tăng cao ở tuổi 70 - 80. Ở các nước Nam Mỹ hay Nam Á, tuổi chẩn đoán trung bình cũng thường trên 53. Nhưng tại TP.HCM, nhóm 50 - 59 đang trở thành tâm điểm mới”, bác sĩ Cường cho biết.

Phân tích của bác sĩ Cường cho thấy sự thay đổi này không chỉ phản ánh dịch tễ mà còn phản ánh môi trường sống, thói quen vệ sinh, tỷ lệ thực hiện phẫu thuật cắt bao quy đầu từ nhỏ, nguy cơ viêm nhiễm kéo dài và khả năng tiếp cận y tế của từng thế hệ.

Nói cách khác, ung thư dương vật nam giới tại TP.HCM đang bước vào một giai đoạn dịch chuyển, nơi những người đàn ông “ở tuổi sung sức cuối cùng” lại trở thành nạn nhân dễ mắc nhất.

Nghịch lý khó hiểu: Tỷ lệ bệnh nhân trẻ giảm nhưng vẫn ở mức cao bất thường

Dự báo đến năm 2050 của GLOBOCAN cho thấy tỷ lệ bệnh nhân trẻ mắc ung thư dương vật ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, sẽ giảm đáng kể. Nhưng câu hỏi đặt ra: Vì sao trong giai đoạn 2003 - 2016, TP.HCM lại ghi nhận tỷ lệ bệnh nhân trẻ cao hơn nhiều nước?

Theo bác sĩ Cường, tỷ lệ này có thể đến từ các yếu tố liên quan đến HPV - vi rút gây u nhú người vốn là nguyên nhân gây ung thư sinh dục hàng đầu. Tỷ lệ nhiễm HPV ở nam giới Việt Nam chưa từng được khảo sát lớn, nhưng thực tế nam giới không nằm trong chương trình tiêm chủng mở rộng khiến họ vẫn là nhóm phơi nhiễm cao. Ngoài ra, những thay đổi trong hành vi tình dục ở giới trẻ những năm 2000 - 2010 đã được nhiều báo cáo quốc tế ghi nhận là tác nhân làm tăng các bệnh liên quan đến HPV.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng dù tỷ lệ bệnh nhân trẻ mắc ung thư dương vật có xu hướng giảm, tuyệt đối số vẫn nguy hiểm. Bệnh giảm về tỷ lệ không có nghĩa biến mất, nó chỉ ẩn mình dưới lớp dân số tăng nhanh, khiến số ca mắc mới vẫn duy trì ở mức đáng lo.

TS-BS Mai Bá Tiến Dũng – Trưởng khoa Nam học, Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM) cho biết ung thư dương vật diễn tiến âm thầm đáng sợ, cùng với đó là sự im lặng, từ người bệnh đến cộng đồng. Nam giới thường có xu hướng chủ quan, xem nhẹ các triệu chứng bất thường ở vùng kín. Một vết loét nhỏ, nốt sùi, mùi hôi bất thường hay tiết dịch kéo dài bị xem là “viêm thông thường”, dẫn đến tự điều trị bằng thuốc bôi, dung dịch rửa hoặc thậm chí các mẹo dân gian.

Sự kéo dài ấy làm mất đi cơ hội vàng để can thiệp sớm. Để rồi khi khối u lan rộng, phẫu thuật cắt bộ phận này là cách duy nhất.

Với nhiều người đàn ông, điều đau đớn nhất không phải là bệnh ung thư, mà là sự mặc cảm và tổn thương tâm lý. Điều này khiến họ càng ngại khám, ngại nói và ngại đối diện với thực tế.

Và chính sự “e ngại” ấy lại góp phần làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh ở các nhóm tuổi lẽ ra phải được bảo vệ tốt hơn.

Cảnh báo cho tương lai

Theo TS-BS Mai Bá Tiến Dũng, ung thư dương vật là bệnh có tỷ lệ hiếm, nhưng hệ quả của nó thì không hề hiếm. Một ca phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn không chỉ lấy đi khả năng tình dục mà còn ảnh hưởng đến việc tiểu tiện, sinh sản, tâm lý và mối quan hệ gia đình. Chưa kể chi phí điều trị, tái tạo và theo dõi sau đó có thể biến thành gánh nặng lâu dài.

Khi xu hướng mắc bệnh ở nhóm trung niên bắt đầu tăng, tỷ lệ bệnh nhân trẻ của TP.HCM vượt lên trên bản đồ thế giới, và khi dự báo 2050 cho thấy ung thư dương vật sẽ tiếp tục là vấn đề nóng tại nhiều quốc gia đang phát triển, Việt Nam cần hành động.

Từ giáo dục giới tính trong trường học, tăng cường truyền thông về HPV, mở rộng tiêm chủng cho nam giới, đến việc khuyến khích nam giới khám sớm khi có dấu hiệu bất thường... là những bước cần thiết để chặn lại đà gia tăng của căn bệnh.

Có thể thấy, dữ liệu ung thư dương vật tại TP.HCM trong suốt 13 năm đã phác họa một thực tế: ung thư dương vật tuy hiếm nhưng đang có một cuộc dịch chuyển nguy hiểm trong nhóm tuổi. Nhóm tuổi 50 - 59 đang tăng lên, nhóm trẻ dù giảm nhưng vẫn cao bất thường, còn nam giới Việt Nam vẫn chưa được trang bị đủ kiến thức để tự bảo vệ mình.

Ung thư dương vật hoàn toàn có thể phát hiện sớm và điều trị hiệu quả, nếu chúng ta dám nói, dám khám và dám thay đổi.