Tranh của tứ kiệt Phổ - Thứ - Lựu - Đàm gây chú ý tại Sotheby’s

Phiên đấu giá sắp diễn ra vào tối 28.9 dự kiến gồm 45 lots, trong đó đáng chú ý là bức Giảng bài (La lecture) của danh họa Lê Phổ, vẽ đầu thập niên 1940 trên lụa bằng mực và bột màu. Bức tranh gợi nên không gian ấm áp với tông vàng chủ đạo: người mẹ trí thức mặc áo dài Le Mur (kiểu áo dài cải cách thập niên 1930, phổ biến trong giới nữ sinh và phụ nữ thị thành ở Hà Nội) đang dạy hai con học chữ bên bàn phủ sơn mài, quanh đó là quả ngọt tượng trưng cho sung túc và nề nếp thư hương. Bố cục kim tự tháp hàn lâm kết hợp đường nét lụa mềm mại đã tạo nên vẻ cổ điển mà vẫn thấm đẫm hồn Việt.

Với giới sưu tầm, Giảng bài không chỉ là một sáng tác tiêu biểu của danh họa Lê Phổ mà còn mang giá trị lịch sử hiếm thấy, khi gắn liền với những cột mốc quan trọng trong hành trình nghệ thuật Đông Dương. Ông Ace Lê, Giám tuyển và Cố vấn cấp cao của Sotheby’s, cho biết: “Một phát hiện quan trọng là bức Giảng bài từng được trưng bày tại Galerie d’art Pasteur ở Algiers năm 1942 trong triển lãm đôi Mai Thứ và Lê Phổ, thậm chí còn được chọn làm hình chủ đề trên thiệp mời triển lãm. Tác phẩm đi kèm giấy chứng nhận của con trai họa sĩ, Alain Le Kim, và được giới thiệu với mức giá dự kiến 5.000.000 - 8.000.000 HKD (tương đương 650.000 - 1.000.000 USD). Trên thị trường, giá tranh Lê Phổ tiếp tục tăng trưởng ổn định, với 8 trong 10 kỷ lục được thiết lập chỉ trong 5 năm gần đây, trong đó có 6 tác phẩm bột màu trên lụa như Giảng bài.”

Cùng phiên đấu tối sẽ có Thư pháp (La calligraphie) (1964) của danh họa Mai Trung Thứ, khổ ngang gần 80 cm với phần bo khung do chính tác giả chế tác. Sang phiên ngày 29.9 với 111 lô, danh họa Mai Trung Thứ tiếp tục góp mặt bằng Tâm tình dưới tán anh đào (1974), khắc họa đôi nam nữ gặp gỡ đầu xuân trong khung cảnh tình tứ, duyên dáng. Đồng thời, Sotheby’s Hongkong cũng giới thiệu Em bé và quả (L’enfant aux fruits) của danh họa Lê Thị Lựu và Bố cục (Composition) (1978) của danh họa Vũ Cao Đàm.

Sự xuất hiện đồng loạt của 4 danh họa Lê Phổ, Mai Trung Thứ, Lê Thị Lựu và Vũ Cao Đàm cho thấy tranh Đông Dương đã được thừa nhận vững vàng trên sàn đấu quốc tế. Không còn nằm ở các lô phụ, nay những tác phẩm tiêu biểu được xếp ngang hàng cùng Picasso, Chagall hay Roy Lichtenstein.

Ở bình diện rộng hơn, phiên đấu mùa thu còn quy tụ nhiều tên tuổi lớn. Yoshitomo Nara dẫn đầu với Can’t Wait ’til the Night Comes (2012), khổ gần 2 mét, định giá 8 - 11 triệu USD. Bên cạnh đó là Quang cảnh với cây cầu (1996) của Roy Lichtenstein, Hoa diên vỹ (1948) của Marc Chagall, Chân dung người đàn ông (1969) của Pablo Picasso, Sóng trào (1960) của Lee Man Fong và Sóng đỏ trắng xanh 12.02.2004 (2004) của Triệu Vô Cực.

Giới mỹ thuật và các nhà sưu tập quốc tế xem phiên Sotheby’s lần này như một minh chứng cho sự củng cố vị thế của tranh Đông Dương trên bản đồ nghệ thuật toàn cầu. Khi Giảng bài của danh họa Lê Phổ được đưa vào phiên tối cùng các tác phẩm của những tên tuổi hàng đầu thế giới như Picasso, Chagall hay Lichtenstein, đó là sự khẳng định mạnh mẽ về sức hấp dẫn và tầm vóc của dòng tranh này. Không chỉ là câu chuyện thị trường, đây còn là cơ hội để tranh Đông Dương được nhìn nhận ngày càng sâu rộng như một dòng chảy quan trọng trong lịch sử nghệ thuật thế giới, dung hòa tinh hoa Đông Tây và giữ trọn bản sắc văn hóa Việt.

Trong trong một thập niên qua, tranh Đông Dương liên tiếp lập kỷ lục tại Sotheby’s: tháng 4.2021, Portrait of Mademoiselle Phuong của danh họa Mai Trung Thứ đạt 3,1 triệu USD; tháng 4.2022, Figures in a Garden của danh họa Lê Phổ đạt khoảng 2,3 triệu USD; tháng 4.2023, La famille dans le jardin của ông chạm mốc 18,6 triệu đô la Hongkong, kỷ lục thế giới mới cho chính tác giả; và cũng trong năm 2022, Mère et enfant của danh họa Lê Thị Lựu đạt 529.200 EUR trong phiên trực tuyến Indochine. Những cột mốc ấy cho thấy tranh Đông Dương đã và đang vươn lên trở thành một dòng tranh được định vị trên bản đồ nghệ thuật toàn cầu.