Trẻ em chết đuối - bi kịch không thể đổ cho số phận

Dù xã hội ngày càng văn minh, giáo dục ngày càng cải thiện, và cảnh báo được phát đi liên tục, nhưng bi kịch vẫn lặp lại như một “vòng tròn nghiệt ngã”. Phải chăng, chính sự bàng quan và thiếu trách nhiệm trong nhận thức của một bộ phận xã hội đang góp phần khiến “con nước” trở thành kẻ sát nhân vô hình?

Theo báo cáo từ các cơ quan chức năng, trung bình mỗi năm Việt Nam có 1.800 – 2.000 trẻ em thiệt mạng vì đuối nước, cao gấp 10 lần so với nhiều quốc gia phát triển. Chỉ tính riêng từ đầu mùa hè 2025 đến nay, đã có hàng chục vụ việc thương tâm xảy ra trên khắp cả nước - từ đồng bằng sông Cửu Long đến miền núi Tây Bắc. Có những vụ cả ba anh em cùng chết đuối trong một buổi trưa hè. Có em chỉ mới 3 tuổi, chập chững chạy chơi gần nhà rồi rơi xuống hố nước. Những cái chết ấy đến trong lặng lẽ như chính cách người lớn đã lơ là với mạng sống non nớt của con trẻ.

Một trong những điều đáng buồn nhất là khi xã hội vẫn có thói quen tìm lý do “khách quan” để hợp lý hóa cái chết của trẻ. Người ta nói: “Tại em không biết bơi”, “Tại nhà gần ao hồ”, “Tại hè nóng quá nên trẻ tự ý ra sông tắm”… Nhưng ít ai dám nói: “Tại chúng ta chưa làm hết trách nhiệm”.

Phải chăng, nếu trẻ được học bơi từ sớm, được dạy cách ứng xử khi bị ngã xuống nước, được giám sát chặt chẽ, được sống trong một môi trường an toàn - thì bi kịch đã không xảy ra?

Phải chăng, nếu chính quyền địa phương kịp thời rào chắn ao hồ, dựng biển cảnh báo, nếu hàng xóm can thiệp khi thấy trẻ chơi gần mé nước, nếu cha mẹ bớt chút thời gian để nhắc nhở con… thì những đứa trẻ ấy đã có thể tiếp tục lớn lên, cắp sách tới trường, vui đùa cùng bè bạn?

Sự vô cảm ở đây không chỉ là không quan tâm, mà còn là không hành động, không phản ứng với thực trạng lặp lại đến mức quen thuộc. Chúng ta vô tình để cái chết trở thành điều bình thường hóa, coi đó là “chuyện rủi ro” mà ai cũng có thể gặp, thay vì xem đó là một vấn đề xã hội cấp thiết cần phải giải quyết bằng mọi giá.

Trách nhiệm không của riêng ai

Phòng chống đuối nước không chỉ là nhiệm vụ của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hay Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (tên gọi sau sáp nhập là Bộ Nội vụ). Đó là trách nhiệm liên ngành: từ gia đình, nhà trường, truyền thông, đến chính quyền địa phương. Và sâu xa hơn, đó là trách nhiệm văn hóa - đạo đức của cộng đồng.

Gia đình cần hiểu rằng kỹ năng bơi không chỉ là môn học thêm, mà là “quyền sống còn” của trẻ. Hãy đưa con đi học bơi “càng sớm càng tốt”, và dành thời gian giám sát con khi chơi gần khu vực nguy hiểm.

Nhà trường không nên chỉ tổ chức bơi lội theo kiểu phong trào, mà phải xây dựng “chương trình đào tạo” kỹ năng sống bài bản, đưa vào hoạt động chính khóa hoặc ngoại khóa thường xuyên.

Chính quyền phải hành động nhanh và quyết liệt hơn: rà soát toàn bộ các điểm nước nguy hiểm, lắp đặt biển cảnh báo, đầu tư bể bơi cộng đồng, hỗ trợ các lớp học miễn phí cho trẻ vùng khó khăn.

Báo chí và truyền thông xã hội cần chuyển từ phản ánh sang hành động - không chỉ đưa tin hậu sự kiện, mà cần lan tỏa nhận thức, kể chuyện phòng tránh, phỏng vấn chuyên gia, nêu gương những địa phương làm tốt.

Nếu không làm gì hôm nay, năm sau, hè tới, những bản tin buồn sẽ tiếp tục dày đặc như cũ. Những đứa trẻ sẽ tiếp tục ra đi trong lặng lẽ, và chúng ta - những người trưởng thành - sẽ tiếp tục là nhân chứng bất lực trước tấn bi kịch ấy.

Đã đến lúc, mỗi chúng ta phải tự hỏi: “Mình đã làm gì để bảo vệ con trẻ khỏi tai họa đuối nước?”.

“Sự sống của một đứa trẻ không thể đặt cược vào may rủi, mà phải được bảo vệ bởi sự tỉnh thức của toàn xã hội".

Xin đừng để những giọt nước mắt rơi xuống thành vô nghĩa. Hãy để mùa hè trở lại đúng nghĩa - một mùa của tuổi thơ, của ánh sáng, của nụ cười.