Văn hóa - Đời sống

Trí tuệ nhân tạo tràn vào các bộ môn cưỡi ngựa

Bùi Tú 02/06/2026 20:25

Khi chưa có trí tuệ nhân tạo, con người huấn luyện ngựa hoàn toàn dựa vào sự kết hợp giữa trực giác, khả năng quan sát bằng mắt thường và kỹ năng cưỡi ngựa thuần thục.

ngua.jpg
Cưỡi ngựa giỏi không chỉ cần kỹ năng mà còn cần trí tuệ nhân tạo trợ giúp

Giờ đây, các thiết bị công nghệ đeo dành cho ngựa và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi căn bản một bộ môn thể thao vốn từ lâu luôn e dè với thời đại kỹ thuật số. Phân tích dữ liệu đang nhanh chóng trở nên phổ biến khi các kỵ sĩ hàng đầu thế giới bắt đầu triển khai dây đai đuôi tích hợp định vị toàn cầu, cảm biến dáng đi điều khiển bằng thuật toán thông minh, cùng các phần mềm phân tích chuyên sâu các dấu hiệu cơ sinh học như khung cơ thể của ngựa, chiều dài sải bước hay tư thế ngồi của người cưỡi. Sự giao thoa này đang định hình lại phương thức tập luyện và thi đấu đỉnh cao trên toàn cầu.

Làn sóng thiết bị đeo thông minh tràn vào môn thể thao đua ngựa

Phân tích dữ liệu đang ngày càng nhận được sự quan tâm lớn. Các chuyên gia và kỵ sĩ hàng đầu thế giới đã bắt đầu triển khai hệ thống dây đai đuôi tích hợp định vị toàn cầu GPS, cảm biến đo dáng đi được điều khiển bởi trí tuệ nhân tạo, cùng các phần mềm máy tính có khả năng phân tích chuyên sâu các dấu hiệu cơ sinh học. Những hệ thống này đo lường chính xác từ khung cơ thể của ngựa, chiều dài sải bước cho đến tư thế ngồi và vị trí trọng tâm của người cưỡi.

Thị trường toàn cầu cho các thiết bị đeo thông minh dành cho ngựa được dự báo sẽ tăng hơn gấp đôi, đạt mức 1,65 tỉ USD vào năm 2031, theo một báo cáo từ Clearview Market Insights. Con số ấn tượng này giải thích lý do tại sao một số nhà sản xuất thiết bị đeo lớn nhất thế giới đang đặt cược lớn vào mảng công nghệ dành cho loài vật này. Nhiều thương hiệu danh tiếng đã nhanh chóng nhập cuộc để cung cấp các giải pháp đo lường chuyên sâu vốn trước đây chỉ dành cho con người.

Hãng Polar có trụ sở tại Phần Lan đã sản xuất một loạt máy theo dõi nhịp tim cho ngựa có thể gắn vừa vặn phía dưới yên cương. Trong khi đó, Garmin, nhà sản xuất thiết bị đeo lớn thứ ba thế giới tính theo doanh thu, năm ngoái đã giới thiệu dòng sản phẩm Garmin Blaze. Thiết bị này trang bị một cảm biến nhỏ nằm bên trong tấm bọc đuôi bằng cao su để theo dõi sát sao sức khỏe và chuyển động của ngựa. Một công cụ theo dõi khác do công ty công nghệ Equimo của Cộng hòa Séc sản xuất, có thể kẹp trực tiếp vào yên xe để đo tốc độ, các cú nhảy, độ cao, sự thăng bằng cũng như nhịp tim của con vật.

Thiết bị Garmin Blaze hiện đang được sử dụng bởi những tay đua ngựa thành công nhất thế giới, bao gồm VĐV cưỡi ngựa vượt rào người Úc Edwina Tops-Alexander và nhà vô địch thế giới 3 nội dung cưỡi ngựa Yasmin Ingham đến từ Anh. Đối với những VĐV chuyên nghiệp như Ingham, người phải cưỡi tới 7 con ngựa mỗi ngày, các thiết bị giám sát và phân tích sức khỏe có thể cung cấp những thông tin vô cùng giá trị về mức độ huấn luyện mà mỗi con vật cần thiết.

Kỵ sĩ Ingham chia sẻ rằng ban huấn luyện làm việc dựa trên thực tế là mỗi con ngựa là một cá thể riêng biệt, không thể áp dụng một công thức chung rập khuôn cho tất cả. Có rất nhiều yếu tố tác động đến việc huấn luyện và chuẩn bị thể lực cho một con ngựa trước thềm cuộc thi, từ giống loài, độ tuổi cho đến giai đoạn sự nghiệp của chúng. Do đó, việc hiểu rõ từng con ngựa với tư cách là một cá thể độc lập là một phần rất quan trọng trong quá trình huấn luyện thể lực.

Nhà vô địch thế giới này cho biết cô hiện đang chuẩn bị cho hai con ngựa tham gia cùng một sự kiện, nhưng phương pháp tiếp cận hoàn toàn khác nhau. Một con có năng khiếu thể thao và sự nhanh nhẹn tự nhiên, trong khi con còn lại không được ban tặng những phẩm chất đó. Vì vậy, chú ngựa thứ hai đòi hỏi khá nhiều thời gian huấn luyện bổ sung và khối lượng công việc nhiều hơn để có thể theo kịp người bạn đồng hành của mình. Việc nắm bắt rõ ràng các chỉ số thể trạng giúp người nuôi đưa ra giáo án phù hợp tối ưu cho từng con vật.

Trí tuệ nhân tạo săn tìm những lợi thế nhỏ nhất trên đường đua đỉnh cao

Trong một bộ môn thể thao mà việc thắng hay thua có thể được quyết định bởi những phần nhỏ của một giây, một lớp dữ liệu bổ sung có thể mang lại lợi thế cạnh tranh lớn cho các vận động viên. Từ góc độ hiệu suất, những gì ban huấn luyện tìm kiếm là những lợi thế nhỏ nhất tích lũy lại để tạo nên chiến thắng chung cuộc.

"Từ góc độ hiệu suất, những gì chúng tôi đang tìm kiếm là các lợi thế nhỏ nhất", ông John McEwen, trưởng bác sĩ thú y quốc gia tại Liên đoàn Cưỡi ngựa Anh, chia sẻ.

Trước thềm Thế vận hội London năm 2012, ông McEwen đã điều hành một dự án dữ liệu lớn liên quan đến 10 chú ngựa nhà nòi và 5 kỵ sĩ. Hệ thống đã tiến hành theo dõi tuyệt đối mọi chỉ số, vì ban huấn luyện cần biết chính xác nơi có thể khai thác những lợi thế nhỏ nhất phục vụ cho cuộc thi. Việc sử dụng công nghệ hỗ trợ vào thời điểm đó đã mang lại những giá trị vô giá cho đội tuyển quốc gia để tối ưu hóa khả năng tranh chấp huy chương.

Mặc dù VĐV cưỡi ngựa nhảy rào người Anh William Whitaker từng thử nghiệm công nghệ dành cho ngựa trong quá khứ, hiện tại anh không còn sử dụng chúng quá nhiều. Một trong những ứng dụng mà Whitaker cho biết anh từng dùng thử là Trojan Track, một ứng dụng giám sát chuyển động bình thường của ngựa dựa trên bảy bước đi bộ hằng ngày được ghi lại qua video clip.

Kỵ sĩ 36 tuổi này đã rèn luyện kỹ năng cưỡi ngựa của mình tại trang trại của người chú nổi tiếng Michael ở Yorkshire, phía bắc nước Anh. Anh nhớ lại rằng vào thời điểm đó, những công nghệ này hoàn toàn chưa xuất hiện trên thế giới. Các kỵ sĩ thời bấy giờ chỉ sử dụng những chiếc điện thoại Nokia cũ kỹ và những thiết bị thông minh cho ngựa là điều không tưởng. Tuy nhiên, dòng chảy của bộ môn thể thao này đang thay đổi không ngừng và việc tiếp cận công nghệ là điều tất yếu.

Trực giác của các VĐV đua ngựa vẫn giữ vai trò quyết định

Bác sĩ thú y John McEwen, người đã làm việc với những chú ngựa hàng đầu thế giới từ năm 1978, thừa nhận các bước tiến công nghệ mang lại nhiều lợi ích to lớn cho ngựa cũng như những người chăm sóc, sở hữu chúng. Các hệ thống giám sát dáng đi, hiệu suất thể chất hoặc sinh lý học của ngựa có thể là những công cụ có giá trị đối với bác sĩ thú y, chuyên gia vật lý trị liệu, thợ đóng móng, kỵ sĩ và HLV. Tuy nhiên, ông cũng đưa ra lời cảnh báo về việc lạm dụng hoặc quá phụ thuộc vào các số liệu máy tính.

Theo McEwen, một số đặc điểm thể chất bình thường có thể vô tình kích hoạt cảnh báo đỏ trên các ứng dụng theo dõi dữ liệu hiện đại. Ông nhớ lại trường hợp một chú ngựa của cựu vô địch nhảy rào người Anh từng bị gãy xương chậu khi còn nhỏ. Khi con vật phi nước kiệu, dáng đi của nó luôn trông có một chút không đối xứng, nhưng trên thực tế, chú ngựa này chưa bao giờ bị khập khiễng hay gặp bất kỳ trở ngại nào trong thi đấu. Đối với các chuyên gia, giá trị lớn của công nghệ nằm ở việc đánh giá lâu dài chuyển động và hiệu suất để có thể giám sát những chú ngựa xuyên suốt sự nghiệp, bởi mục tiêu cao nhất là kéo dài tuổi thọ thi đấu của chúng.

Đồng tình với quan điểm này, Scott Brash, VĐV equestrian từng hai lần vô địch Olympic, chia sẻ rằng độ chính xác của dữ liệu ở ngựa trong môn thể thao này vẫn đang cần được khám phá thêm. Bản thân anh vẫn liên tục tìm tòi các ý tưởng khác nhau để có được dữ liệu đáng tin cậy tối đa. Anh lưu ý rằng chú ngựa huyền thoại của mình, Hello Sanctos, có một bàn chân lớn hơn bàn chân còn lại. Đây là một đặc điểm cơ thể hoàn toàn có thể bị các thiết bị công nghệ gắn mác là bất thường và đưa ra cảnh báo sai lệch.

Brash khẳng định đây là một điều rất phổ biến ở loài ngựa, giống như việc nhiều con người có hai bàn chân không đều nhau. Việc lệch một vài cm không ngăn cản các vận động viên chạy thật nhanh và thiết lập các kỷ lục. Thực tế chứng minh, chú ngựa Sanctos và Brash đã tạo nên một trong những cặp đôi người - ngựa thành công nhất mọi thời đại.

Dù các ứng dụng theo dõi điều khiển bằng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ hiện đại khác có thể giúp ngựa duy trì thể trạng khỏe mạnh và bền bỉ hơn, những kỵ sĩ hàng đầu thế giới đều nhận ra một sự thật cốt lõi. Điểm dữ liệu giá trị nhất cuối cùng vẫn là những gì được cảm nhận trực tiếp thông qua dây cương. Công nghệ là một công cụ hỗ trợ tuyệt vời để giảm chấn thương, nhưng sự thấu hiểu sâu sắc người bạn đồng hành và trực giác nhạy bén của con người mới là yếu tố quyết định sự thành bại trên đường đua.

Nổi bật
      Mới nhất
      Trí tuệ nhân tạo tràn vào các bộ môn cưỡi ngựa
      • Mặc định

      POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO