Trong nhà trường vẫn cần có một cây roi

Vụ việc một học sinh lớp 7 tại Trường THCS Đại Kim (Hà Nội) tấn công giáo viên chủ nhiệm không chỉ gây xôn xao dư luận mà còn dấy lên hồi chuông cảnh tỉnh về đạo đức học đường. Sự việc xảy ra ngay thời điểm Bộ Giáo dục - Đào tạo vừa ban hành Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT, chính thức loại bỏ các hình thức kỷ luật mạnh tay.

Điều này khiến nhiều người không khỏi lo ngại: Liệu sự nhân văn có đang vô tình tạo ra một lỗ hổng, khiến một bộ phận học sinh trở nên "nhờn luật" và dẫn đến những hậu quả khó lường?

Các hình thức kỷ luật cũ bị bãi bỏ

Thông tư 19 có hiệu lực từ ngày 31.10.2025, thay thế Thông tư 08/TT cũng do bộ Giáo dục ban hành ngày 21.3.1988 đã có hiệu lực gần 40 năm.

Thông tư mới được xây dựng với triết lý giáo dục nhân văn, hướng đến việc bảo vệ quyền và sự phát triển toàn diện của học sinh. Mục tiêu của văn bản là chuyển đổi cách tiếp cận từ trừng phạt sang giáo dục, tạo cơ hội để học sinh nhận ra lỗi sai và sửa đổi, thay vì bị loại khỏi môi trường học đường và chịu tổn thương tâm lý.

Theo đó, thông tư đã chính thức bãi bỏ 5 hình thức kỷ luật từng được áp dụng:

- Khiển trách trước lớp.
- Khiển trách trước Hội đồng kỷ luật nhà trường.
- Cảnh cáo trước toàn trường.
- Đình chỉ học tập.
- Buộc thôi học.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng giải thích: mục đích của việc thay đổi là để mọi học sinh đều có quyền được học tập, không ai bị bỏ lại phía sau.

Ông Thưởng khẳng định: "Giáo dục phải lấy học sinh làm trung tâm, tôn trọng phẩm giá và quyền con người của các em. Không được dùng bạo lực hay những hình phạt làm tổn hại đến tâm lý, danh dự. Bằng cách tập trung vào các biện pháp giáo dục, Bộ mong muốn học sinh sẽ tự giác nhận ra lỗi lầm, thay đổi hành vi tích cực hơn".

Tuy nhiên, chính sách cũng nhận không ít ý kiến trái chiều. Nhiều phụ huynh, giáo viên lo lắng rằng, với những học sinh cá biệt, có hành vi vi phạm nghiêm trọng, các hình thức kỷ luật hiện hành không đủ sức răn đe.

Vụ việc tại Trường THCS Đại Kim, một học sinh dám tấn công cả giáo viên giữa lớp học, ngay trước sự chứng kiến của các bạn, là minh chứng rõ nét cho lo ngại này.

Roi vọt - là đòn roi hay kỷ luật?

Một triết lý giáo dục đã rất cũ, nhưng có lẽ đến lúc cũng nên được nhìn nhận lại: Thương cho roi cho vọt - Ghét cho ngọt cho bùi. Câu tục ngữ hàm ý tình yêu thương chân thật phải đi kèm với sự nghiêm khắc, kỷ luật để uốn nắn con người, nhất là với lứa tuổi học trò.

Ngược lại, sự nuông chiều, thỏa mãn mọi mong muốn sẽ khiến con người trở nên hư hỏng.

Nếu hiểu đúng đắn khái niệm "roi vọt" không phải là bạo lực cơ học, mà là kỷ luật, là nguyên tắc, quy tắc nghiêm minh mà học sinh cần phải tuân thủ, thì nhà trường và cả gia đình rất nên "thương cho roi cho vọt".

Vụ việc ở Trường THCS Đại Kim một phần phản ánh sự thiếu vắng một "cái roi" như thế trong gia đình và trường học.

Một triết lý kỷ luật nghiêm minh trong nhà trường phải được xây dựng trên những luận điểm sau:

- Gia đình là nền tảng: Môi trường gia đình là nơi đầu tiên hình thành nhân cách của trẻ. Việc cha mẹ hoặc quá khắt khe, hoặc quá nuông chiều đều dẫn đến sự lệch lạc. Cái roi ở mỗi gia đình là áp dụng kỷ luật tích cực: đặt ra giới hạn rõ ràng, cho phép trẻ chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Khi con sai, phải có hậu quả cụ thể, thay vì bao che, dung túng.

- Sự nghiêm khắc đi đôi với yêu thương: Kỷ luật thép không phải là sự trừng phạt mù quáng mà là sự nhất quán trong giáo dục. Nó giúp học sinh hiểu rằng mỗi hành vi đều có hậu quả, từ đó hình thành tính kỷ luật và trách nhiệm với bản thân, với người khác.

- Phối hợp đồng bộ: Giáo dục đạo đức học đường không thể phó mặc cho riêng nhà trường hay gia đình. Nó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của cả hai môi trường. Nhà trường cần có những quy định rõ ràng, dứt khoát; gia đình cần đồng thuận và kiên quyết thực hiện. Sự bỏ mặc hoặc chiều chuộng vô điều kiện sẽ khiến trẻ dễ hình thành thói quen coi thường luật lệ và người khác.

Việc ra đời Thông tư 19 nên được ghi nhận là một bước tiến nhân văn, nhưng phải kết hợp nó với một triết lý giáo dục mạnh mẽ, nơi sự nhân văn không chỉ là bao dung mà còn là tính nghiêm khắc, kỷ luật.

Thật tâm tôi mong rằng, ngành giáo dục hãy giữ một chiếc roi như biểu tượng của nền nếp kỷ luật trong mỗi ngôi trường.