Trước khi sửa xe đừng quên hỏi AI

Trên nhóm Facebook "Otosaigon - Trên Đường Thiên Lý", tài khoản Facebook Hien Vinh chia sẻ rằng mỗi khi màn hình xe máy điện của mình hiển thị kí hiệu báo lỗi nhưng không hiểu là lỗi gì, hoặc tình huống gặp trên đường không rõ có vi phạm luật giao thông hay không thì đều tìm đến ChatGPT.

Anh cho biết: "Công nhận ChatGPT giờ thông minh thật. Hỏi phát biết ngay không cần phải bổ sung thêm chi tiết xe gì".

Nhiều nhóm khác như "Hội Anh Em Thợ Sửa Chữa Xe Toàn Quốc", "Người Dùng Xe Điện Việt Nam" cũng có không ít trường hợp nhờ xác nhận giá phụ tùng hoặc giá sửa chữa, lắp ráp linh kiện sau khi đã tham khảo chatbot.

Những câu chuyện như vậy không chỉ có ở Việt Nam. Lúc hệ thống điều hòa trên chiếc Ford F-150 của mình bị hỏng trong trong một ngày tháng 7 nóng nực với nhiệt độ lên đến 42^oC, sinh viên Đại học Florida Vicky Vivaldi đưa xe đến một đại lí địa phương báo giá 5.100 USD để thay toàn bộ bộ hệ thống.

Cô nghi ngờ bị thổi giá nên chụp báo giá gửi lên ChatGPT. Chatbot này nhận định giá hơi cao và khuyên Vivaldi liên hệ bộ phận chăm sóc khách hàng của hãng. Kết quả Ford đã can thiệp, giá thay giảm còn một nửa.

Đây không phải trường hợp duy nhất. Tờ The Wall Street Journal cho biết ngày càng nhiều chủ xe tìm đến AI như giải pháp chẩn đoán dấu hiệu hỏng hóc, kiểm tra báo giá thậm chí tự mò mẫm sửa xe. Trí tuệ nhân tạo đánh trúng tâm lí lo ngại bị “vẽ bệnh” hay báo giá cao khi mang xe đi sửa chữa hay bảo dưỡng.

Sau khi thất nghiệp, cư dân bang Indiana Alexis Burris Duncan không còn đủ khả năng đưa chiếc Mazda đời 2021 đi chẩn đoán định kì. Cô cũng mất niềm tin vào thợ sửa do lần sửa chữa thiếu cẩn thận trước đó.

Vì vậy Duncan chọn tin tưởng ChatGPT. Nhờ làm theo hướng dẫn từng bước của chatbot mà cô thành công tìm ra sự cố, tự thay thế lọc gió cùng motor quạt gió. Tổng chi phí chưa đến 200 USD, tiết kiệm đến hàng trăm USD so với đưa đến cơ sở bảo dưỡng chuyên nghiệp.

Không chỉ người dùng, cả cơ sở bảo dưỡng cũng xem AI như công cụ giúp minh bạch hóa dịch vụ. Đồng sở hữu trung tâm sửa chữa Underdog Automotive (Texas) Anh Palmer Dababneh khuyến khích khách hàng đưa thông tin cho chatbot kiểm chứng.

“AI làm rất tốt việc kiểm chứng thông tin một cách độc lập. Nhờ vậy khách hàng tin tưởng hơn, chúng tôi không sợ bị nghi ngờ là nói dối hay “vẽ bệnh” nhằm bán thêm dịch vụ”, ông Dababneh chia sẻ.

Đừng tin AI hoàn toàn

Dù chatbot khá tiện lợi và hướng dẫn cũng rất chi tiết, nhưng tin tưởng AI khi bản thân không có kiến thức chuyên môn lại là “con dao 2 lưỡi”.

Kĩ thuật viên Richard Fasulo sống tại New York - người nổi tiếng trên mạng với tài khoản Youtube Check Engine Chuck - thường xuyên phải “chữa cháy” cho không ít trường hợp nghe theo chatbot thay nhầm phụ tùng.

Theo ông: “Chi phí sửa lại sai lầm do do tự làm theo AI thường đắt hơn nhiều so với đem xe ra cơ sở uy tín ngay từ đầu. Chưa kể nếu xảy ra tai nạn, trách nhiệm pháp lý hoàn toàn thuộc về chủ xe”.

Nữ tài xế Sienna Mallon từng nhận bài học đắt giá. Chiếc Land Cruiser của cô lúc đang di chuyển ở một vùng hẻo lánh nước Úc thì báo lỗi nhiên liệu. Mallon liên kết Starlink để hỏi ChatGPT thì nhận được câu trả lời là do xăng có lẫn nước, nữ tài xế mất cả buổi sáng tháo, bơm xả và lắp lại bộ lọc nhiên liệu nhưng phương tiện vẫn báo lỗi.

Phải đến khi gọi video cho người anh trai (một người có kinh nghiệm) thì cô mới biết nguyên nhân thực sự: chỉ bị tắc bộ lọc mà thôi. Tuy sự cố không làm hỏng xe, Mallon rút ra bài học: “Đừng bao giờ can thiệp thứ bản thân không biết khôi phục lại nếu chưa hỏi ý kiến chuyên gia”.

Dùng AI đúng cách

Tất nhiên chatbot thông thường không thể thay thế chuyên gia ở vấn đề đòi hỏi chuyên môn cao, nhưng người dùng hoàn toàn có thể nhận được thêm thông tin hữu ích nếu biết hỏi đúng cách.

Trước hết hãy nhớ mô tả càng chi tiết càng tốt. Đừng chỉ nói rằng “xe phát ra âm thanh lạ” mà nên mô tả âm thanh đó ra sao, phát ra ở hoàn cảnh nào, thời điểm xuất hiện, có kèm mùi lạ hay không. Đừng quên cung cấp tên mẫu xe, năm sản xuất, số km đã đi, loại động cơ, số máy (mã VIN).

Nếu có văn bản như báo giá hay biên nhận, hãy chụp lại rồi tải lên yêu cầu chatbot kiểm tra chi phí. Chúng sẽ so sánh với những trường hợp trước đây để giúp xác định liệu người dùng có bị “vẽ bệnh” hay báo giá cao hay không.

Đừng tin tưởng chatbot hoàn toàn. Câu trả lời mà chúng đưa ra trông khá thuyết phục, nhưng nhiều lúc hoàn toàn sai lầm (hiện tượng “ảo giác của AI” do dữ liệu huấn luyện lỗi, AI khớp dữ liệu một cách máy móc, thuật toán hạn chế hay câu lệnh mơ hồ). Do đó nên kiểm tra câu trả lời nhận được với nguồn uy tín hay trao đổi với thợ sửa, xem kĩ danh sách phụ tùng trước khi quyết định mua.

Quan trọng không kém là biết giới hạn của bản thân. AI chỉ đủ sức đóng vai trò công cụ kiểm tra thông tin sơ bộ về sự cố hay chi phí sửa chữa, hỗ trợ khắc phục vấn đề cơ bản không cần can thiệp sâu. Tốt nhất đừng bao giờ tự ý thực hiện sửa chữa phức tạp như thay dầu hộp số hay thắng xe nếu không có chuyên môn.