TS Alan phim 'Công viên kỉ Jura': Một hình mẫu nam tính và nhà khoa học khác biệt của Hollywood

Hơn ba thập niên sau, khi Sam Neill qua đời ở tuổi 78, những lời tri ân dành cho ông không chỉ đến từ điện ảnh, mà còn từ chính các nhà khoa học từng lớn lên cùng bộ phim kinh điển này.

Khi nhắc đến Sam Neill, nhiều người sẽ nhớ tới một diễn viên có sự nghiệp đồ sộ với hàng chục vai diễn trải dài từ gián điệp, thám tử đến pháp sư hay phản diện kinh dị. Thế nhưng, có một nhân vật vượt lên trên tất cả để trở thành biểu tượng văn hóa đại chúng: Tiến sĩ Alan Grant trong Jurassic Park (1993).

Ba mươi năm sau ngày bộ phim ra mắt, ảnh hưởng của nhân vật này vẫn chưa hề phai nhạt.

Sau khi Sam Neill qua đời vào ngày 13/7, mạng xã hội ngập tràn những lời chia sẻ từ các nhà nghiên cứu, bác sĩ, kỹ sư và chuyên gia khoa học. Điểm chung trong các câu chuyện là họ đều từng xem Jurassic Park khi còn nhỏ và coi Alan Grant là người gieo mầm cho lựa chọn nghề nghiệp sau này.

Lucky Tran - Giám đốc truyền thông khoa học tại Trung tâm Y khoa Đại học Columbia Irving - viết trên X rằng ông tự hỏi có bao nhiêu người đã quyết định trở thành nhà khoa học sau khi chứng kiến Alan Grant và Ellie Sattler khám phá thế giới khủng long trên màn ảnh.

Thomas Ronge, nhà địa chất biển thuộc Đại học Texas A&M, cũng chia sẻ rằng Jurassic Park từng khiến ông theo đuổi ngành cổ sinh vật học trước khi chuyển hướng sang lĩnh vực khác. "Trong tim tôi, mình vẫn luôn là Alan Grant", ông viết.

Tác giả bài viết của Wired cũng không ngoại lệ. Sau lần đầu xem Jurassic Park khi mới 9 tuổi, ông từng mơ ước trở thành nhà cổ sinh vật học giống Alan Grant, hoặc ít nhất là một diễn viên như Sam Neill. Điều khiến ông băn khoăn là vì sao một nhân vật điện ảnh lại có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến lựa chọn nghề nghiệp của cả một thế hệ.

Một hình mẫu khoa học hiếm có trên màn ảnh

Kevin Holloway, từng là nhà nghiên cứu thần kinh tại Đại học Oregon, cho rằng sức hút của Alan Grant nằm ở việc ông đại diện cho kiểu anh hùng rất khác những gì Hollywood thường xây dựng trong thập niên 1980-1990.

"Những người hùng trong bộ phim yêu thích của tôi là các nhà khoa học bình tĩnh, giải quyết vấn đề bằng trí tuệ thay vì súng đạn hay sức mạnh cơ bắp", Holloway chia sẻ.

Theo ông, Alan Grant là "hình mẫu người đàn ông của khoa học" mà nhiều nhân vật sau này vẫn được đem ra so sánh. Dù cuối cùng không theo con đường nghiên cứu hàn lâm, Holloway vẫn khẳng định chính Sam Neill đã đưa ông bước vào lĩnh vực khoa học, trước khi trở thành điều dưỡng chuyên về chăm sóc bệnh nhân tiểu đường và điều trị vết thương.

Jim Porter - nhà khoa học môi trường - cũng nhớ rất rõ cảm giác đọc tiểu thuyết của Michael Crichton rồi bước vào rạp xem Jurassic Park ngay trong thời gian thực tập địa chất.

Theo Porter, Alan Grant là một nhà khoa học luôn đặt việc tìm hiểu lịch sử Trái đất lên trên lợi ích thương mại. Chính cách khắc họa ấy càng củng cố quyết tâm theo đuổi khoa học môi trường của ông.

Một kiểu nam tính khác với Hollywood

Ảnh hưởng của Alan Grant không chỉ đến từ chuyên môn. Jamie Anderson - người có bằng tiến sĩ khoa học khảo cổ của Đại học Oxford - cho rằng nhân vật này còn đại diện cho một hình mẫu nam tính rất khác trong điện ảnh thời bấy giờ.

Grant là một nhà khoa học thực địa cứng cỏi nhưng luôn cư xử bằng sự tử tế. Ông chăm sóc hai đứa trẻ dù chúng liên tục gây rắc rối và luôn xem Ellie Sattler là cộng sự bình đẳng, đáng tự hào.

Theo Anderson, đây là hình ảnh đối lập với kiểu anh hùng cơ bắp và nam tính độc hại vốn phổ biến trong các phim hành động cuối thế kỷ trước. Chính điều đó khiến Alan Grant trở thành một nhân vật có sức sống lâu dài vượt ra ngoài câu chuyện về khủng long.

Không chỉ truyền cảm hứng nghề nghiệp, Alan Grant còn dạy cách làm người

Nếu Alan Grant chỉ là một nhà cổ sinh vật học tài giỏi, có lẽ nhân vật này đã không để lại dấu ấn sâu sắc suốt hơn ba thập niên.

Điều khiến nhiều khán giả nhớ đến ông là cách một nhà khoa học được xây dựng như một con người gần gũi, biết lắng nghe và luôn giữ sự khiêm nhường.

James - kỹ sư xây dựng tại bang Florida (Mỹ) - cho biết Alan Grant là mẫu người thông minh, quyết đoán nhưng không bao giờ tỏ ra kiêu ngạo.

"Ông ấy luôn phản ứng với mọi người bằng sự tự tin nhưng cũng đầy tử tế. Bạn biết ông ấy rất giỏi, nhưng không hề khiến người khác cảm thấy khó chịu", James chia sẻ.

Dù không trở thành nhà cổ sinh vật học hay nhà khảo cổ như từng mơ ước thời nhỏ, James cho biết anh vẫn cố gắng mang những giá trị mà Alan Grant truyền cảm hứng vào công việc kỹ sư mỗi ngày: sử dụng kiến thức để giải quyết vấn đề nhưng vẫn đối xử tử tế với mọi người.

Đó cũng là điểm khác biệt giữa Alan Grant và nhiều "anh hùng hành động" cùng thời đó là ông không chiến thắng nhờ sức mạnh cơ bắp, càng không trở thành trung tâm của mọi tình huống bằng những màn thể hiện "cái tôi". Thay vào đó, nhân vật được nhớ đến bởi khả năng quan sát, tư duy logic, sự bình tĩnh trước khủng hoảng và lòng tôn trọng dành cho đồng nghiệp cũng như thiên nhiên.

Trong bối cảnh Hollywood ngày nay ngày càng đa dạng hóa các hình mẫu nhân vật nam, nhiều người nhìn lại và nhận ra Alan Grant đã đi trước xu hướng ấy từ hơn 30 năm trước.

Khi trí tuệ và sự tò mò trở thành sức hút lớn nhất

Richard Ferro, bác sĩ y học gia đình tại bang California, vẫn còn nhớ cuốn băng VHS Jurassic Park đã theo mình suốt thời thơ ấu.

Năm 5 tuổi, khi mắc thủy đậu trong một chuyến về Costa Rica thăm người thân, cậu bé Ferro gần như chỉ có bộ phim này để xem và đã tua đi tua lại không biết bao nhiêu lần.

Đối với Ferro, Alan Grant là hiện thân hoàn hảo của một nhà khoa học.

"Ông ấy suy nghĩ thấu đáo, phân tích sắc bén. Có lúc hài hước, có lúc lại nói về triết lý của khoa học. Nhưng khi nhìn thấy con khủng long ba sừng lần đầu tiên, ông ấy lại vui sướng như một đứa trẻ", Ferro nhớ lại.

Chính khoảnh khắc Grant nằm lên mình con vật khổng lồ, mỉm cười khi cảm nhận từng nhịp thở của nó, đã dạy Ferro rằng trí tuệ và sự kinh ngạc trước thế giới hoàn toàn có thể song hành.

"Nếu không có màn trình diễn của Sam Neill, có lẽ tôi đã không trở thành con người của ngày hôm nay", Ferro nói với Wired.

Di sản vượt khỏi khuôn mẫu điện ảnh

Sự ra đi của Sam Neill khép lại sự nghiệp của một diễn viên từng hóa thân vào đủ loại nhân vật, nhưng Alan Grant có lẽ sẽ còn sống rất lâu trong ký ức nhiều thế hệ.

Ngày nay, những chiếc băng VHS đã nhường chỗ cho các nền tảng phát trực tuyến. Tuy nhiên, Jurassic Park vẫn tiếp tục được khám phá bởi những khán giả mới, và cùng với đó là hình ảnh một nhà khoa học coi trọng tri thức, giữ sự điềm tĩnh trước hiểm nguy và không bao giờ đánh mất niềm say mê khám phá thế giới.