TS. Ngô Quang Tuyên - Dấu chân người Việt trên giảng đường Lomonosov
Trong dòng chảy quan hệ hợp tác truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga, nguồn nhân lực trình độ cao luôn đóng vai trò là một trong những cầu nối quan trọng giữa hai nước.
Đặc biệt, nhân chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 7 đến 9/9/2026 - chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên tới Nga của người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam kể từ năm 1991 - hình ảnh những trí thức Việt Nam học tập, nghiên cứu và làm việc trong môi trường quốc tế càng trở nên đáng chú ý.
Một trong những minh chứng cho tinh thần hiếu học và nghị lực vươn lên ấy là TS. Ngô Quang Tuyên - Giảng viên tại Đại học Tổng hợp Quốc gia Lomonosov (MSU) - một trong những trường đại học danh tiếng của Liên bang Nga.
Tuổi thơ gian khó và bước ngoặt vươn ra thế giới
Sinh năm 1988 tại vùng quê thuần nông xã Hoằng Giang, tỉnh Thanh Hóa, tuổi thơ của TS. Ngô Quang Tuyên gắn với nhiều khó khăn. Năm lên 3 tuổi, biến cố gia đình xảy đến khi bố anh mắc bệnh nặng và mất khả năng lao động, mọi gánh nặng kinh tế dồn lên vai người mẹ.
Bố mình ốm từ lúc mình mới 3 tuổi. Gia đình gặp nhiều khó khăn nên bắt buộc mình phải nỗ lực học tập.
TS. Ngô Quang Tuyên
Hoàn cảnh gia đình trở thành động lực để cậu bé vùng quê Thanh Hóa sớm hình thành ý thức tự lập và nỗ lực trong học tập. Những năm học tại Trường THPT Hoằng Hóa 2 cũng là khoảng thời gian định hình ước mơ của anh. Sự tận tụy, bao dung và động viên của thầy cô đã tiếp thêm động lực để Tuyên theo đuổi con đường học tập.
Sau khi tốt nghiệp phổ thông và thi đỗ đại học với kết quả cao, cơ hội mở ra khi anh được chọn sang Nga du học theo diện học bổng Hiệp định Chính phủ. Khi ấy, Tuyên chưa hình dung mình sẽ có nhiều năm học tập, nghiên cứu và làm việc tại Nga.
Năm 2008, Tuyên đặt chân đến nước Nga, bắt đầu theo học chuyên ngành Máy bay động cơ tại Viện Hàng không thuộc Đại học Kỹ thuật Tổng hợp Quốc gia Irkutsk. Những ngày đầu nơi xứ người, khó khăn lớn nhất đối với anh là rào cản ngôn ngữ và phương pháp học tập mới. Anh xác định cách đáp lại sự tin tưởng của Nhà nước là nỗ lực thích nghi với môi trường mới và học tập nghiêm túc.
Chinh phục tri thức và dấu ấn tại giảng đường MSU
Hoàn thành chương trình đại học tại Irkutsk, Ngô Quang Tuyên tiếp tục bước vào một chặng đường mới khi làm nghiên cứu sinh tại Khoa Hàng không và Kỹ thuật bay thuộc Đại học Vật lí Kĩ thuật Matxcơva (MIPT), một trong những cơ sở đào tạo khoa học và kĩ thuật hàng đầu của Nga.
Nếu ở bậc đại học, phần lớn thời gian dành cho việc tiếp nhận và hệ thống hóa kiến thức đã được xây dựng, thì nghiên cứu sinh đòi hỏi cách tiếp cận khác. Tuyên phải tự tìm kiếm vấn đề nghiên cứu, xác định hướng đi, xây dựng phương pháp và từng bước tìm lời giải cho những câu hỏi chưa có sẵn đáp án. Đây cũng là giai đoạn anh bắt đầu đi sâu hơn vào nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực hàng không.
“Lên nghiên cứu sinh là một bước chuyển rất lớn. Mình không còn học theo những gì đã có sẵn mà phải tự tìm đề tài, tự nghiên cứu và tự tìm cách giải quyết vấn đề”, TS. Tuyên nhớ lại.
Tại MIPT, quá trình nghiên cứu gắn với việc đào sâu chuyên môn và đòi hỏi sự kiên trì trong từng bước của luận án. Những kiến thức tích lũy từ thời đại học trở thành nền tảng để anh tiếp tục phát triển hướng nghiên cứu của mình. Sau thời gian học tập và nghiên cứu, Tuyên bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ tại MIPT.
Tấm bằng Tiến sĩ không khép lại hành trình học thuật mà mở ra một chặng đường mới trong nghiên cứu và giảng dạy chuyên sâu về hàng không. Thay vì dừng lại ở công việc nghiên cứu, anh tiếp tục tìm kiếm môi trường học thuật để vừa nghiên cứu, vừa truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm đã tích lũy.
Bước ngoặt tiếp theo đến khi Tuyên trúng tuyển vị trí giảng viên tại Khoa Hàng không Vũ trụ, Đại học Tổng hợp Quốc gia Lomonosov (MSU). Đây là một trong những trường đại học danh tiếng nhất của Nga, với lịch sử gần 3 thế kỉ và vị trí đặc biệt trong đời sống khoa học, giáo dục của nước này.
Đối với một nhà khoa học trẻ người Việt, việc trở thành giảng viên tại MSU không chỉ là một dấu mốc nghề nghiệp mà còn gắn với một dấu ấn đặc biệt. Bởi trong lịch sử gần 3 thế kỉ của MSU, chỉ có 2 người Việt Nam từng đảm nhiệm vị trí giảng dạy tại trường là Giáo sư, Viện sĩ Hoàng Kim Bổng và TS. Ngô Quang Tuyên.
Người thầy tận tụy và khát vọng cống hiến cho quê hương
Đứng trên giảng đường MSU, TS. Ngô Quang Tuyên đặt yêu cầu chuyên môn lên hàng đầu. Với anh, giảng dạy và nghiên cứu khoa học không thể tách rời, bởi kiến thức trong lĩnh vực hàng không vũ trụ liên tục thay đổi cùng sự phát triển của công nghệ.
“Nếu chỉ sử dụng kiến thức cũ thì rất khó theo kịp sự phát triển vũ bão của ngành hàng không và công nghệ”, TS. Ngô Quang Tuyên nói.
Quan điểm đó được anh đưa vào công việc giảng dạy. Bên cạnh việc truyền đạt những kiến thức nền tảng, Tuyên chú trọng cập nhật các kết quả nghiên cứu mới, gắn nội dung học tập với những vấn đề đang được đặt ra trong thực tiễn của ngành. Giảng đường trở thành nơi anh vừa truyền đạt kiến thức, vừa tiếp tục hoàn thiện công việc nghiên cứu của mình.
Milena Evgenievna, học viên cao học tại Khoa hàng không vũ trụ, cho biết hàng không vũ trụ là lĩnh vực khó, đòi hỏi người học phải dành nhiều thời gian và công sức. Sự hướng dẫn của TS. Ngô Quang Tuyên cùng các giảng viên đã giúp cô có thêm động lực và nhận ra sức hấp dẫn của lĩnh vực mình đang theo học.
“Hàng không vũ trụ là một lĩnh vực rất khó, nhất là với nữ giới. Nhưng nhờ sự hướng dẫn tận tình của thầy Tuyên và các giảng viên, tôi cảm thấy ngành học này rất thú vị và cuốn hút”
Học viên Milena Evgenievna
Sau những năm học tập, nghiên cứu và giảng dạy tại Nga, TS. Ngô Quang Tuyên vẫn duy trì mối liên hệ với Việt Nam. Anh cho rằng những trải nghiệm có được trong môi trường khoa học của Nga có thể trở thành cầu nối cho các hoạt động hợp tác giáo dục và nghiên cứu giữa hai nước.
“Tôi sinh ra ở quê hương Thanh Hóa, nên dù đi đâu, làm gì cũng muốn góp một phần nhỏ bé để xây dựng đất nước.
TS. Ngô Quang Tuyên
Hiện TS. Ngô Quang Tuyên đang kết nối với một số trường đại học ở Việt Nam về các chuyên ngành liên quan đến lĩnh vực mình đang nghiên cứu, trong đó có Đại học Quốc gia Hà Nội và một số cơ sở đào tạo về hàng không vũ trụ.
Hướng hợp tác có thể được triển khai thông qua các chương trình giao lưu sinh viên, trao đổi học thuật và đào tạo. Nếu được triển khai, những hoạt động này có thể tạo thêm cơ hội để sinh viên Việt Nam tiếp cận môi trường học thuật quốc tế, đồng thời mở rộng trao đổi chuyên môn và nghiên cứu trong các lĩnh vực khí động học, hàng không và hàng không vũ trụ.
Mong muốn ấy được đặt trong bối cảnh quan hệ hợp tác Việt Nam - Nga tiếp tục mở ra những cơ hội mới trong giáo dục, đào tạo và khoa học - công nghệ. Và có thể nói, từ một cậu học trò ở Thanh Hóa đến giảng đường Lomonosov, hành trình của TS. Ngô Quang Tuyên gắn với những bước chuyển liên tục: Từ học tập, nghiên cứu đến giảng dạy. Ở mỗi chặng đường, anh tiếp tục theo đuổi lĩnh vực hàng không vũ trụ và tìm kiếm những cơ hội kết nối tri thức giữa Việt Nam và Nga.
