Văn hóa - Đời sống

TS Nguyễn Mạnh Hùng và giấc mơ đưa Việt Nam thành quốc gia đọc sách

Tiểu Vũ • 25/10/2026 17:39

TS Nguyễn Mạnh Hùng đề xuất xây dựng chương trình quốc gia “Reading Nation”, hướng tới năm 2045, với mong muốn đưa việc đọc sách trở thành thói quen hằng ngày của người Việt.

Đưa sách đến từng gia đình, hình thành thói quen đọc trong cộng đồng và xây dựng một xã hội học tập suốt đời là khát vọng được người sáng lập Thái Hà Books theo đuổi gần 20 năm qua. Giờ đây, ông muốn hiện thực hóa khát vọng đó bằng một chương trình mang tầm quốc gia.

nguyen-manh-hung-muon-viet-nam-tro-thanh-quoc-gia-doc-sach.jpg
TS Nguyễn Mạnh Hùng - nhà sáng lập, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám Thái Hà Books. Ảnh: NVCC

Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, nhà sáng lập, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần Sách Thái Hà (Thái Hà Books), TS Nguyễn Mạnh Hùng cho biết ngày 22/10/2026, Thái Hà Books đã chính thức gửi đề xuất xây dựng chương trình “Quốc gia đọc sách - Reading Nation” đến lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Cục Xuất bản và Thư viện, với tầm nhìn đến năm 2045.

Theo ông, Việt Nam đã có nhiều hoạt động khuyến đọc, từ Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, Giải thưởng Sách quốc gia đến các hội sách, thư viện cộng đồng. Song những nỗ lực này cần được kết nối thành một chiến lược lâu dài, có mục tiêu, nguồn lực và cơ chế thực hiện cụ thể.

Giấc mơ mỗi gia đình Việt Nam đều có tủ sách

Năm 2007, TS Nguyễn Mạnh Hùng thành lập Thái Hà Books, bắt đầu hành trình gắn bó với xuất bản và phát triển văn hóa đọc. Gần hai thập niên qua, ông cùng các cộng sự triển khai nhiều sáng kiến như Tết Sách, ATM Sách, ATM Tủ sách, Reading Tour, Thư viện Hạnh phúc và Reading Books Together.

Những mô hình này hướng đến việc đưa sách ra khỏi không gian truyền thống của nhà sách, thư viện, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức tại gia đình, trường học, doanh nghiệp và cộng đồng.

Chia sẻ về khát vọng xây dựng quốc gia đọc sách, TS Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng một đất nước có nhiều thư viện, xuất bản nhiều đầu sách hay tổ chức những hội sách đông người chưa đồng nghĩa với việc đã hình thành được văn hóa đọc bền vững.

Trong chia sẻ về Reading Nation, ông bày tỏ mong muốn mỗi gia đình có tủ sách, mỗi trường học có thư viện sống động, mỗi doanh nghiệp có không gian đọc và trẻ em được làm quen với sách từ nhỏ.

Ông còn đưa ra hình ảnh thú vị về những gia đình có tủ sách lớn hơn tủ lạnh, thể hiện mong muốn sách trở thành một phần trong sinh hoạt thường ngày, thay vì chỉ được mua về trưng bày.

Từ kinh nghiệm khuyến đọc, TS Nguyễn Mạnh Hùng nhận thấy việc tặng sách, xây dựng tủ sách mới chỉ tạo cơ hội tiếp cận ban đầu. Muốn hình thành thói quen đọc cần có môi trường phù hợp, sự đồng hành của gia đình, nhà trường và các hoạt động duy trì thường xuyên.

thuview.jpg
TS Nguyễn Mạnh Hùng, nhà sáng lập Thái Hà Books, tại Thư viện Hạnh Phúc ở Đan Phượng, Hà Nội – một trong những mô hình phát triển văn hóa đọc cộng đồng mà ông tâm huyết. Ảnh: NVCC.

Từ sáng kiến cộng đồng đến chương trình quốc gia

Theo TS Nguyễn Mạnh Hùng, sau nhiều năm triển khai các dự án khuyến đọc, Thái Hà Books nhận thấy cần xây dựng một chương trình có tính chiến lược, kết nối nguồn lực xã hội và phát huy hiệu quả những mô hình đã hình thành.

Đề xuất Reading Nation tập trung vào bốn nội dung: Nghiên cứu xây dựng chương trình quốc gia đến năm 2045; phát động phong trào đọc sách trong toàn xã hội; hình thành hệ sinh thái văn hóa đọc bền vững và thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành.

Chương trình được kiến nghị gắn với mục tiêu phát triển con người Việt Nam toàn diện, xây dựng xã hội học tập, đồng thời xác định rõ chỉ tiêu, lộ trình, nguồn lực và phương pháp đánh giá theo từng giai đoạn.

Một trong những thông điệp được Thái Hà Books đề xuất là mỗi người dân đọc sách mỗi ngày, mỗi gia đình có một tủ sách, mỗi cơ quan, trường học và doanh nghiệp có không gian đọc.

hung.jpeg
TS Nguyễn Mạnh Hùng (thứ ba từ trái sang) cùng những người yêu sách tại không gian Thư viện Hạnh Phúc, Hà Nội. Ảnh: NVCC.

TS Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng phát triển văn hóa đọc không thể chỉ là công việc của ngành xuất bản. Cơ quan quản lý nhà nước, thư viện, trường học, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng cần phối hợp, chia sẻ nguồn lực để hoạt động khuyến đọc được duy trì lâu dài.

Thái Hà Books cũng kiến nghị nghiên cứu thành lập ban điều phối hoặc thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành, lựa chọn mô hình phù hợp để thí điểm, đánh giá trước khi nhân rộng.

Theo ông, cần chuyển từ những sự kiện khuyến đọc riêng lẻ sang hình thành hệ sinh thái văn hóa đọc, giúp người dân có cơ hội tiếp cận sách thuận lợi và bình đẳng hơn.

Tầm nhìn đến năm 2045 đặt Reading Nation trong mục tiêu phát triển văn hóa và con người, hướng đến việc đọc như một nhu cầu tự thân, góp phần nâng cao năng lực tự học và tiếp nhận tri thức của người Việt.

Đọc sách trong thời đại điện thoại thông minh

Khát vọng xây dựng quốc gia đọc sách được đặt ra khi phương thức tiếp nhận thông tin đang thay đổi mạnh mẽ. Điện thoại thông minh, mạng xã hội và các nền tảng video ngắn mang đến lượng nội dung khổng lồ, nhưng cũng khiến sự tập trung của người sử dụng dễ bị phân tán.

Sách giấy không còn là phương tiện duy nhất để tiếp cận tri thức. Sách điện tử, sách nói và thư viện số đang mở rộng cơ hội học tập, trong khi khả năng đọc sâu, phân tích và kiểm chứng thông tin ngày càng trở nên cần thiết.

TS Nguyễn Mạnh Hùng từng đề cập vấn đề này trong cuộc trao đổi với Một Thế Giới vào tháng 4/2026, khi ông tham dự Hội sách quốc tế Bangkok tại Thái Lan.

Chia sẻ về Human Library, mô hình “thư viện người” được ông phát triển tại Việt Nam, TS Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng xã hội hiện đại không thiếu thông tin nhưng con người ngày càng thiếu thời gian dành cho những cuộc đối thoại sâu. Mạng xã hội giúp kết nối nhanh chóng, song sự chú ý thường bị chia cắt bởi những nội dung ngắn.

has_ts._nguyen_manh_hung_minhdang_84_0d83006d690945bd927c5c94c5ce3b0e_grande.webp
TS Nguyễn Mạnh Hùng giới thiệu sách trong hoạt động Human Library, mô hình kết nối tri thức từ sách với những trải nghiệm thực tế của con người.

Human Library được xây dựng theo hướng xem mỗi con người như một cuốn sách sống. Người tham gia có thể trò chuyện trực tiếp với những nhân vật có trải nghiệm đặc biệt, lắng nghe câu chuyện và học hỏi kinh nghiệm thực tế.

Theo ông, sách giấy và thư viện người không đối lập mà bổ sung cho nhau. Sách giúp tích lũy kiến thức, rèn luyện tư duy, còn những cuộc đối thoại trực tiếp mở rộng khả năng thấu hiểu và tiếp nhận các góc nhìn khác nhau.

Từ Human Library đến Reading Nation, các sáng kiến của TS Nguyễn Mạnh Hùng đều hướng đến khơi dậy nhu cầu tìm hiểu tri thức, khuyến khích con người tự học và suy nghĩ độc lập.

Một quốc gia đọc sách cần nhiều hơn những hội sách đông người

Việt Nam đã có nền tảng chính sách cho việc phát triển văn hóa đọc. Ngày 15/3/2017, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 329/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.

Đề án hướng tới xây dựng thói quen, nhu cầu và kỹ năng đọc trong các tầng lớp nhân dân, chú trọng học sinh, sinh viên, người dân nông thôn và những khu vực khó khăn.

Nếu được nghiên cứu triển khai, Reading Nation cần kế thừa các chương trình hiện có, bổ sung những giải pháp phù hợp để tránh chồng chéo nhiệm vụ và phân tán nguồn lực.

_jzx76dmgvs-mjlt956paejofpuflse6ay8d2jx3umtj503trw7rsxb2ypfh2mwtg-tbrzfluaealqqoif1hp3c-hbs5cmnhszsqh440htdz0zqa45coy_grrexdna05iordsk8mzuz-wlgf_mo9czs-ba74mr3qpi.jpeg
TS Nguyễn Mạnh Hùng (bên trái) trao tặng sách trong chương trình giao lưu, chia sẻ về phát triển văn hóa đọc tại tỉnh Vĩnh Long.

Thực tế, một hội sách đông khách chưa phản ánh đầy đủ mức độ đọc thường xuyên của người dân. Việc trao tặng sách hoặc xây dựng thư viện cũng khó phát huy hiệu quả nếu thiếu kinh phí vận hành, tài liệu phù hợp và hoạt động thu hút độc giả.

Một chương trình quốc gia vì thế cần có những tiêu chí cụ thể để đánh giá thói quen đọc, khả năng tiếp cận sách, hiệu quả sử dụng thư viện và kỹ năng đọc hiểu. Chất lượng đọc, khả năng phân tích và vận dụng kiến thức cũng quan trọng không kém số lượng sách được tiêu thụ.

Ở nhà trường, văn hóa đọc cần gắn với phương pháp giáo dục, giúp học sinh chủ động tìm kiếm kiến thức ngoài sách giáo khoa. Trong gia đình, cha mẹ có thể nuôi dưỡng niềm yêu thích đọc sách bằng việc dành thời gian đọc cùng con. Với cộng đồng, các thư viện, tủ sách và nền tảng số cần được tổ chức phù hợp với nhu cầu thực tế của từng địa phương.

TS Nguyễn Mạnh Hùng cho biết Thái Hà Books sẵn sàng đóng góp kinh nghiệm, sáng kiến và nguồn lực để đồng hành cùng các cơ quan chức năng. Reading Nation hiện mới là đề xuất, nhưng nếu được triển khai, thành công của chương trình sẽ được đo bằng sự thay đổi trong thói quen đọc, khả năng tự học và vận dụng tri thức của người Việt, chứ không chỉ bằng số lượng sách hay các phong trào khuyến đọc.

Video TS Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ về những cuốn sách kinh điển nên đọc.
Nổi bật
      Mới nhất
      TS Nguyễn Mạnh Hùng và giấc mơ đưa Việt Nam thành quốc gia đọc sách
      • Mặc định

      POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO