Từ Chợ số đến VNeID: Cần Thơ tăng tốc xây dựng hệ sinh thái số toàn diện

Chợ số Phú Lợi - Mô hình kinh tế số từ cấp cơ sở

Tại Cần Thơ, việc chuyển đổi số (CĐS) đang được đẩy mạnh, điều đó đang hiện thực hóa thông qua hai mô hình chợ số công với dân số. Ngày đầu tháng 8 này, Đảng ủy, UBND phường Phú Lợi (TP Cần Thơ) chính thức ra mắt nền tảng Chợ số Phú Lợi với chủ đề "Kết nối tiểu thương - Phát triển OCOP - Thúc đẩy chuyển đổi số". Đây được xem là một trong những mô hình CĐS cấp cơ sở có ý nghĩa thực tiễn, đưa công nghệ đến gần hơn với hoạt động thương mại truyền thống.

Phường Phú Lợi hiện có 8.668 cơ sở thương mại, dịch vụ, 1.146 doanh nghiệp, 2.590 hộ kinh doanh cùng hơn 20 chủ thể OCOP với trên 50 sản phẩm đặc trưng. Quy mô này tạo điều kiện thuận lợi để hình thành một nền tảng thương mại điện tử phục vụ ngay tại địa phương. Điểm nổi bật của Chợ số Phú Lợi không nằm ở việc thay thế mô hình chợ truyền thống mà ở khả năng mở rộng không gian kinh doanh. Tiểu thương có thể giới thiệu sản phẩm, tiếp cận khách hàng ngoài địa phương, quản lí đơn hàng và thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt. Trong khi đó, người tiêu dùng có thể đặt mua sản phẩm từ xa mà vẫn tiếp cận được những mặt hàng quen thuộc của chợ truyền thống.

Theo ông Thái Đăng Khoa, Bí thư Đảng ủy phường Phú Lợi, mục tiêu của nền tảng là đưa CĐS trở thành giá trị phục vụ cuộc sống, thay vì chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ. Một gian hàng trong chợ vẫn giữ được bản sắc truyền thống nhưng có thêm cơ hội kết nối với thị trường rộng lớn hơn thông qua môi trường số. Việc lãnh đạo phường trực tiếp trình diễn quy trình đặt hàng trực tuyến ngay tại lễ ra mắt cho thấy định hướng lấy người dùng làm trung tâm. Trong giai đoạn tiếp theo, nền tảng sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đơn giản, thân thiện, đặc biệt hỗ trợ nhóm tiểu thương lớn tuổi còn hạn chế về kĩ năng công nghệ.

Đánh giá về mô hình này, ông Hà Vũ Sơn, Giám đốc Sở Công thương TP. Cần Thơ, cho rằng việc địa phương chủ động xây dựng và vận hành nền tảng chợ số là bước đi thiết thực trong triển khai chuyển đổi số lĩnh vực thương mại, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy kinh tế số ngay từ cấp cơ sở.

Chiến dịch VNeID - Xây dựng nền tảng công dân số

Nếu Chợ số Phú Lợi là nền tảng phát triển kinh tế số thì chiến dịch "60 ngày đêm hướng dẫn người dân kích hoạt và tích hợp thông tin, dữ liệu trên VNeID mức 2" lại tạo nền móng cho phát triển công dân số. Thực hiện Kế hoạch số 216/KH-UBND của UBND TP Cần Thơ, chiến dịch được triển khai đồng bộ với mục tiêu nâng cao tỷ lệ sử dụng tài khoản định danh điện tử, mở rộng các tiện ích trên VNeID, thúc đẩy dịch vụ công trực tuyến và xây dựng xã hội số.

Đến nay, toàn thành phố đã cấp 2.792.481 tài khoản định danh điện tử mức 2, đạt 85,02% số công dân đủ điều kiện từ 14 tuổi trở lên. Đối với nhóm từ 6 đến dưới 14 tuổi, đã thu nhận 376.240 hồ sơ và kích hoạt thành công 111.697 tài khoản, đạt 81,76%. Song song với đó, hơn 1,09 triệu trường hợp đã được hỗ trợ kích hoạt Sổ sức khỏe điện tử và tích hợp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế lên VNeID. Đây là nền tảng quan trọng để người dân tiếp cận các dịch vụ số trong lĩnh vực y tế, an sinh xã hội và hành chính công.

Để đạt kết quả trên, thành phố huy động cả hệ thống chính trị tham gia. Toàn bộ 103 xã, phường đều ban hành kế hoạch triển khai theo phương châm "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ sản phẩm". Hơn 860 tổ công tác với 5.389 thành viên gồm lực lượng Công an, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và Tổ công nghệ số cộng đồng được thành lập, trực tiếp đến từng hộ dân hướng dẫn cài đặt, kích hoạt và tích hợp dữ liệu.

Từ góc nhìn khoa học và công nghệ, Chợ số Phú Lợi và chiến dịch VNeID có mối liên hệ chặt chẽ trong hệ sinh thái CĐS. Một bên tạo môi trường giao dịch số cho hoạt động thương mại, bên còn lại cung cấp danh tính số, dữ liệu số và nền tảng xác thực phục vụ các giao dịch điện tử an toàn. Khi người dân vừa là công dân số, vừa là người tiêu dùng số và người kinh doanh số, hiệu quả chuyển đổi số sẽ được phát huy đồng bộ hơn.

Thách thức và giải pháp cho hệ sinh thái số bền vững

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn không ít khó khăn. Hạ tầng thiết bị tại nhiều địa phương chưa đáp ứng yêu cầu khi chỉ có 54 trong tổng số 103 xã, phường được trang bị thiết bị thu nhận hồ sơ căn cước cố định. Nhiều thiết bị đã cũ, thường xuyên quá tải, ảnh hưởng tiến độ xử lý hồ sơ. Khoảng cách về kỹ năng số giữa các nhóm dân cư cũng là thách thức lớn. Người cao tuổi, người khuyết tật, người dân vùng sâu, vùng xa và lao động làm việc theo ca gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận công nghệ. Một số chỉ tiêu về tích hợp dữ liệu an sinh xã hội và bảo hiểm y tế vẫn còn thấp so với mục tiêu đề ra.

Để khắc phục những hạn chế này, Công an TP. Cần Thơ thành lập các tổ công tác kiểm tra, đôn đốc tiến độ; Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp doanh nghiệp viễn thông nâng cao chất lượng hạ tầng mạng; Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp rà soát học sinh trong độ tuổi; ngành y tế và bảo hiểm xã hội tăng cường liên thông, làm sạch dữ liệu nhằm bảo đảm tính chính xác của các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Thực tiễn triển khai cho thấy CĐS không chỉ là câu chuyện đầu tư công nghệ mà còn là quá trình thay đổi phương thức quản lý, nâng cao nhận thức và hình thành kĩ năng số trong cộng đồng.

Như khẳng định của ông Thái Đăng Khoa, CĐS không nhằm thay thế chợ truyền thống mà tiếp thêm sức mạnh cho những giá trị vốn có. Khi chợ truyền thống được kết nối bằng công nghệ và người dân được trang bị đầy đủ năng lực số, Cần Thơ đang từng bước hình thành hệ sinh thái số toàn diện, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế số, xã hội số và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.