Từ điệu nhảy của du khách ở sân bay Việt Nam đến chuyện văn hóa ứng xử khi đi du lịch

Không chỉ gây chú ý trên mạng xã hội như Instagram, Reddit, X và các nền tảng khác, sự việc còn được truyền thông Ấn Độ như TimesofIndia, Indiatoday, Theprint.in... nhắc tới như một ví dụ cho câu chuyện về cách ứng xử của du khách khi đi nước ngoài.

Theo nội dung video lan truyền vào cuối tháng 5 trên các nền tảng, những người tham gia, được cho là nhóm du khách đi theo đoàn, đã tạo thành một vòng tròn và nhảy múa Garba ngay ở khu vực đậu máy bay. Hành động này làm dấy lên tranh luận, về ranh giới giữa việc thể hiện bản sắc văn hóa và việc tuân thủ các quy định tại không gian công cộng, đặc biệt là khu vực gần máy bay có những quy định nghiêm ngặt và có thể làm phát sinh những rủi ro không cần thiết.

Cách ứng xử - “tấm hộ chiếu” vô hình của mỗi du khách

Trong thời đại du lịch đại chúng, quốc tịch không còn là yếu tố duy nhất định hình hình ảnh của một du khách. Cách ứng xử tại nơi công cộng, thái độ với cộng đồng địa phương và mức độ tôn trọng các quy định tại điểm đến mới là thước đo quan trọng của mỗi du khách. Và mỗi người, cũng đang đại diện cho hình ảnh của quốc gia mình ở nước ngoài.

Trong bài viết ngày 2/6 trên ThePrint.in, nhà báo và nhà bình luận xã hội Shobhaa De còn cho rằng một bộ phận du khách đang vô tình làm xấu đi hình ảnh quốc gia thông qua những hành vi thiếu ý thức như gây ồn ào, coi thường quy tắc hoặc cư xử thiếu tôn trọng với người dân bản địa. Trong bài viết của mình, bà đặc biệt nhắc tới hiện tượng một số du khách có xu hướng mặc cả quá mức, liên tục đòi hỏi ưu đãi hoặc xem việc gây áp lực với người bán hàng là một cách để đạt được lợi ích tốt hơn. Theo bà, những hành vi này không chỉ tạo cảm giác khó chịu cho cộng đồng địa phương mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh của du khách trong mắt người khác.

Các điểm đến nổi tiếng châu Á lực vì du khách kém ý thức

Câu chuyện về hành vi của du khách không chỉ diễn ra tại Việt Nam hay liên quan đến một quốc tịch cụ thể. Nhiều sự việc xảy ra trong những năm gần đây được truyền thông quốc tế và mạng xã hội đăng tải cho thấy, bộ phận du khách đang vô tình làm xấu đi hình ảnh quốc gia thông qua những hành vi thiếu ý thức như gây ồn ào, coi thường quy tắc hoặc cư xử thiếu tôn trọng với người dân bản địa.

Tại Bali (Indonesia), chính quyền địa phương liên tục đối mặt với các vụ việc du khách vi phạm quy tắc ứng xử tại những địa điểm linh thiêng. Năm 2023, một du khách Đức bị bắt giữ sau khi chạy khỏa thân tại một buổi biểu diễn ở Ubud. Trước đó, nhiều trường hợp khách nước ngoài chụp ảnh bán khỏa thân trên các ngọn núi được người dân địa phương tôn kính cũng đã gây phẫn nộ trong dư luận.

Gần đây, hai du khách nước ngoài tiếp tục gây tranh cãi khi cắm trại qua đêm trong khuôn viên một ngôi đền tại Nusa Penida. Hành động này bị xem là vi phạm các quy tắc văn hóa và tín ngưỡng của người Bali, nơi nhiều không gian tôn giáo vẫn được cộng đồng bản địa gìn giữ rất nghiêm ngặt.

Tại Nhật Bản, khu phố cổ Gion ở Kyoto cũng đang chịu áp lực ngày càng lớn từ du lịch đại chúng. Trong nhiều năm, chính quyền địa phương liên tục nhận phản ánh về việc du khách đuổi theo geisha để chụp ảnh, tự ý tiếp cận hoặc xâm phạm không gian riêng tư. Tình trạng này nghiêm trọng đến mức từ năm 2024, một số tuyến phố tư nhân trong khu vực đã được hạn chế khách tham quan nhằm bảo vệ đời sống của cộng đồng địa phương.

Việt Nam cũng đang đối mặt với những câu hỏi tương tự khi nhiều năm liền được quảng bá như một điểm đến có chi phí phải chăng tại châu Á. Lợi thế về giá giúp lượng khách quốc tế tăng trưởng nhanh, nhưng đồng thời đặt ra thách thức về chất lượng du khách và năng lực quản lý tại điểm đến. Không ít địa phương du lịch từng ghi nhận tình trạng du khách say xỉn, gây rối nơi công cộng, phá hoại tài sản hoặc có hành vi thiếu tôn trọng cộng đồng sở tại.

Gần đây, dư luận trong nước và truyền thông quốc tế đặc biệt chú ý đến vụ một du khách Úc bị cáo buộc đập phá đồ đạc tại một quán cà phê ở Đà Nẵng, gây thiệt hại đáng kể cho cơ sở kinh doanh. Vụ việc tiếp tục làm dấy lên tranh luận về việc các điểm đến nên ưu tiên số lượng hay chất lượng khách du lịch.

Di sản hàng nghìn năm tuổi ở châu Âu cũng không tránh khỏi

Không chỉ các điểm đến văn hóa sống chịu áp lực từ du lịch đại chúng, nhiều di sản lịch sử trên thế giới cũng liên tục trở thành nạn nhân của những hành vi thiếu ý thức.

Tại Ý, năm 2024, một du khách Hà Lan bị cáo buộc vẽ bậy lên tường của một công trình cổ tại Herculaneum, thành phố La Mã từng bị chôn vùi sau vụ phun trào núi lửa Vesuvius năm 79 sau Công nguyên. Trước đó một năm, dư luận quốc tế cũng phẫn nộ khi một du khách người Anh dùng chìa khóa khắc tên mình và bạn gái lên tường bên trong đấu trường Colosseum ở Rome.

Không chỉ các hành vi phá hoại trực tiếp, xu hướng “săn content” trên mạng xã hội cũng đang tạo thêm áp lực cho nhiều địa danh nổi tiếng. Cuối tháng 5 vừa qua, một nữ TikToker người Paraguay đã trèo qua rào chắn và nhảy xuống đài phun nước Trevi ở Rome để quay video đăng mạng xã hội. Theo quy định của thành phố, hành vi xâm nhập khu vực nước bên trong công trình có thể bị phạt tới 500 euro và đối mặt với lệnh cấm quay lại địa điểm này.

Trước tình trạng các vụ việc liên tiếp xảy ra, chính phủ Italy đã nâng mức xử phạt đối với các hành vi làm hư hại di sản văn hóa lên tới 40.000 euro, đồng thời yêu cầu người vi phạm bồi thường chi phí phục hồi công trình.

Từ trục xuất đến siết chặt visa với du khách có hành vi bất nhã

Sự gia tăng của các hành vi thiếu ý thức của du khách đang buộc nhiều điểm đến phải thay đổi cách quản lý du lịch.

Tại Bali, chính quyền đã ban hành bộ quy tắc ứng xử dành riêng cho khách quốc tế, trong đó quy định rõ các hành vi được phép và không được phép tại các địa điểm tôn giáo. Nhiều trường hợp vi phạm nghiêm trọng đã bị trục xuất.

Trong khi đó, một số quốc gia Đông Nam Á cũng bắt đầu xem xét lại các chính sách miễn thị thực hoặc nới lỏng nhập cảnh, trong bối cảnh áp lực từ du lịch đại chúng ngày càng gia tăng. Thông điệp mà nhiều điểm đến đưa ra khá rõ ràng: Phát triển du lịch không đồng nghĩa với việc chấp nhận mọi hành vi của du khách.

Tại Dubai, đầu năm nay, một du khách người Anh 60 tuổi đã bị bắt giữ tại Dubai sau khi quay lại cảnh hệ thống phòng không của UAE đánh chặn tên lửa trong thời gian xảy ra căng thẳng ở Trung Đông. Theo truyền thông quốc tế, người này nằm trong nhóm bị truy tố theo luật tội phạm mạng của UAE và có thể đối mặt với mức án lên tới hai năm tù, phạt tiền hoặc bị trục xuất.

Những vụ việc như vậy cũng làm dấy lên tranh luận về ranh giới giữa việc sáng tạo nội dung trên mạng xã hội và trách nhiệm tôn trọng các giá trị văn hóa, lịch sử hoặc các quy định an ninh tại điểm đến.

Nhiều chuyên gia cho rằng trong giai đoạn mới, khả năng chi tiêu cho du lịch không còn là tiêu chí duy nhất. Ý thức tôn trọng pháp luật, văn hóa địa phương và không gian công cộng cũng cần được xem là một phần trong khái niệm “du lịch chất lượng” và là "tấm hộ chiếu" thứ 2 của du khách. Bởi xét cho cùng, chi tiêu của du khách có thể mang lại lợi ích kinh tế ngắn hạn, nhưng những hành vi thiếu trách nhiệm lại để lại chi phí xã hội và hình ảnh lâu dài cho điểm đến.