Từ Than Quảng Ninh đến Thanh Hóa: Bao giờ cầu thủ Việt Nam được bảo vệ?

Nhưng phía sau niềm vui ngắn ngủi ấy là một thực tế đáng lo: đội bóng xứ Thanh đang đối diện khủng hoảng tài chính, nợ lương cầu thủ và chịu án phạt của FIFA – những dấu hiệu từng xuất hiện ở Than Quảng Ninh trước khi đội bóng này dừng hoạt động và giải thể cuối năm 2021.

Thưởng Tết từ cựu chủ tịch, cầu thủ dễ thở tạm thời

Tối 8.2, CLB Thanh Hóa gây bất ngờ khi đánh bại CLB Công An TP.HCM ngay trên sân khách ở vòng 13 V-League 2025-2026. Sau trận đấu, ông Nguyễn Văn Đệ (bầu Đệ), cựu chủ tịch CLB Thanh Hóa, đã nhắn tin động viên HLV Mai Xuân Hợp và quyết định thưởng nóng 300 triệu đồng cho toàn đội.

Khoản tiền này được chia cho tập thể cầu thủ và ban huấn luyện, giúp họ phần nào trang trải sinh hoạt trong dịp Tết Nguyên đán, trong bối cảnh nhiều người đang bị nợ lương 3 - 4 tháng. Với các cầu thủ Thanh Hóa lúc này, tiền thưởng không chỉ là phần thưởng thành tích, mà còn mang ý nghĩa rất thực tế: có thêm tiền chi tiêu trong những ngày nghỉ hiếm hoi của mùa giải.

Tuy nhiên, đó chỉ là giải pháp tình thế. Bởi những khó khăn của đội bóng xứ Thanh không nằm ở một khoản thưởng, mà ở dòng tiền dài hạn đang bị đứt gãy.

Tài khoản bị phong tỏa

Nguyên nhân trực tiếp của cuộc khủng hoảng xuất phát từ việc ông Cao Tiến Đoan, Chủ tịch CLB Thanh Hóa đương nhiệm, bị bắt giữ để điều tra liên quan đến hoạt động kinh doanh cá nhân. Sau sự việc này, các tài khoản tài chính liên quan đến câu lạc bộ bị phong tỏa, khiến đội bóng không thể chi trả lương, thưởng và các chi phí vận hành thường xuyên.

Hậu quả là một số cầu thủ đã rời đội trong giai đoạn chuyển nhượng giữa mùa như Quế Ngọc Hải, Võ Nguyễn Hoàng, Nguyễn Thái Sơn, Lê Văn Thuận… Trong khi đó, những người ở lại phải tiếp tục thi đấu trong tình trạng bị nợ lương 3 - 4 tháng, đồng thời chi phí sinh hoạt, đi lại của đội bóng được cắt giảm tối đa.

Trong bối cảnh đó, khoản thưởng 300 triệu đồng từ bầu Đệ chỉ đủ giúp đội bóng vượt qua giai đoạn trước mắt, chứ chưa thể giải quyết những khoản nợ tồn đọng.

Án phạt của FIFA

Khó khăn của CLB Thanh Hóa không chỉ đến từ hiện tại, mà còn kéo dài từ các tranh chấp tài chính trước đó. Đội bóng xứ Thanh đang phải chịu án phạt của FIFA: cấm đăng ký cầu thủ mới trong 3 kỳ chuyển nhượng liên tiếp.

Nguyên nhân là CLB Thanh Hóa bị 4 ngoại binh khởi kiện lên FIFA do không hoàn tất các nghĩa vụ tài chính sau khi chấm dứt hợp đồng, chậm thanh toán lương và tiền bồi thường theo thỏa thuận.

Theo phán quyết của FIFA, án phạt chỉ được gỡ bỏ khi CLB Thanh Hóa thanh toán đầy đủ các khoản nợ liên quan. Tuy nhiên, trong bối cảnh tài khoản bị phong tỏa và chưa có nguồn tài chính thay thế, việc gỡ án phạt đang trở nên rất khó khăn.

Nếu không có phương án giải quyết, CLB Thanh Hóa không thể bổ sung lực lượng mới, buộc phải thi đấu với lực lượng vừa yếu lại vừa thiếu, từ đây hoàn toàn đối diện nguy cơ sa sút thành tích ở giai đoạn lượt về.

Nguy cơ lặp lại bi kịch Than Quảng Ninh

Những gì đang diễn ra ở Thanh Hóa gợi nhớ rất rõ đến kịch bản của Than Quảng Ninh vài năm trước: chủ đầu tư gặp biến cố, CLB mất nguồn tài chính, cầu thủ bị nợ lương kéo dài và cuối cùng không đủ điều kiện tham dự mùa giải tiếp theo.

Hiện tại, Thanh Hóa vẫn còn thi đấu tại V-League và chưa đứng trước quyết định giải thể. Nhưng việc thiếu dòng tiền ổn định, cộng với án phạt FIFA và tình trạng nợ lương kéo dài, khiến tương lai của đội bóng trở nên mong manh.

Trong những cuộc khủng hoảng như vậy, cầu thủ tiếp tục là đối tượng chịu thiệt thòi lớn nhất. Họ vẫn phải ra sân thi đấu để giữ vị trí trên bảng xếp hạng, nhưng quyền lợi tài chính lại không được bảo đảm.

Trách nhiệm của VFF và VPF ở đâu?

VFF và VPF không phải là đơn vị trực tiếp ký hợp đồng hay trả lương cho cầu thủ, nhưng lại là những tổ chức cấp phép cho các CLB tham dự giải chuyên nghiệp và chịu trách nhiệm vận hành, giám sát toàn bộ hệ thống V-League.

Vì vậy, họ không thể đứng ngoài khi một CLB rơi vào khủng hoảng tài chính dẫn đến nợ lương cầu thủ kéo dài.

Thực tế cho thấy ở các trường hợp như Than Quảng Ninh trước đây hay Thanh Hóa hiện nay, vai trò quản lý mới chỉ dừng lại ở xử lý hậu quả, tức là cấm chuyển nhượng, trừ điểm hoặc loại khỏi giải, trong khi quyền lợi của cầu thủ gần như không được đặt ở vị trí trung tâm.

Khoảng trống lớn nhất của hệ thống hiện nay là thiếu những hàng rào phòng ngừa từ đầu mùa giải, như cơ chế ký quỹ tài chính bắt buộc, quỹ bảo vệ cầu thủ hay quyền đình chỉ thi đấu sớm khi CLB nợ lương trong thời gian dài.

Các hình thức kỷ luật hiện hành có thể làm sạch bảng đấu, nhưng lại không giúp cầu thủ lấy lại tiền lương đã bị nợ, cũng không bù đắp được thiệt hại về nghề nghiệp trong giai đoạn họ vẫn phải ra sân thi đấu không thù lao.

Khi cầu thủ là người lao động nhưng không có bất kỳ cơ chế bảo hiểm hệ thống nào, thì trách nhiệm của VFF và VPF không còn là chuyện pháp lý thuần túy, mà là trách nhiệm quản trị và đạo lý trong việc xây dựng một giải đấu bền vững.

Nếu các tổ chức quản lý tiếp tục chỉ đóng vai trò trọng tài xử phạt mà không chủ động thiết kế cơ chế bảo vệ cầu thủ, thì những bi kịch kiểu Than Quảng Ninh hay nguy cơ đang hiện hữu ở Thanh Hóa sẽ không phải là ngoại lệ, mà rất có thể trở thành vòng lặp quen thuộc của bóng đá Việt Nam.

Cầu thủ sẽ ra sao nếu CLB giải thể?

Hợp đồng gần như vô hiệu trên thực tế vì CLB không còn chủ thể thực hiện hợp đồng, cầu thủ được quyền tìm đội bóng mới, nhưng tiền lương còn nợ không tự động được thanh toán.

Trong trường hợp này cầu thủ có thể khiếu nại lên VFF, FIFA (với cầu thủ ngoại) hoặc khởi kiện dân sự. Tuy nhiên thời gian sẽ kéo dài, khả năng thu đủ tiền rất thấp nếu CLB không còn tài sản.

Bóng đá Việt Nam khi xảy ra những vấn nạn này, thông thường nhiều cầu thủ chấp nhận mất tiền ở CLB cũ để ký hợp đồng mới và tiếp tục sự nghiệp, như trường hợp của các cầu thủ Than Quảng Ninh trước đây.

Bi kịch này phản ánh bóng đá Việt Nam chưa có cơ chế chi trả lương thay cho CLB phá sản, cầu thủ gần như phải tự gánh toàn bộ rủi ro.

Và như thế, từ Than Quảng Ninh đến Thanh Hóa, bao giờ cầu thủ Việt Nam mới được bảo hiểm?