Từ việc người ăn xin đeo QR ở Trung Quốc đến bước ngoặt thanh toán Việt Nam
Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng chia sẻ, năm 2017 ông sang Trung Quốc và ấn tượng bởi hình ảnh một người ăn xin đeo mã QR trên ngực, nhận tiền bằng QR. Hiện nay ở Việt Nam, mua bó rau, cốc nước chè cũng đã thanh toán bằng QR.
Tại Hội thảo “Thanh toán QR CODE: Minh bạch và trải nghiệm không giới hạn” do VnEconomy tổ chức chiều 19.11, ông Phạm Anh Tuấn (Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước) cho hay luỹ kế 9 tháng đầu năm 2025, giao dịch thanh toán không tiền mặt tăng 43,32% về số lượng và 24,23% về giá trị so với cùng kỳ.
Giao dịch qua mã QR tăng vọt 61,63% về số lượng và 150,67% về giá trị, trở thành phương thức dẫn đầu trong các loại hình thanh toán điện tử.
Riêng hệ thống NAPAS, tính đến hết tháng 9.2025 đã xử lý hơn 8,3 tỉ giao dịch với tổng giá trị đạt 47,53 triệu tỉ đồng. Thậm chí trong những ngày cao điểm, hệ thống đạt công suất hơn 42,5 triệu giao dịch/ngày, với độ sẵn sàng lên đến 99,997%.
Tại Việt Nam, nhiều đơn vị có thói quen sử dụng mã QR cá nhân để nhận thanh toán cho hàng hóa, dịch vụ. Dù hình thức này mang lại sự tiện lợi, nhanh chóng, không mất phí và không cần ký hợp đồng với tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, nhưng lại tồn tại hàng loạt rủi ro.
Ví dụ như: Không thể thống kê chính xác các giao dịch phục vụ công tác quản lý; người tiêu dùng không được bảo vệ trong trường hợp phát sinh khiếu nại; không thể kết nối với hệ thống thanh toán song phương bằng mã QR với các quốc gia khác.
Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng chia sẻ, năm 2017 ông sang Trung Quốc và một hình ảnh ông vẫn lưu trong điện thoại, đó là hình ảnh người ăn xin đeo mã QR trên ngực, nhận tiền bằng QR.
“Hình ảnh đó đem đến cho tôi quyết tâm là Việt Nam phải làm được điều đó. Hiện nay, chúng ta thấy từ cốc nước chè, bó rau cũng có thể thanh toán qua QR”, ông Dũng nói.
Ông Dũng cho hay bản chất của thanh toán QR là thanh toán giữa hai người có tài khoản mở tại các tổ chức tín dụng. Nhìn bề ngoài thì mã QR không hiện khuôn mặt, nhưng khi mở tài khoản thì đã phải xác thực sinh trắc học với cơ sở dữ liệu của Bộ Công an, được xác thực quản lý.
Theo ông Dũng, QR là chuyển tiền giữa hai tài khoản, nhưng nó tiện vì chỉ quét là có luôn thông tin, không phải gõ lại số tài khoản người nhận nữa. Vì vậy, QR nhanh hơn, tốt hơn chứ không có nghĩa là minh bạch hơn.
Quay trở lại vấn đề trải nghiệm, ông Dũng cho hay nhiều người nói QR Payment (QR thanh toán) thì tốt hơn QR chuyển khoản. Tuy nhiên, còn tuỳ tình huống và không nghiêng quá về một thái cực nào. Điều quan trọng là mang đến trải nghiệm minh bạch, tiện lợi cho người dân.
"Thử hình dung trải nghiệm của một người bán rau ở chợ, liệu họ có một website để đặt hàng bó rau, rồi mua bó rau xong thì có hạch toán, xuất hoá đơn luôn không? Tôi tin là với trải nghiệm mua bán liên tục ở chợ thì không có chuyện đó và người bán rau cũng không thể làm được điều đó. Vì vậy, người bán rau, người bán nước chè vẫn cần QR chuyển khoản để nhận tiền cho hàng hoá, dịch vụ mình bán.
“Quẹt xong là mua xong, thậm chí có một chiếc loa đọc luôn số tiền và đó vẫn là trải nghiệm tuyệt vời", ông Dũng nói.
Theo Phó thống đốc, QR thanh toán sẽ được đề cập ở góc độ Merchant (đơn vị bán hàng). Để làm câu chuyện này đơn vị bán hàng có hệ thống công nghệ để người mua hàng có thể vào đặt hàng; cần có hệ thống giao hàng cho người mua hàng, xong rồi xuất hoá đơn và trả tiền.
"Khoản tiền đó được hạch toán tự động vào chương trình kế toán và lên bảng cân đối của người bán hàng. Vì vậy, chúng ta cần nhiều hệ thống mua hàng, bán hàng và sự tích hợp giữa các hệ thống", ông Dũng nêu.
.jpg)
Theo ông Dũng, QR payment góp phần tự động hoá, giảm thiểu công việc tại các đơn vị bán hàng.
Ví dụ, nhiều năm nay chúng ta đã làm rất tốt đó là thanh toán tiền điện. Khi người dân trả tiền tiện, ngân hàng phải nối với cơ quan điện và ngân hàng nhận được biên lai người sử dụng điện.
Ngân hàng lấy dữ liệu đó về và thanh toán xong thì người nào khác trong gia đình muốn thanh toán tiền điện nữa cũng không thể thực hiện được. Kế toán của công ty điện lực cũng không cần nhập bút toán vào hạch toán nữa. Để làm được điều đó thì điện lực cũng phải có rất nhiều hệ thống kèm theo.
Ở góc độ khác, ông Dũng đề cập đến thanh toán QR song biên giữa Việt Nam với các quốc gia khác.
Ông Dũng kể chuyện đi sang Lào vừa qua, ông chỉ cần sử dụng Mobile Banking của Việt Nam mà không cần phải sử dụng một đồng tiền nào của nước Lào.
“Tôi dùng ứng dụng của ngân hàng Việt, quét mã QR của người bán hàng tại Lào và thanh toán khi mua hàng. Hành động vô cùng đơn giản, nhưng mang lại tiện ích cho khách du lịch đến Việt Nam cũng như người Việt Nam khi đi du lịch ở nước ngoài”, ông Dũng nói và cho hay điều này mang đến lợi ích cho rất nhiều bên.
Ông Phạm Tiến Dũng cũng chia sẻ về vấn đề thuế rằng không phải ai dùng tiền mặt, QR chuyển khoản là trốn thuế, và không phải dùng QR thanh toán là nộp đủ thuế.
“Nếu QR Payment mới dừng ở khâu chuyển tiền thì tức là tiền mới vào tài khoản; còn khâu hạch toán vào báo cáo tài chính của doanh nghiệp có tự động hay không lại là chuyện khác, đó là câu chuyện của việc kết nối hệ thống bán hàng và kế toán”, ông Dũng nói.
Phó thống đốc cũng nêu, QR đã rất thông dụng, tốc độ thanh toán nhanh và mức độ tăng trưởng đáng mơ ước, thậm chí vẫn duy trì tiềm năng rất lớn đối với nền kinh tế.
