‘Tuổi sức khỏe’ trên các thiết bị đeo có chuẩn không hay chỉ là trò bịp?
Tuổi sức khỏe (hay tuổi sinh học, tuổi thể chất) trên thiết bị đeo thông minh không hẳn là trò bịp, nhưng cũng chẳn phải kết quả đo lường y khoa chính xác về tốc độ lão hóa thực sự của cơ thể.
‘Tuổi sức khỏe’ trên các thiết bị đeo là gì?
Tại sự kiện công bố mẫu Apple Watch mới tháng 9 vừa qua, nhà Táo thông báo vào cuối năm nay sẽ trang bị một tính năng mới liên quan đến tuổi thọ gọi là Health Age (tạm dịch “tuổi sức khỏe”) cho thiết bị đeo của mình.
Đây không phải khái niệm xa lạ trong công nghệ y tế. Ý tưởng ở đây là nếu con người nỗ lực giữ gìn sức khỏe lẫn thể chất thì “tuổi sinh lí” của họ có thể thấp hơn tuổi theo thời gian và ngược lại, cao hơn vì không nỗ lực.
Thiết bị đeo thông minh đều tích hợp chỉ số này. Cây bút công nghệ trang The Verge Victoria Song cho biết đồng hồ Whoop có “tuổi Whoop”, nhẫn Oura có “tuổi tim mạch”, cân Withings vừa bổ sung “tuổi tim” cùng “tuổi mạch máu”, đồng hồ Garmin có “điểm thể chất”. Thậm chí lúc tham quan triển lãm CES bà từng trải nghiệm một chiếc gương phân tích lưu lượng máu trên khuôn mặt thông qua ảnh tự dài 30 giây để ước tính “tuổi sinh lí” cùng “tuổi da mặt”.
Đồng hồ Whoop xác định Song 42 tuổi, còn Oura thông báo tim cô trẻ hơn tuổi theo thời gian từ 1,5 - 7 năm. Withings thì cho rằng mạch máu của bà “già” hơn 1 năm, mà tim lại “trẻ” hơn 4 năm. Garmin khẳng định tuổi thể chất của Song là 36,5 tuổi. Gương phân tích ảnh ra kết quả tuổi da mặt 26, tuổi sinh lí 35.
Cô năm nay 35 tuổi, và hiện chỉ công nhận con số này. Song không phủ nhận chế độ ăn uống lành mạnh, thói quen ngủ tốt và tập thể dục thường xuyên, tình trạng sinh lí của ai đó có thể tốt hơn so với người cùng độ tuổi và thuộc nhóm nhân khẩu học tương tự. Tuy nhiên mọi chỉ số mà thiết bị đeo thông minh đưa ra đều phụ thuộc vào phép đo lẫn cách diễn giải, chứ không phản ánh sự thật.

Vì sao các chỉ số không phản ánh sự thật?
Loạt chỉ số nêu trên đều dựa trên dữ liệu gián tiếp. Thiết bị tính toán con số này thông qua cảm biến bề mặt ghi nhận nhịp tim, biến thiên nhịp tim, giấc ngủ hoặc mức độ vận động. Độ chính xác của cảm biến trên cổ tay hay ngón tay dễ bị ảnh hưởng bởi cách đeo, mồ hôi, chuyển động đột ngột, nhiệt độ môi trường
Ngoài ra mỗi hãng lại dùng một công thức riêng. Chẳng hạn cô Song phát hiện chỉ số trên đồng hồ Whoop đặt trọng số rất lớn vào các bài tập rèn luyện sức mạnh. Như vậy chỉ cần tập tạ nhiều hơn là “tuổi” sẽ thay đổi theo hướng tốt lên. Công thức tính chẳng hề có chuẩn mực y khoa thống nhất nào cả.
Cuối cùng, thiết bị đeo không thể đo lường yếu tố sinh học bên trong cơ thể như mỡ máu, đường huyết, chức năng gan thận, cấu trúc tế bào. Một người dễ dàng đạt điểm “tuổi thể chất” rất trẻ trên đồng hồ/nhẫn thông minh nhờ tập luyện đều đặn, nhưng thực tế lại đang có mức mỡ máu cao vọt khi đi xét nghiệm.
Theo quan sát của cô Song, mọi người thường dùng “tuổi sức khỏe” để thỏa mãn cái tôi cá nhân. Nếu con số này thấp hơn tuổi theo thời gian, nó sẽ trở thành thứ đáng đem ra khoe khoang với người khác. Phó chủ tịch Apple phụ trách mảng sức khỏe Sumbul Desai có cùng quan điểm.
Nhưng như vậy không có nghĩa tính năng mà thiết bị đeo cung cấp hoàn toàn vô dụng. Người dùng có thể dùng “tuổi sức khỏe” theo dõi xu hướng cá nhân. Thay vì nhìn vào con số tuyệt đối, hãy quan sát sự thay đổi của nó theo thời gian để biết lối sống gần đây của mình đang tốt lên hay xấu đi.
Nên hiểu và sử dụng chỉ số này thế nào cho đúng? Thay vì nhìn vào con số tuyệt đối (ví dụ: "tôi 35 tuổi nhưng đồng hồ báo 28 tuổi"), bạn hãy quan sát sự thay đổi của nó theo thời gian để biết lối sống gần đây của mình đang tốt lên hay xấu đi.
Giá trị lớn nhất của tính năng này là khuyến khích người dùng ngủ đủ giấc, vận động nhiều hơn và kiểm soát căng thẳng hàng ngày. Dữ liệu từ thiết bị đeo chỉ mang tính tham khảo và sàng lọc ban đầu. Bạn vẫn cần làm các xét nghiệm máu và kiểm tra y tế chuyên sâu tại bệnh viện để biết chính xác tình trạng lão hóa và sức khỏe tổng thể của mình.


