Tuyến cáp quang biển giữa Ấn Độ và ASEAN sẽ tác động lớn tới khu vực

Không còn chỉ cạnh tranh bằng mô hình AI hay siêu máy tính, các tập đoàn công nghệ toàn cầu đang bước vào cuộc đua xây dựng hạ tầng kết nối xuyên biên giới. Mới đây, một liên minh gồm Microsoft, Lightstorm, Tata Communications, Singapore Telecommunications, ASEAN Cableship và NEC công bố kế hoạch xây dựng tuyến cáp quang biển I-2SEA kết nối Ấn Độ với Malaysia và Singapore.

Cáp quang biển trở thành "đường cao tốc" của kỉ nguyên AI

Tuyến cáp dài khoảng 3.600 km dự kiến đi vào hoạt động trong quý IV/2029, với điểm cập bờ tại Machilipatnam thuộc bang Andhra Pradesh của Ấn Độ, nơi nhiều "ông lớn" công nghệ như Meta và Alphabet đã công bố kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Theo liên minh, I-2SEA được thiết kế nhằm phục vụ các ứng dụng AI, điện toán đám mây và các hệ thống hyperscale, những trung tâm dữ liệu khổng lồ có khả năng xử lí khối lượng tính toán cực lớn.

Nếu như trước đây, các tuyến cáp biển chủ yếu đáp ứng nhu cầu truyền tải dữ liệu Internet và viễn thông, thì AI đã thay đổi hoàn toàn bài toán. Các mô hình ngôn ngữ lớn, dịch vụ AI tạo sinh hay hệ thống điện toán đám mây hiện đòi hỏi lưu lượng dữ liệu khổng lồ được truyền đi với độ trễ cực thấp giữa các trung tâm dữ liệu đặt tại nhiều quốc gia.

Theo hãng nghiên cứu TeleGeography, khoảng 95% lưu lượng Internet toàn cầu hiện vẫn được truyền qua các tuyến cáp quang dưới biển. Điều đó đồng nghĩa, dù vệ tinh ngày càng phát triển, cáp biển vẫn là nền tảng không thể thay thế của nền kinh tế số.

Trong lúc AI bùng nổ, việc sở hữu hoặc tham gia đầu tư các tuyến cáp không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí truyền tải dữ liệu mà còn đảm bảo khả năng mở rộng hạ tầng khi nhu cầu tính toán tiếp tục tăng mạnh.

Điều đáng chú ý là đây không còn là cuộc chơi của riêng các doanh nghiệp viễn thông. Những tập đoàn công nghệ sở hữu nền tảng AI hàng đầu thế giới như Microsoft, Meta hay Google ngày càng trực tiếp đầu tư vào các tuyến cáp quốc tế để kiểm soát tốt hơn chuỗi hạ tầng phục vụ dịch vụ của mình.

Ấn Độ nổi lên như trung tâm dữ liệu mới của châu Á

Việc lựa chọn Ấn Độ làm điểm xuất phát của I-2SEA không phải ngẫu nhiên. Quốc gia Nam Á đang nổi lên là một trong những thị trường trung tâm dữ liệu phát triển nhanh nhất thế giới nhờ quy mô dân số lớn, nền kinh tế số tăng trưởng mạnh và chính sách khuyến khích đầu tư.

Theo báo cáo của Macquarie Equity Research, công suất trung tâm dữ liệu đang vận hành tại Ấn Độ có thể tăng từ khoảng 1,4 gigawatt hiện nay lên gấp đôi vào năm 2027 dựa trên các dự án đang triển khai. Nếu toàn bộ các kế hoạch được đẩy nhanh tiến độ, quy mô này thậm chí có thể tăng gấp năm lần vào năm 2030.

Ông Amajit Gupta, CEO của Lightstorm Group, cho biết mạng lưới cáp mới sẽ giúp doanh nghiệp mở rộng kết nối từ 19 lên 29 vùng AI và điện toán đám mây trên khắp Ấn Độ, tạo nền tảng cho các trung tâm dữ liệu hoạt động hiệu quả hơn.

Sự bùng nổ này phản ánh xu hướng dịch chuyển hạ tầng số toàn cầu. Trước đây, phần lớn trung tâm dữ liệu tập trung tại Mỹ và châu Âu. Tuy nhiên, khi AI trở thành động lực tăng trưởng mới, các doanh nghiệp cần đặt máy chủ gần người dùng hơn để giảm độ trễ, đồng thời tận dụng chi phí đất đai và năng lượng cạnh tranh tại các nền kinh tế đang phát triển.

Điều đó cũng lí giải vì sao các tập đoàn công nghệ không chỉ xây dựng trung tâm dữ liệu mà còn đồng thời đầu tư vào cáp biển, mạng cáp quang trên đất liền, nguồn điện và hạ tầng năng lượng. AI ngày nay không chỉ là cuộc đua thuật toán mà còn là cuộc đua về năng lực hạ tầng.

Đối với khu vực Đông Nam Á, tuyến I-2SEA còn mang ý nghĩa tăng cường vai trò của Singapore và Malaysia như các cửa ngõ trung chuyển dữ liệu giữa Nam Á và phần còn lại của thế giới. Khi lưu lượng AI tiếp tục tăng theo cấp số nhân, các quốc gia sở hữu hạ tầng kết nối mạnh sẽ có lợi thế lớn trong việc thu hút đầu tư trung tâm dữ liệu, doanh nghiệp công nghệ và các dịch vụ số giá trị cao.

Xu hướng này cũng đem lại nhiều gợi mở cho Việt Nam. Nhu cầu phát triển AI trong nước sẽ không chỉ phụ thuộc vào việc xây dựng mô hình ngôn ngữ hay đào tạo nhân lực, mà còn đòi hỏi đầu tư mạnh vào các hạ tầng nền tảng như trung tâm dữ liệu, mạng cáp quang và đặc biệt là các tuyến cáp biển quốc tế.

Trong nền kinh tế AI, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng số lượng kỹ sư hay mô hình trí tuệ nhân tạo sở hữu, mà còn ở khả năng bảo đảm dữ liệu được truyền tải nhanh, ổn định và an toàn. Những tuyến cáp nằm dưới đáy đại dương vì thế đang trở thành "đường cao tốc" mới của nền kinh tế số toàn cầu, nơi cuộc cạnh tranh giữa các tập đoàn công nghệ sẽ ngày càng quyết liệt trong những năm tới.