U23 Việt Nam hạ xuống mặt đất - thế mà lại hay

Nếu nhìn ở góc độ tích cực, đây lại là một kết quả cần thiết cho một nền bóng đá chưa hoàn thiện, nhưng lại mang quá nhiều ảo tưởng về năng lực của chính mình.

Có một thực tế không thể phủ nhận, đó là những gì các tuyển thủ U23 Việt Nam thể hiện ở vòng chung kết U23 châu Á 2026 là vượt ngoài mong đợi. Và cho thấy, đây là thế hệ tài năng, sẽ còn tỏa sáng hơn nữa nếu được đầu tư đúng trong thời gian tới.

Thế nhưng, cần phải nhìn lại, cần rọi, soi thật tỏ tường sau trận thua U23 Trung Quốc. Vì thua không đáng sợ. Ảo tưởng mới đáng sợ.

Khoảng cách không chỉ nằm ở tỷ số

Chiều cao trung bình của U23 Trung Quốc là 1m81, trong khi U23 Việt Nam chỉ 1m77. Sự chênh lệch này vốn đã hiện hữu, nhưng trở nên nghiêm trọng hơn khi trung vệ Hiểu Minh (1m84) buộc phải rời sân, nhường chỗ cho Đức Anh (1m75). Từ thời điểm đó, hàng thủ Việt Nam bộc lộ rõ sự mong manh, đặc biệt trong các tình huống bóng bổng.

Trung Quốc không chỉ hơn về thể hình, mà còn hơn về chiều sâu đội hình. Họ thay tới 6 vị trí so với trận tứ kết nhưng chất lượng không hề suy giảm. HLV Antonio Puche giữ nguyên sơ đồ 5-3-2, song làm mới gần như toàn bộ nhân sự ở cả ba tuyến.

Điều đáng nói là: đội hình với phương án B của họ vẫn đủ mạnh để đá trận hay nhất từ đầu giải.

Một Trung Quốc khác hẳn vòng bảng

Trái ngược với hình ảnh phòng ngự chặt chẽ và thận trọng từ đầu giải, U23 Trung Quốc bất ngờ chủ động tấn công ngay từ đầu, cầm bóng nhiều hơn, chuyền nhiều hơn và dứt điểm nhiều hơn: cầm bóng 50%; chuyền bóng 465 đường, dứt điểm 16 lần (7 trúng đích)

Những con số này vượt xa thông số tốt nhất của họ ở bốn trận trước đó. Ba bàn thắng của Peng Xiao, Xiang Yuwang và Wang Yudong không chỉ khép lại trận bán kết, mà còn bằng tổng số bàn Trung Quốc ghi được trong 10 trận U23 châu Á trước đó.

Sau trận, HLV Antonio thẳng thắn: ông tự tin thay đổi vì “có rất nhiều cầu thủ giỏi”. Tấn công, cầm bóng nhiều, ép sân, và họ làm được, không hề nói quá dù thường nói rất dễ sau mỗi khi thắng trận.

Việt Nam: mỏng lực lượng, hụt phương án

Trái ngược, U23 Việt Nam chỉ thay một vị trí so với trận tứ kết thắng UAE. Đình Bắc và Thanh Nhàn không đạt thể trạng tốt nhất nên chỉ vào sân từ ghế dự bị. Mất Hiểu Minh, hệ thống phòng ngự lập tức chệch choạc.

Trung Quốc nói họ bất lợi thể lực. Nhưng Việt Nam còn khắc nghiệt hơn: 9 trận trong 48 ngày, di chuyển liên tục giữa Thái Lan – Việt Nam – Saudi Arabia.

Chưa kể, HLV Trung Quốc làm việc liên tục hai năm, trong khi HLV Kim Sang-sik phải cùng lúc gánh cả đội tuyển quốc gia, U22 và U23.

Dấu hỏi lớn cho bộ phận chuyên môn người Việt

Câu hỏi lớn nhất nằm ở đây.

Vì sao Đinh Quang Kiệt (1m96) - trung vệ có kinh nghiệm V-League - không được sử dụng bất kỳ phút nào ở Panda Cup 2025 diễn ra vào tháng 11.2025, để rồi Quang Kiệt không có tên trong đội tuyển tham dự vòng chung kết U23 châu Á 2026 và không được tính đến như một phương án chiến lược cho U23?

Khi Hiểu Minh chấn thương, Việt Nam không còn ai đủ tầm thay thế, ít nhất về chiều cao, kinh nghiệm và bản lĩnh. Hệ quả là Trung Quốc khai thác triệt để bóng bổng, đặc biệt trong bàn thua đầu tiên – bước ngoặt của trận đấu.

Lỗi không chỉ của HLV Kim Sang-sik – người đã nhận trách nhiệm sau trận – mà còn thuộc về bộ phận chuyên môn người Việt, những người lẽ ra phải tư vấn đầy đủ hơn về nhân sự.

Hệ quả ấy không chỉ trả giá ở bán kết, mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới trận tranh hạng ba với Hàn Quốc khi Việt Nam vừa mất Hiểu Minh vì chấn thương, vừa mất Lý Đức do thẻ đỏ.

Thua để hiểu mình đang ở đâu

Bóng đá Việt Nam đã cử đội U23 mạnh nhất, tạo mọi điều kiện tối đa, thậm chí dừng cả V-League cho giải trẻ. Trong khi đó, nhiều nền bóng đá khác vẫn để giải quốc nội vận hành bình thường, không bị chi phối bởi bệnh thành tích.

Một nền bóng đá ảo tưởng về sức mạnh, với hệ thống chuyên nghiệp bất hợp lý - số đội V-League còn nhiều hơn hạng Nhất - nhưng chưa có chiến lược tái cấu trúc dài hạn, vẫn sẵn sàng hy sinh giải đấu quốc gia cho mục tiêu ngắn hạn.

Đừng quên, đã lâu bóng đá Việt Nam không có bất kỳ cầu thủ nào thi đấu ở nước ngoài, có nghĩa cầu thủ Việt Nam chưa đủ năng lực thi đấu thành công ở nước ngoài cho dù chỉ là Thai-League.

Do đó, thua trận này, nếu biết nhìn thẳng, không phải là bi kịch.

Bi kịch chỉ xảy ra nếu sau cú “hạ cánh” này, bóng đá Việt Nam vẫn tiếp tục bay bằng ảo tưởng, tư duy nhiệm kỳ và bệnh thành tích.

Đề xuất, kiến nghị đối với VFF và Cục Thể dục Thể thao

Từ kết quả của đội tuyển U23 Việt Nam tại Giải U23 châu Á 2026, có thể thấy rõ những giới hạn mang tính hệ thống trong công tác tổ chức, quản lý và phát triển bóng đá đỉnh cao. Để tránh việc các bài học chuyên môn tiếp tục lặp lại, cần có những điều chỉnh mang tính chính sách ở cấp độ quản lý nhà nước và Liên đoàn.

Thứ nhất, đề nghị VFF phối hợp với Cục Thể dục Thể thao rà soát và ổn định lại lịch thi đấu các giải bóng đá chuyên nghiệp, hạn chế tối đa việc gián đoạn V-League vì các mục tiêu thành tích ngắn hạn của đội tuyển trẻ. Giải vô địch quốc gia cần được xác định là trụ cột của hệ thống phát triển cầu thủ, bảo đảm tính liên tục, cạnh tranh và chất lượng chuyên môn.

Thứ hai, đề nghị VFF xây dựng và ban hành bộ tiêu chí tuyển chọn cầu thủ thống nhất cho các đội tuyển trẻ, đặc biệt ở những vị trí mang tính cấu trúc như thủ môn, trung vệ và trung phong - những vị trí cần cầu thủ có chiều cao phải trên 1m80. Bộ tiêu chí này cần dựa trên các yếu tố kỹ thuật, thể chất, kinh nghiệm thi đấu ở giải chuyên nghiệp và khả năng thích ứng với cường độ thi đấu quốc tế, nhằm bảo đảm tính kế thừa và chiều sâu lực lượng.

Thứ ba, đề nghị làm rõ và thể chế hóa vai trò của bộ phận chuyên môn trong các đội tuyển quốc gia, từ công tác tư vấn nhân sự, phân tích đối thủ đến xây dựng phương án chiến thuật. Cần xác định rõ trách nhiệm tập thể, tránh tình trạng mọi quyết định và hệ quả chuyên môn đều dồn lên vai HLV trưởng, trong khi hệ thống hỗ trợ chưa được vận hành đúng mức.

Thứ tư, đề nghị Cục Thể dục Thể thao cùng VFF xây dựng chiến lược phát triển bóng đá trẻ gắn kết chặt chẽ với hệ thống giải chuyên nghiệp, coi các giải U là giai đoạn chuyển tiếp, không phải mục tiêu cuối cùng. Thành tích ở các giải trẻ cần được đánh giá song song với khả năng cung cấp cầu thủ chất lượng cho V-League và đội tuyển quốc gia trong dài hạn.

Cuối cùng, đề nghị các cơ quan quản lý xác lập lại thước đo thành công trong bóng đá Việt Nam, chuyển trọng tâm từ kết quả ngắn hạn sang năng lực cạnh tranh bền vững. Chỉ khi hệ thống được chuẩn hóa và vận hành ổn định, bóng đá Việt Nam mới có thể thu hẹp khoảng cách với các nền bóng đá hàng đầu châu Á một cách thực chất, thay vì trông chờ vào những đột phá mang tính thời điểm.

***

Thua trận không đáng lo. Điều đáng lo là không hiểu vì sao mình thua.