USB giá rẻ trên Amazon: Cạm bẫy dung lượng ảo và nguy cơ mã độc

Vấn đề không chỉ nằm ở những thương hiệu ít tên tuổi mà còn ảnh hưởng đến cả các nhãn hàng nổi tiếng, đặt ra câu hỏi về hiệu quả kiểm soát người bán trên các sàn thương mại điện tử.

USB giá rẻ dung lượng ảo tràn lan trên Amazon

Theo điều tra của Nikkei Asia, khoảng 20% sản phẩm USB được Amazon đề xuất có nhiều đánh giá phản ánh dung lượng thực thấp hơn nhiều so với quảng cáo. Để đánh giá mức độ nghiêm trọng của vấn đề, Nikkei đã phân tích 200 sản phẩm xuất hiện trong danh sách gợi ý khi tìm kiếm từ khóa "USB memory" trên Amazon tại thị trường Nhật Bản và Mỹ vào cuối tháng 6. Kết quả cho thấy khoảng 20% sản phẩm có nhiều đánh giá của người dùng phản ánh dung lượng lưu trữ bị khai khống.

Đáng chú ý, tỷ lệ này tại Amazon Mỹ lên tới gần 40%, trong khi tại Amazon Nhật Bản ở mức gần 10%. Dù kết quả tìm kiếm trên Amazon có thể thay đổi theo thời điểm hoặc lịch sử mua sắm của từng tài khoản, Nikkei cho biết xu hướng này hầu như không thay đổi so với lần khảo sát trước đó vào tháng 4.

Để kiểm chứng, nhóm điều tra đã mua năm mẫu USB mang thương hiệu Trung Quốc với giá chỉ bằng khoảng một nửa so với các sản phẩm thông thường. Các thiết bị sau đó được Công ty AI Data của Nhật Bản kiểm tra. Kết quả cho thấy cả năm USB đều có dung lượng thực tế thấp hơn đáng kể so với thông số ghi trên bao bì.

Một người tiêu dùng Nhật Bản ngoài 40 tuổi chia sẻ rằng ông đã mua một chiếc USB giá rẻ trên Amazon vào tháng 11 vì thiết bị có thể kết nối cả điện thoại thông minh lẫn máy tính. Tuy nhiên, khi bộ nhớ nhanh chóng đầy, ông kiểm tra và phát hiện dung lượng thực chỉ bằng khoảng một phần tư so với quảng cáo. Mặc dù Amazon hoàn tiền, người mua vẫn bày tỏ sự thất vọng khi cho rằng một nền tảng lớn lại để các sản phẩm giả mạo xuất hiện công khai.

Các chuyên gia cảnh báo dung lượng giả không phải là rủi ro duy nhất. Những thiết bị này còn có thể được cài sẵn mã độc hoặc phần mềm gián điệp. Trong trường hợp người dùng cắm USB vào máy tính hoặc điện thoại trước khi phát hiện vấn đề, thiết bị cá nhân có nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu, theo dõi hoặc lây nhiễm phần mềm độc hại. Ngay cả khi được hoàn tiền hoặc đổi trả, hậu quả về an toàn thông tin có thể vẫn tồn tại.

Lỗ hổng kiểm soát người bán và bài toán của thương mại điện tử

Điều đáng lo ngại là các đánh giá tiêu cực không chỉ xuất hiện ở những thương hiệu ít được biết đến. Nikkei ghi nhận hơn 220 phản hồi tiêu cực liên quan đến USB của cả những thương hiệu lớn như Kioxia Holdings và dòng sản phẩm Amazon Basics. Nhiều khách hàng cho biết họ đặt mua sản phẩm chính hãng nhưng lại nhận được hàng giả hoặc hàng bị thay thế.

Đại diện Kioxia xác nhận công ty đã biết về tình trạng hàng giả lưu hành trên thị trường và liên tục khuyến cáo người tiêu dùng cần thận trọng khi mua sản phẩm trực tuyến.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân nằm ở chính cơ chế vận hành của chợ trực tuyến Amazon. Với một sản phẩm, nhiều người bán có thể cùng xuất hiện trên một trang và cạnh tranh bằng giá. Hệ thống thường ưu tiên hiển thị nhà bán có mức giá thấp nhất, vô tình tạo điều kiện để các đối tượng kinh doanh hàng giả lợi dụng uy tín của sản phẩm chính hãng nhằm giao hàng kém chất lượng.

Đối với người tiêu dùng, việc phân biệt nhà bán uy tín không hề dễ dàng. Thông tin người bán thường chỉ được hiển thị bằng dòng chữ nhỏ bên cạnh trang sản phẩm, trong khi nhiều khách hàng chỉ quan tâm đến giá bán và đánh giá tổng thể mà không kiểm tra kỹ nguồn cung.

Ông Takayuki Tsutsumi, Tổng thư ký tổ chức bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ Union des Fabricants Tokyo, nhận định có rất nhiều người bán đang lợi dụng cơ chế này để bán hàng giả dưới danh nghĩa các sản phẩm đã tạo dựng được uy tín trên thị trường. Theo ông, tình trạng này diễn ra liên tục và gây thiệt hại cho cả người tiêu dùng lẫn các doanh nghiệp sản xuất chính hãng.

Amazon cho biết nền tảng sử dụng nhiều biện pháp để xác minh người bán, bao gồm kiểm tra lịch sử giao dịch và xác thực qua cuộc gọi video. Tuy nhiên, với số lượng người bán khổng lồ trên toàn cầu, việc kiểm soát toàn diện vẫn là thách thức rất lớn.

Trong quá trình điều tra, Nikkei phát hiện một người bán USB cùng thương hiệu với thiết bị chứa mã độc từng được sử dụng trong lực lượng Phòng vệ Nhật Bản chỉ cung cấp tên phiên âm tiếng Trung và một số điện thoại tại Trung Quốc làm thông tin liên hệ. Khi phóng viên liên hệ, người bán ban đầu có phản hồi nhưng sau đó cắt đứt mọi trao đổi.

Luật sư Takaaki Someya, chuyên gia về luật bảo vệ người tiêu dùng tại Nhật Bản, cho rằng ngay cả những mặt hàng vốn phải trải qua quy trình phê duyệt vẫn có thể bị hàng giả trà trộn trên chính trang bán sản phẩm chính hãng. Theo ông, điều này cho thấy cần có những quy định nghiêm ngặt hơn buộc các sàn thương mại điện tử tăng cường thẩm định và xác minh người bán trước khi cho phép kinh doanh.

Về phía Amazon Nhật Bản, đại diện công ty khẳng định an toàn của khách hàng và tính xác thực của sản phẩm luôn là ưu tiên hàng đầu. Doanh nghiệp cho biết đang xem xét các thông tin do Nikkei cung cấp và sẽ thực hiện những biện pháp phù hợp nếu phát hiện vi phạm.

Sự việc một lần nữa cho thấy mặt trái của thương mại điện tử xuyên biên giới, nơi giá rẻ và sự tiện lợi có thể đi kèm với những rủi ro khó lường. Đối với các thiết bị lưu trữ dữ liệu, người tiêu dùng được khuyến cáo nên ưu tiên mua từ gian hàng chính hãng hoặc các nhà phân phối được xác thực, đồng thời kiểm tra dung lượng thực ngay sau khi nhận hàng bằng các phần mềm chuyên dụng để hạn chế nguy cơ mất dữ liệu và bảo vệ an toàn thông tin cá nhân.