Vamos! - Bóng đá đang nói bằng tiếng Tây Ban Nha?
Trận Anh gặp Croatia ở bảng L World Cup 2026 bao gồm các cầu thủ mang quốc tịch hai nước đó, thêm một trọng tài người Pháp, một huấn luyện viên người Đức. Không hề có bất kỳ yếu tố Tây Ban Nha nào nhưng tiếng hô Vamos! vẫn vang lên...
Tiếng hô vang Vamos!
Vamos! (có thể dịch sát nghĩa là tiến lên! hoặc cố lên!) - đó chính xác là những gì chân sút Madueke (số 20, Anh) đã thốt lên sau khi anh xoay người thoát khỏi sự kèm cặp của Gvardiol và tung cú sút chéo góc hiểm hóc vào sát cột gần. Madueke sinh ra ở Barnet, phía bắc London, trong một gia đình người Nigeria, đã chơi cho 4 CLB ở thủ đô nước Anh, cộng thêm 4 năm khoác áo PSV ở Hà Lan. Không có yếu tố Tây Ban Nha nào trong Madueke. Vậy thì anh lây nhiễm thói quen hô một khẩu hiệu bằng tiếng Tây Ban Nha này từ đâu?
Tiến sĩ Txuss Martin, giảng viên ngôn ngữ học tại Đại học Cambridge, có một số giả thuyết với Vamos. Giả thuyết đầu tiên là ảnh hưởng của bóng đá Tây Ban Nha đối với thế giới. Sự nổi tiếng của giải La Liga, của các CLB Real Madrid, Barca, của các ngôi sao nói tiếng Tây Ban nha như Messi. Những ngôi sao sáng giá nhất đều đã khoác áo hai ông lớn này, các trận siêu kinh điển giữa Messi và Ronaldo mang tính biểu tượng rất lớn.
Do làn sóng các HLV và cầu thủ của Tây Ban Nha rất thành đạt khi ra nước ngoài, những Pep Guardiola, Mikel Arteta, Luis Enrique mang triết lý và văn hóa Tây Ban Nha tới các nền văn hóa khác, góp phần bổ sung thêm vốn từ vựng mới vào ngôn ngữ bóng đá.
Hãy để ý rằng, một số ngôn ngữ gắn bó chặt chẽ với những lĩnh vực văn hóa cụ thể. Ví dụ trong âm nhạc cổ điển, người ta hay dùng tiếng Ý, nào là staccato, crescendo, allegro. Ẩm thực Pháp cho chúng ta các từ chef, souffle, a la carte, bon appetit. Nhiều từ được sử dụng trong một lĩnh vực, sau đó lan rộng ra ngoài cộng đồng người nói ban đầu, và có thể bóng đá đã làm điều tương tự với tiếng Tây Ban Nha.
Hoàng đế Charles V của Đế quốc La Mã thần thánh vào thế kỷ XVI từng nói: “Tôi nói tiếng Tây Ban Nha với Chúa, tiếng Ý với phụ nữ, tiếng Pháp với đàn ông và tiếng Đức với con ngựa của tôi”. Có nghĩa là mỗi ngôn ngữ được ghép với một đặc điểm văn hóa hoặc hùng biện được cho là tương ứng: Sự sùng đạo (Tây Ban Nha), sự lãng mạn (tiếng Ý), sự ngoại giao (tiếng Pháp) và sức mạnh trực tiếp, ra lệnh (tiếng Đức). Tiếng Tây Ban Nha tôn kính trong thời đại đó vì sự nhiệt huyết, trang nghiêm và mãnh liệt, khiến nó trở thành ngôn ngữ lý tưởng cho lời cầu nguyện.
Giá trị của Nadal truyền bá Vamos!
VĐV quần vợt Nadal có thể coi là một hiện tượng văn hóa thể thao rất lớn góp phần mở rộng, truyền bá Vamos! Anh giữ vị trí số 1 thế giới nhiều năm, giành 22 danh hiệu Grand Slam, thu hút sự chú ý của người hâm mộ bằng cường độ thi đấu và tinh thần cạnh tranh không ngừng nghỉ. Hầu hết các pha bóng kéo dài, đặc biệt là những pha kết thúc bằng điểm số kịch tính, đều kết thúc bằng một tiếng kêu đặc trưng Vamos! đi kèm với động tác giơ nắm đấm lên, và trở thành biểu tượng cho phong thái đầy nhiệt huyết trên sân và sự không chịu khuất phục của anh ta.
Dĩ nhiên, việc sử dụng Vamos! là bản năng của Nadal, người Tây Ban Nha nói tiếng Tây Ban Nha, cũng như của tay vợt Alcaraz hiện tại. Nhưng cũng giống như cách mà giới trẻ muốn bắt chước các thần tượng thể thao của họ - lè lưỡi khi dẫn bóng vào rổ như Michael Jordan, đứng chuẩn bị đá phạt như Ronaldo - một số tay vợt và cầu thủ đã thêm Vamos! vào kho từ vựng của mình.
Ngôn ngữ mang năng lượng, tích cực có, tiêu cực có. Vamos! là một từ dễ nói, mang lại cảm giác thỏa mãn, tạo thêm năng lượng và sự hứng khởi cho những khoảnh khắc quan trọng.
“Đây là một từ hiệu quả để thu hút sự tham gia của đám đông”, tiến sĩ Martin nói. “Chuỗi âm này rất vang và dễ phát âm. Quan trọng hơn, một trong hai nguyên âm có thể được kéo dài trong vài giây: Vamooooos! Điều đó khiến nó đặc biệt phù hợp với các bài hát cổ vũ, lễ kỷ niệm và những màn thể hiện sự nhiệt tình tập thể”.
Chữ V được phát âm bằng cách đẩy không khí qua răng và môi dưới. Trước khi đẩy, răng và môi ta chặn luồng không khí lại, trong khi dây thanh quản rung lên, điều này tạo ra áp lực để rồi bùng nổ khi ta mở miệng để phát âm. Một âm bật, tạo nên sự khởi đầu rõ ràng và mạnh mẽ, khiến nó trở nên hiệu quả khi dùng để cảm thán.
Điều khiến Vamos! trở nên đặc biệt thú vị là nó không thực sự hướng đến một người cụ thể nào. Nó tạo ra một nhóm bao gồm cả người nói và người nghe, và người nói đồng thời cũng là một phần của nhóm đó. Theo nghĩa đó, nó tạo ra cảm giác tham gia chung hơn là chỉ đơn thuần khuyến khích người khác làm điều gì đó. Cảm giác tập thể đó đặc biệt quan trọng đối với khán giả thể thao.
Vamos! đã trở thành ngôn ngữ quốc tế.