Vì sao các tập đoàn lớn Hàn Quốc đồng loạt dừng kế hoạch IPO?

Nguyên nhân dừng kế hoạch IPO không đến từ diễn biến kinh tế hay sức cầu của nhà đầu tư, mà xuất phát từ sự chậm trễ trong việc ban hành hướng dẫn mới về niêm yết kép, vấn đề được xem là một trong những trọng tâm cải cách nhằm giải quyết tình trạng “Korea Discount” kéo dài nhiều năm trên thị trường chứng khoán nước này.

Quy định niêm yết kép chưa rõ ràng, hàng loạt kế hoạch IPO bị đình trệ

Trong những năm gần đây, Chính phủ Hàn Quốc liên tục tìm cách cải thiện định giá doanh nghiệp nội địa, vốn thường thấp hơn đáng kể so với các doanh nghiệp cùng ngành trên thị trường quốc tế. Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là tình trạng niêm yết kép (dual listing).

Niêm yết kép xảy ra khi một công ty mẹ đã niêm yết trên sàn tiếp tục đưa công ty con hoặc một đơn vị kinh doanh có lợi nhuận lên sàn chứng khoán. Điều này thường làm dấy lên lo ngại rằng giá trị của công ty con đã được phản ánh trong cổ phiếu của công ty mẹ. Khi công ty con được niêm yết riêng, giá trị của công ty mẹ có thể bị pha loãng, ảnh hưởng đến quyền lợi cổ đông hiện hữu.

Từ đầu năm nay, giới quản lý Hàn Quốc đã phát tín hiệu sẽ siết chặt hoạt động niêm yết kép nhằm giảm bớt hiện tượng “Korea Discount”. Tuy nhiên, các hướng dẫn chi tiết dự kiến công bố trong tháng 6 vẫn chưa xuất hiện, khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào trạng thái chờ đợi.

Trường hợp điển hình là HD Hyundai Robotics, một trong những ứng viên IPO được thị trường kỳ vọng nhất. Công ty đã dừng toàn bộ công tác chuẩn bị ở cấp thực thi từ tháng 2 năm nay.

HD Hyundai hiện sở hữu 81,82% cổ phần tại đơn vị robot này và từng cho rằng việc niêm yết là cần thiết để huy động vốn phục vụ các kế hoạch đầu tư dài hạn. Thị trường robot công nghiệp và tự động hóa đang tăng trưởng nhanh, đòi hỏi nguồn vốn lớn cho nghiên cứu phát triển cũng như mở rộng sản xuất.

Tuy nhiên, khi các quy định mới chưa rõ ràng, doanh nghiệp không thể xác định liệu kế hoạch IPO có đáp ứng các yêu cầu pháp lý trong tương lai hay không. Không chỉ HD Hyundai, nhiều tập đoàn lớn khác cũng đang có động thái tương tự.

Tháng 1 vừa qua, LS Group quyết định hủy kế hoạch đưa Essex Solutions lên sàn. Thay vào đó, LS Electric đã chi khoảng 70 tỉ won để mua lại cổ phần tại LS Eco Advanced Materials, biến đơn vị này thành công ty con sở hữu hoàn toàn.

Tại SK Group, SK Ecoplant cũng từ bỏ lộ trình IPO từng được lên kế hoạch từ năm 2022. Doanh nghiệp đã mua lại số cổ phiếu ưu đãi chuyển đổi mà các nhà đầu tư tài chính nắm giữ, qua đó hoàn trả khoản vốn tiền IPO đã huy động trước đó.

Cải cách để giảm “Korea Discount” nhưng lại khiến thị trường IPO mất động lực

Điều đáng chú ý là những diễn biến trên xảy ra trong hoàn cảnh thị trường chứng khoán Hàn Quốc đang có phong độ rất tích cực. Chỉ số KOSPI đã tăng hơn gấp đôi trong vòng một năm qua, trở thành một trong những thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh nhất thế giới. Thông thường, đây là điều kiện lý tưởng để các doanh nghiệp tận dụng niêm yết và huy động vốn.

Tuy nhiên, thực tế lại diễn ra theo chiều ngược lại. Theo dữ liệu từ LSEG Data & Analytics, tính đến đầu tháng 6 năm nay, chỉ có 15 doanh nghiệp niêm yết mới trên thị trường Hàn Quốc với tổng số vốn huy động khoảng 700 triệu USD.

Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình giai đoạn 2020-2025, khi Hàn Quốc ghi nhận khoảng 80 thương vụ IPO mỗi năm với tổng giá trị huy động xấp xỉ 8 tỉ USD.

Các chuyên gia cho rằng sự bất định trong chính sách đang trở thành rào cản lớn nhất đối với hoạt động gọi vốn của doanh nghiệp.

Giới quản lý muốn hạn chế các trường hợp niêm yết kép nhằm bảo vệ cổ đông và cải thiện định giá thị trường. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp cho rằng việc áp dụng một bộ tiêu chuẩn cứng nhắc cho mọi mô hình sở hữu có thể gây tác dụng ngược.

Nhiều tập đoàn Hàn Quốc có cấu trúc cổ phần phức tạp với nhiều công ty con hoạt động độc lập trong các lĩnh vực khác nhau. Đối với họ, IPO không chỉ là công cụ huy động vốn mà còn là phương thức tạo động lực tăng trưởng, thu hút nhân tài và nâng cao khả năng cạnh tranh quốc tế.

Nếu khả năng niêm yết bị thu hẹp quá mức, các doanh nghiệp có thể mất đi một kênh huy động vốn quan trọng, đặc biệt trong những ngành đòi hỏi đầu tư lớn như robot, pin xe điện, năng lượng xanh hay trí tuệ nhân tạo.

Ông Kang Young-hoon, chuyên gia phân tích của Samsung Securities, nhận định rằng việc siết chặt quy định niêm yết kép cùng các yêu cầu thẩm định ngày càng khắt khe đang làm giảm cả số lượng doanh nghiệp chất lượng cao lẫn tổng số thương vụ IPO trên thị trường.

Theo ông, điều này không chỉ khiến lượng vốn huy động suy giảm đáng kể mà còn kéo dài tình trạng mất cân đối cung, cầu trên thị trường sơ cấp.

Trong khi đó, nhiều nhà đầu tư vẫn kỳ vọng Chính phủ Hàn Quốc sẽ sớm công bố bộ hướng dẫn rõ ràng và nhất quán hơn. Nếu sự chậm trễ tiếp tục kéo dài, thị trường IPO của nền kinh tế lớn thứ tư châu Á có nguy cơ đánh mất động lực phát triển đúng vào thời điểm các ngành công nghệ cao đang cần lượng vốn khổng lồ để cạnh tranh trên quy mô toàn cầu.