Vì sao Cheongung-II của Hàn Quốc tỏa sáng trên bầu trời Trung Đông?

Đêm ngày 8 tháng 3, một chiếc máy bay vận tải hạng nặng C-17 mang quốc kỳ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã hạ cánh xuống đường băng sân bay Daegu. Chuyến bay đặc biệt này thực hiện nhiệm vụ tiếp nhận sớm hơn 30 quả đạn tên lửa đánh chặn thuộc hệ thống phòng không Cheongung-II do chính phủ Hàn Quốc cấp tốc bàn giao.

Quyết định đẩy nhanh tiến độ xuất khẩu được Seoul đưa ra ngay sau khi UAE phát đi yêu cầu khẩn thiết nhằm bổ sung kho đạn dược đang hao hụt nhanh chóng giữa cục diện chiến sự rực lửa tại Trung Đông. Đối mặt với làn sóng tấn công dồn dập bằng tên lửa và máy bay không người lái từ lực lượng Iran, UAE cho biết hai khẩu đội Cheongung-II đang triển khai tại đây đã phô diễn một sức mạnh phòng thủ kinh ngạc với tỉ lệ đánh chặn thành công lên tới 96%.

Lịch sử ra đời: Khát vọng tự chủ và cấu trúc lưới lửa phòng không hiện đại

Quá trình thai nghén chương trình tên lửa đất đối không tầm trung (M-SAM) của Hàn Quốc bắt nguồn từ nhu cầu cấp bách phải hiện đại hóa mạng lưới phòng thủ quốc gia. Suốt nhiều thập kỷ, lưới lửa bảo vệ không phận của quân đội Hàn Quốc phụ thuộc nặng nề vào hệ thống MIM-23 Hawk đã già cỗi do Mỹ chuyển giao từ thời Chiến tranh Lạnh. Đối mặt với kho vũ khí đạn đạo và pháo binh ngày càng phình to ở phía bắc vĩ tuyến 38, Cơ quan Phát triển Quốc phòng Hàn Quốc (ADD) quyết tâm xây dựng một lá chắn tự chủ hoàn toàn về công nghệ. Dự án Cheongung ra đời với tham vọng tạo ra một hệ thống phòng không di động, phản ứng nhanh và có khả năng tương thích cao với địa hình đồi núi phức tạp của bán đảo Triều Tiên. Giai đoạn đầu, tổ hợp Cheongung-I được thiết kế chuyên biệt để đối phó với các mục tiêu khí động học truyền thống như máy bay chiến đấu.

Tuy nhiên, sự tiến hóa chóng mặt của các mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo chiến thuật đã buộc các kỹ sư Hàn Quốc phải thực hiện một cuộc đại tu công nghệ toàn diện, dẫn đến sự ra đời của biến thể Block II mang tên Cheongung-II. Sự lột xác này đánh dấu bước chuyển mình vĩ đại từ một vũ khí phòng không thông thường thành một hệ thống phòng thủ tên lửa chiến lược. Các tập đoàn công nghiệp quốc phòng hàng đầu như LIG Nex1, Hanwha Systems và Hanwha Aerospace đã cùng nhau hợp lực để hoàn thiện tổ hợp vũ khí này.

Một khẩu đội Cheongung-II hoàn chỉnh được cấu thành từ ba phân hệ cốt lõi hoạt động đồng bộ với nhau một cách chặt chẽ. Bộ phận đầu tiên là bốn xe bệ phóng cơ động, mỗi xe mang theo tám ống phóng thẳng đứng chứa đạn tên lửa sẵn sàng khai hỏa. Thành phần thứ hai là đài radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) ba chiều đa chức năng. Đài radar này đảm nhận cùng lúc nhiều nhiệm vụ phức tạp, bao gồm sục sạo bầu trời, phân loại mục tiêu, theo dõi quỹ đạo bay và truyền tham số dẫn bắn trực tiếp cho tên lửa trong không trung. Mắt xích cuối cùng kết nối toàn bộ hệ thống là trung tâm điều khiển hỏa lực. Trạm chỉ huy này đóng vai trò như bộ não điện tử, phân tích dữ liệu từ radar để tự động phân bổ mục tiêu và ra lệnh phóng, đảm bảo tính liên tục của lưới lửa bảo vệ.

Giải phẫu kỹ thuật: Nguyên lý "Hit-to-kill" và năng lực đánh chặn đa lớp

Sức mạnh hủy diệt thực sự làm nên tên tuổi của Cheongung-II nằm ở công nghệ đánh chặn bằng động năng, hay còn gọi là phương thức "Hit-to-kill". Các hệ thống tên lửa phòng không thế hệ cũ thường sử dụng đầu đạn nổ văng mảnh, kích nổ khi bay lướt qua mục tiêu để tạo ra một đám mây mảnh văng sát thương. Trái ngược hoàn toàn với cơ chế đó, quả đạn đánh chặn của Cheongung-II, với trọng lượng xấp xỉ 400 kg, được thiết kế để lao trực diện và va chạm vật lý thẳng vào thân tên lửa đối phương.

Việc sử dụng chính động năng khổng lồ sinh ra từ vận tốc siêu thanh để nghiền nát đầu đạn nổ của mục tiêu trên không trung mang lại độ tin cậy tuyệt đối. Phương thức này triệt tiêu hoàn toàn khả năng đầu đạn đạn đạo của đối phương rơi xuống khu vực dân cư và phát nổ, một yếu tố sống còn khi thực hiện nhiệm vụ bảo vệ các siêu đô thị hay cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Bên cạnh công nghệ va chạm động năng, hệ thống dẫn đường của quả đạn cũng là một kiệt tác kỹ thuật. Ở pha bay giữa, tên lửa sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp với cập nhật lệnh từ đài radar mặt đất. Khi bước vào pha cuối tiếp cận mục tiêu, đầu dò vi sóng chủ động gắn trên mũi tên lửa sẽ tự động kích hoạt, khóa chặt tín hiệu và điểu chỉnh các cánh lái khí động học để thực hiện những pha bám đuổi với gia tốc cực lớn. Thiết kế phóng thẳng đứng lạnh giúp quả đạn bị đẩy ra khỏi ống phóng bằng khí nén trước khi động cơ phản lực chính bắt đầu kích hoạt. Kỹ thuật này giảm bớt góc mù khi khai hỏa, cho phép hệ thống phản ứng tức thời với mọi hướng tấn công xoay vòng 360 độ.

Về thông số tác chiến, Cheongung-II sở hữu khả năng thiết lập một vùng cấm bay đa lớp cực kỳ vững chắc. Đối với các mục tiêu khí động học linh hoạt như tiêm kích, trực thăng hay máy bay không người lái, hệ thống vươn bán kính bảo vệ lên đến khoảng 50 km và đạt trần bay đánh chặn tối đa 20 km. Riêng với nhiệm vụ đánh chặn tên lửa đạn đạo, một thách thức đòi hỏi độ chính xác toán học ở mức tuyệt đối, tổ hợp này có thể tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách 20 km và độ cao trên 15 km.

Đây là giai đoạn mục tiêu đang lao xuống với vận tốc cực lớn ở pha cuối của quỹ đạo. Mức giá của tổ hợp vũ khí nội địa này chỉ bằng khoảng một phần ba so với hệ thống Patriot của Mỹ, tạo ra một lợi thế cạnh tranh khổng lồ về mặt kinh tế học quân sự cho bất kỳ quốc gia nào muốn xây dựng lưới phòng không dày đặc.

Lịch sử tham chiến và cơn sốt xuất khẩu tại Trung Đông

Sự kiện lực lượng Iran tiến hành các đợt tập kích quy mô lớn bằng tên lửa và bầy đàn UAV nhắm vào mạng lưới căn cứ quân sự Mỹ cùng các cơ sở dân sự tại Trung Đông đã trở thành thao trường thử lửa thực tế khắc nghiệt nhất dành cho Cheongung-II. Ngay giữa tâm điểm của cuộc khủng hoảng, hai khẩu đội đang được biên chế trong lực lượng phòng không UAE đã chứng minh được giá trị sinh tử của mình.

Theo xác nhận từ giới chức quốc phòng Hàn Quốc, hệ thống này đã thiết lập một chiếc ô bảo vệ gần như hoàn hảo khi đánh chặn thành công 96% các mục tiêu thù địch lọt vào tầm ngắm, giữ an toàn tuyệt đối cho các sân bay và khách sạn dân sự bên dưới. Màn trình diễn xuất chúng ngay trong lần đầu tiên đối mặt với hỏa lực thực tế này lập tức biến Cheongung-II thành một hiện tượng trên thị trường buôn bán vũ khí toàn cầu.

Danh tiếng về một hệ thống phòng không có độ tin cậy cao, giá thành hợp lý và không bị ràng buộc bởi các điều kiện chính trị khắt khe từ Washington đã giúp Seoul liên tiếp ký kết những siêu hợp đồng xuất khẩu lịch sử. Khởi đầu bằng thỏa thuận trị giá 3.5 tỉ USD với UAE vào năm 2022 để cung cấp 10 khẩu đội, làn sóng mua sắm vũ khí Hàn Quốc tiếp tục càn quét Vùng Vịnh. Trong năm 2024, Ả Rập Xê Út và Iraq đã lần lượt đặt bút ký các hợp đồng mua sắm khổng lồ với trị giá tương ứng là 3.2 tỉ USD và 2.8 tỉ USD. Nhu cầu gia cố không phận của các quốc gia Ả Rập đang tăng vọt theo đồ thị hình sin của sự leo thang bạo lực tại khu vực.

Tình hình thực địa căng thẳng đến mức chính phủ UAE đã phải tiến hành các vòng đàm phán ngoại giao khẩn cấp, yêu cầu Hàn Quốc phá vỡ lịch trình hợp đồng ban đầu để nhận toàn bộ các khẩu đội Cheongung-II sớm hơn dự kiến. Đứng trước việc dây chuyền sản xuất đang hoạt động hết công suất để phục vụ các đơn hàng đã ký kết với Ả Rập Xê Út, Seoul đã đưa ra một giải pháp trung hòa.

Việc cho phép máy bay C-17 của UAE tiếp nhận trước hơn 30 quả đạn tên lửa đánh chặn cho thấy sự linh hoạt chiến lược của ngành công nghiệp quốc phòng Hàn Quốc trong việc hỗ trợ đối tác duy trì sức mạnh chiến đấu. Các nhà quan sát quân sự nhận định, nếu tình trạng bất ổn tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, các kho đạn phòng không của phương Tây sẽ đối mặt với nguy cơ cạn kiệt. Nhu cầu khổng lồ về đạn dược và các bệ phóng bổ sung sẽ mở ra một cơ hội vàng, giúp nền tảng công nghệ đánh chặn ưu việt của Cheongung-II củng cố uy danh trên bầu trời của một trong những khu vực bất ổn nhất hành tinh.