Vì sao Thành Lộc chọn “Giáng Hương” để bắt đầu lại?
Sau khi sân khấu Thiên Đăng đóng cửa, NSƯT Thành Lộc chọn một tác phẩm hơn 60 năm tuổi để mở đầu hành trình mới mang tên mình.
Kịch đoàn Thành Lộc vừa công bố Giáng Hương: Sân khấu về khuya, tác phẩm đầu tiên ra mắt công chúng. Vở diễn do NSƯT Thành Lộc đạo diễn, phát triển từ sáng tác của cố NSND Nguyễn Thành Châu, tức soạn giả Năm Châu.
Lựa chọn này gây chú ý vì Giáng Hương không phải vở diễn hoàn toàn mới. Tháng 9/2023, Thành Lộc từng dùng chính tác phẩm này để khai trương Sân khấu kịch Thiên Đăng. Ba năm sau, khi Thiên Đăng dừng hoạt động và Kịch đoàn Thành Lộc ra đời, anh tiếp tục trở về với Giáng Hương.
Tác phẩm hơn 60 năm vẫn chưa cũ
Giáng Hương: Sân khấu về khuya được phát triển từ thoại kịch Sau bóng hậu trường của cố NSND Năm Châu. Sau đó, chính tác giả chuyển thể thành vở cải lương Sân khấu về khuya.
Tác phẩm kể về một đoàn hát đứng trước nguy cơ rã gánh. Lĩnh Nam và Giáng Hương là vợ chồng, đồng thời là hai người cùng xây dựng tên tuổi của đoàn. Khi làn sóng nghệ thuật tân thời tràn vào, giữa họ xuất hiện khác biệt ngày càng lớn về quan niệm làm nghề.
Lĩnh Nam muốn thay đổi để chiều theo thị hiếu, lựa chọn những tiết mục mới lạ và có khả năng kiếm tiền. Giáng Hương muốn giữ những giá trị đoàn hát theo đuổi. Mâu thuẫn nghề nghiệp len vào đời sống vợ chồng, đẩy tình yêu, lòng tự trọng và sự nghiệp của cả hai đến chỗ đổ vỡ.
Câu chuyện được viết trong một hoàn cảnh xã hội khác, nhưng xung đột cốt lõi vẫn gần với sân khấu hôm nay. Người làm nghề phải lựa chọn giữa nghệ thuật và doanh thu, giữa điều mình tin là đúng với thứ khán giả sẵn sàng mua vé.
Sau hơn 60 năm, tác phẩm vẫn có khả năng đối thoại với hiện tại. Sân khấu tiếp tục chịu áp lực bán vé và cạnh tranh với nhiều hình thức giải trí mới. Nghệ sĩ không thể chỉ nói về lý tưởng nếu khán phòng trống, nhưng chạy theo thị hiếu bằng mọi giá cũng có thể làm sân khấu mất bản sắc.
Theo Kịch đoàn Thành Lộc, tác phẩm được lựa chọn trong tinh thần tiếp nối, gìn giữ và đối thoại với hiện tại. Với Thành Lộc, đây còn là một trong những tác phẩm anh tâm đắc và là lời tri ân NSND Năm Châu cùng các thế hệ nghệ sĩ đi trước.
Vì sao vẫn là Giáng Hương?
Năm 2023, NSƯT Thành Lộc dựng Giáng Hương để mở màn Sân khấu kịch Thiên Đăng. Anh vào vai Lĩnh Nam, còn Lê Khánh đảm nhận nhân vật Giáng Hương. Bản dựng kết hợp kịch nói, âm nhạc và ngôn ngữ trình diễn giàu tính ước lệ, đưa tác phẩm cũ đến gần khán giả đương thời.
NSƯT Thành Lộc cho biết: “Tôi muốn công chúng, đặc biệt người trẻ, làm quen với thể loại vốn đã quen thuộc trên thế giới nhưng còn khá mới mẻ tại Việt Nam”. Anh tôn trọng nền tảng của Năm Châu nhưng đưa tác phẩm sang kịch nói, tăng vai trò của âm nhạc và thay đổi cấu trúc biểu diễn.
Bản dựng năm 2023 nhận phản hồi tích cực và giành huy chương vàng tại Liên hoan Sân khấu TP.HCM lần thứ nhất. Thành Lộc cùng Lê Khánh cũng để lại dấu ấn qua hai vai Lĩnh Nam và Giáng Hương. Tác phẩm trở thành một trong những vở tiêu biểu của Thiên Đăng.
Việc Thành Lộc tiếp tục chọn Giáng Hương cho kịch đoàn mới vì vậy có cơ sở. Đây là tác phẩm đã được kiểm chứng, có khả năng thu hút khán giả và phù hợp quan niệm thẩm mỹ của người đạo diễn. Câu chuyện về đoàn hát chao đảo trước biến động của thị trường cũng gần với hành trình anh và các cộng sự vừa trải qua.
Sân khấu kịch Thiên Đăng hoạt động từ tháng 9/2023 và khép lại đầu tháng 8/2026. Trong gần ba năm, nơi đây giới thiệu nhiều tác phẩm được khán giả quan tâm.
Sau khi Thiên Đăng dừng hoạt động, Thành Lộc nhanh chóng giới thiệu kịch đoàn mang tên mình. Anh xác định nơi đây theo đuổi một nền kịch nghệ “phụng sự cái đẹp và con người”.
“Bằng tất cả tình yêu của mình dành cho nghệ thuật sân khấu và lòng tôn kính dành cho quý vị khán giả, Thành Lộc xin được hẹn gặp lại quý vị trong một ngày gần nhất cùng với các quý đồng nghiệp và kịch đoàn của mình”, anh chia sẻ khi công bố chặng đường mới.
Bản dựng mới phải vượt qua thành công cũ
Nếu Giáng Hương từng giúp Thiên Đăng có khởi đầu thuận lợi, lựa chọn tác phẩm cho Kịch đoàn Thành Lộc vừa an toàn vừa tạo áp lực. Khán giả đã biết câu chuyện, nhận diện phong cách dàn dựng của Thành Lộc và có niềm tin từ phiên bản năm 2023. Một tác phẩm đã được kiểm chứng cũng ít rủi ro hơn kịch bản xa lạ trong giai đoạn kịch đoàn cần nhanh chóng tạo điểm hẹn với công chúng.
Tuy nhiên, phiên bản mới chắc chắn bị đặt cạnh bản dựng cũ. Khán giả sẽ so sánh diễn viên, âm nhạc, thiết kế sân khấu và cách xử lý của đạo diễn. Nếu thay đổi không đủ rõ, tác phẩm có thể bị xem là sự nối dài của Thiên Đăng dưới tên gọi khác.
Lần này, Lê Phương được giới thiệu trong vai Giáng Hương, thay vị trí từng gắn với Lê Khánh. Nhân vật vừa phải có hào quang của cô đào nổi tiếng, vừa mang sự mong manh của người phụ nữ bị phản bội. Đằng sau đó là sức chịu đựng của người nghệ sĩ phải tự vực dậy đoàn hát sau khi người bạn đời rời đi. Lê Phương cần tạo một Giáng Hương riêng thay vì bước theo dấu ấn người diễn trước.
Kịch đoàn Thành Lộc chọn Nhà hát Bến Thành, số 6 Mạc Đĩnh Chi, phường Sài Gòn, TP.HCM làm điểm diễn. Không gian có sức chứa hơn 1.000 khán giả, lớn hơn nhiều sân khấu kịch xã hội hóa hiện nay. Quy mô này cho phép ê kíp mở rộng dàn dựng nhưng cũng tạo áp lực lấp đầy ghế.
Tên tuổi Thành Lộc đủ sức tạo sự tò mò ban đầu. Nhưng để khán giả quay lại, kịch đoàn vẫn cần tác phẩm tốt, giá vé hợp lý và lịch mục phong phú.
Bắt đầu lại không có nghĩa xóa bỏ quá khứ
Thành Lộc có nhiều tác phẩm từng được khán giả yêu thích để lựa chọn. Cuối cùng, anh vẫn chọn Giáng Hương. Anh bắt đầu lại từ tác phẩm từng mở ra Thiên Đăng, nhưng đặt nó vào hoàn cảnh mới, với lực lượng và trách nhiệm mới.
Lựa chọn này gần như một tuyên ngôn: sân khấu có thể đổi địa điểm, mô hình và tên gọi, nhưng giá trị nghệ thuật vẫn phải là nền tảng. Nghệ sĩ cần lý tưởng, nhưng sân khấu phải có khán giả mới tồn tại.
Giáng Hương mang cả hy vọng lẫn sức ép của Kịch đoàn Thành Lộc. Phiên bản mới phải chứng minh đây là một cuộc đối thoại mới, không chỉ là dựng lại thành công cũ.
