Vì sao TikTok rót gần 40 tỉ USD xây trung tâm dữ liệu tại Brazil?

Không chỉ phục vụ nhu cầu bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), khoản đầu tư khổng lồ này còn phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của Brazil trong cuộc cạnh tranh hạ tầng số toàn cầu, đồng thời mở ra những tính toán địa chính trị mới giữa Mỹ, Trung Quốc và khu vực Mỹ Latinh.

Brazil trở thành "điểm nóng" mới của trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI

ByteDance đang đặt cược lớn vào Brazil khi xây dựng một trong những trung tâm dữ liệu lớn nhất của tập đoàn bên ngoài Trung Quốc. Dự án được triển khai tại Khu công nghiệp và cảng Pecem, bang Ceara ở vùng đông bắc Brazil, với tổng vốn đầu tư hơn 200 tỉ real (39,2 tỉ USD).

Theo kế hoạch, trung tâm dữ liệu sẽ bắt đầu đi vào hoạt động từ năm 2027. TikTok Brasil gọi đây là "bước đi mang tính quyết định" nhằm mở rộng đóng góp của nền tảng này vào hệ sinh thái số của Brazil.

Quy mô đầu tư đặc biệt lớn phản ánh cơn khát hạ tầng tính toán đang lan rộng trên toàn cầu. Sự bùng nổ của AI tạo sinh khiến các tập đoàn công nghệ phải chạy đua xây dựng trung tâm dữ liệu để đáp ứng nhu cầu huấn luyện và vận hành các mô hình AI ngày càng phức tạp.

Trong kỉ nguyên AI, năng lực tính toán đang trở thành một trong những thước đo quan trọng nhất về sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Không chỉ cần những con chip AI mạnh, các công ty còn phải có nguồn điện ổn định, diện tích đất lớn và kết nối mạng tốc độ cao để vận hành hàng chục nghìn máy chủ.

Brazil nổi lên như một lựa chọn lí tưởng nhờ lợi thế mà không nhiều quốc gia có được. Gần 90% sản lượng điện của nước này đến từ các nguồn năng lượng tái tạo, chủ yếu là thủy điện, điện gió và điện mặt trời.

Riêng bang Ceara được xem là một trong những trung tâm điện gió lớn nhất Brazil. Một doanh nghiệp năng lượng hàng đầu của nước này sẽ cung cấp điện gió cho dự án của ByteDance.

Trung tâm dữ liệu của TikTok dự kiến có nhu cầu điện ban đầu khoảng 300 MW và sau đó tăng lên tới 1 GW, quy mô tương đương công suất của một nhà máy điện lớn. Điều đáng chú ý là ByteDance đặt mục tiêu sử dụng hoàn toàn năng lượng tái tạo để vận hành hệ thống.

Đây là lợi thế rất lớn trong lúc nhiều khu vực trên thế giới đang đối mặt với tình trạng thiếu điện cho các trung tâm dữ liệu. Mỹ, châu Âu hay nhiều nước châu Á đều gặp khó khăn khi AI khiến nhu cầu điện tăng đột biến, trong khi các tập đoàn công nghệ cũng chịu áp lực cắt giảm lượng khí thải carbon.

Ngoài nguồn điện xanh, Brazil còn sở hữu thị trường người dùng khổng lồ với hơn 200 triệu dân. Theo Statista, tính đến tháng 10/2025, TikTok có hơn 130 triệu người dùng tại Brazil, đứng thứ ba thế giới. Việc đặt trung tâm dữ liệu gần thị trường lớn giúp giảm độ trễ, cải thiện trải nghiệm người dùng và tạo nền tảng để TikTok mở rộng sang toàn bộ khu vực Mỹ Latinh.

Bang Ceara còn nằm gần thành phố cảng Fortaleza, một trong những trung tâm cáp quang biển quan trọng nhất khu vực, kết nối trực tiếp với châu Âu, Bắc Mỹ và châu Phi. Đây là lợi thế chiến lược giúp dữ liệu được truyền tải nhanh hơn tới nhiều châu lục.

Không chỉ là dự án công nghệ, đây còn là bài toán địa chính trị giữa Mỹ và Trung Quốc

Khoản đầu tư của ByteDance không chỉ phục vụ AI mà còn mang ý nghĩa quan trọng trong chiến lược quản lí dữ liệu toàn cầu của TikTok. Trong nhiều năm qua, TikTok liên tục đối mặt với sức ép từ Mỹ và châu Âu liên quan đến vấn đề chủ quyền dữ liệu và an ninh quốc gia. Washington lo ngại dữ liệu người dùng có thể bị chuyển về Trung Quốc hoặc chịu ảnh hưởng từ các quy định của Bắc Kinh.

Mỹ đã thông qua luật yêu cầu TikTok phải chấm dứt quyền kiểm soát của chủ sở hữu Trung Quốc nếu muốn tiếp tục hoạt động tại nước này. Để đáp ứng yêu cầu, TikTok đã chuyển hoạt động lưu trữ dữ liệu người dùng Mỹ sang hạ tầng đặt trong lãnh thổ Mỹ. Tại châu Âu, công ty cũng đang xây dựng mạng lưới trung tâm dữ liệu riêng nhằm đáp ứng các quy định về lưu trữ dữ liệu tại địa phương.

Dự án tại Brazil được xem là bước tiếp theo trong chiến lược "nội địa hóa dữ liệu", tức dữ liệu của người dùng sẽ được quản lí và lưu trữ ngay tại quốc gia nơi dịch vụ được cung cấp, thay vì phụ thuộc vào các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài. Chính phủ Brazil cũng tích cực hỗ trợ ByteDance thông qua các chính sách ưu đãi thuế và đầu tư hạ tầng cho khu vực xây dựng trung tâm dữ liệu.

Theo ông Julio Cesar Chaves, chuyên gia thuộc Quỹ Getulio Vargas, một trong những lợi thế lớn nhất của Brazil là môi trường pháp lí tương đối ổn định cùng khả năng duy trì quan hệ kinh tế cân bằng với nhiều cường quốc.

Khác với nhiều quốc gia phải lựa chọn giữa Washington và Bắc Kinh, Brazil theo đuổi chính sách ngoại giao cân bằng, duy trì hợp tác với cả hai bên. Cách tiếp cận này giúp nước này trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn quốc tế. Năm 2025, Brazil là quốc gia thu hút lượng đầu tư từ Trung Quốc lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, chính điều đó cũng có thể tạo ra những căng thẳng mới. Chính quyền Mỹ vẫn đang nỗ lực hạn chế ảnh hưởng của các doanh nghiệp Trung Quốc tại Mỹ Latinh, trong khi Brazil và nhiều quốc gia trong khu vực lại tiếp tục mở rộng quan hệ kinh tế với Bắc Kinh.

Đặc biệt, việc các công ty Trung Quốc tham gia xây dựng và vận hành những hạ tầng số trọng yếu như trung tâm dữ liệu, cáp quang biển hay nền tảng số vẫn là vấn đề khiến Washington quan ngại. Giới chức Mỹ nhiều lần viện dẫn Luật Tình báo quốc gia của Trung Quốc, theo đó doanh nghiệp có thể bị yêu cầu hợp tác với các cơ quan tình báo khi cần thiết.

Trong lúc AI ngày càng trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế số, các trung tâm dữ liệu không còn đơn thuần là công trình công nghệ. Chúng đã trở thành tài sản chiến lược, gắn với an ninh quốc gia, chủ quyền dữ liệu và sức mạnh cạnh tranh của từng quốc gia. Dự án gần 40 tỉ USD của ByteDance tại Brazil vì thế được đánh giá là một trong những khoản đầu tư mang ý nghĩa địa chính trị lớn nhất của ngành công nghệ trong những năm gần đây.