Vì sao TP.HCM phải 'làm sạch' dữ liệu của hơn 4,2 triệu thửa đất?

TP.HCM đang đẩy nhanh quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất, liên thông với các lĩnh vực thuế, công chứng, quy hoạch, xây dựng và dân cư. Tuy nhiên, khối lượng hơn 4,2 triệu thửa đất cùng hệ thống hồ sơ tồn tại qua nhiều thời kỳ đang đặt ra áp lực rất lớn đối với công tác chuẩn hóa dữ liệu.

Dữ liệu đất đai – “xương sống” của hệ sinh thái dữ liệu số

Trong lộ trình chuyển đổi số quốc gia, dữ liệu đất đai được xác định là một trong những cơ sở dữ liệu nền tảng quan trọng nhất. Không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước về đất đai, nguồn dữ liệu này còn là nền tảng để kết nối với các lĩnh vực nhà ở, xây dựng, quy hoạch, dân cư, thuế và nhiều ngành kinh tế - xã hội khác.

Tại cuộc họp báo về các vấn đề kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 11/6, ông Nguyễn Xuân Tiến cho biết thành phố hiện đã có đủ cơ sở pháp lý, hạ tầng kỹ thuật và nguồn dữ liệu để từng bước xây dựng hệ sinh thái dữ liệu liên thông giữa các sở, ngành.

Theo ông Tiến, định hướng hiện nay không còn là quản lý hồ sơ theo từng cơ quan riêng lẻ mà chuyển sang quản lý dữ liệu tập trung, dùng chung trên toàn hệ thống. Mọi thông tin phát sinh, biến động về đất đai sẽ được cập nhật liên tục nhằm bảo đảm dữ liệu luôn “sống”, chính xác và phục vụ hiệu quả công tác quản lý cũng như cung cấp dịch vụ công.

“Dữ liệu đất đai là dữ liệu nền của nhiều lĩnh vực quản lý. Mỗi căn nhà, mỗi công trình đều gắn với một thửa đất cụ thể. Vì vậy, việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu liên thông giữa đất đai với nhà ở, xây dựng, quy hoạch, dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác là định hướng xuyên suốt trong chương trình chuyển đổi số của Chính phủ và TP.HCM”, ông Nguyễn Xuân Tiến nhấn mạnh.

Hồ sơ đất đai qua nhiều thời kỳ lịch sử tạo áp lực lớn

Theo số liệu được công bố, TP.HCM hiện có khoảng 4,2 triệu thửa đất trên toàn địa bàn. Trong đó, khoảng 3,8 triệu thửa đã được số hóa thông tin và đưa vào cơ sở dữ liệu đất đai.

Đáng chú ý, hơn 2,3 triệu thửa đất đã đáp ứng các tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất”, đủ điều kiện để kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ công tác quản lý cũng như giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, phía trước vẫn còn nhiều thách thức khi hàng triệu hồ sơ đất đai còn lại cần tiếp tục được rà soát, đối chiếu và chuẩn hóa nhằm bảo đảm tính đồng nhất trên toàn hệ thống.

Theo ông Nguyễn Xuân Tiến, khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở đặc thù dữ liệu đất đai của TP.HCM được hình thành qua nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau.

Thành phố đang phải xử lý khối lượng lớn hồ sơ được lập từ trước năm 1975, giai đoạn sau năm 1975 và các thời kỳ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo nhiều quy định pháp luật khác nhau. Song song đó là hệ thống bản đồ địa chính được xây dựng qua nhiều giai đoạn với các tiêu chuẩn kỹ thuật chưa đồng nhất.

Nhiều hồ sơ và bản đồ cũ hiện vẫn còn giá trị pháp lý, tiếp tục được sử dụng trong thực tế. Điều này buộc các cơ quan chuyên môn phải thực hiện quá trình đối chiếu, xác minh và chuyển đổi dữ liệu một cách thận trọng nhằm bảo đảm tính chính xác cũng như sự thống nhất của toàn bộ cơ sở dữ liệu đất đai.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, việc chuẩn hóa dữ liệu trong bối cảnh tồn tại nhiều nguồn thông tin lịch sử khác nhau là nhiệm vụ phức tạp, đòi hỏi nguồn lực lớn và thời gian dài để hoàn thiện.

Hơn 3.000 nhân sự tham gia “làm sạch” dữ liệu đất đai

Bên cạnh yếu tố lịch sử, áp lực về khối lượng công việc cũng là thách thức không nhỏ.

Ông Nguyễn Xuân Tiến cho biết hiện có hơn 3.000 nhân sự đang tham gia công tác rà soát, chuẩn hóa và cập nhật dữ liệu đất đai trên địa bàn thành phố. Trong khi đó, hệ thống đăng ký đất đai vẫn phải duy trì hoạt động thường xuyên để giải quyết các thủ tục hành chính phát sinh hằng ngày cho người dân và doanh nghiệp.

Điều này đồng nghĩa với việc các đơn vị chuyên môn vừa phải xử lý khối lượng dữ liệu tồn đọng rất lớn, vừa phải liên tục cập nhật các biến động mới như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, đăng ký thế chấp hoặc điều chỉnh thông tin pháp lý.

Theo ông Tiến, để dữ liệu thực sự phát huy hiệu quả, không chỉ cần được số hóa mà còn phải bảo đảm chất lượng, tính chính xác và khả năng cập nhật thường xuyên. Đây là yếu tố quyết định để dữ liệu đất đai trở thành nguồn thông tin đáng tin cậy, phục vụ công tác quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội.

Một yêu cầu ngày càng cấp thiết hiện nay là khả năng liên thông dữ liệu giữa ngành tài nguyên và môi trường với các lĩnh vực thuế, công chứng, quy hoạch, xây dựng và dân cư.

Theo Văn phòng Đăng ký đất đai TP.HCM, cơ sở dữ liệu đất đai của thành phố hiện đã được kết nối với cơ quan thuế và hệ thống công chứng. Từ năm 2022, dữ liệu đất đai được chia sẻ cho ngành thuế; đến năm 2023 tiếp tục được kết nối với mạng lưới công chứng thông qua hạ tầng dùng chung của thành phố.

Việc liên thông dữ liệu giúp các cơ quan chức năng kiểm soát tốt hơn các giao dịch bất động sản, kịp thời cập nhật biến động đất đai, hạn chế gian lận và góp phần chống thất thu ngân sách.

Theo ông Nguyễn Xuân Tiến, trong giai đoạn tới, TP.HCM sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi kết nối dữ liệu với nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, dữ liệu đất đai phải được chuẩn hóa ở mức cao, bảo đảm tính chính xác, đồng bộ và tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất.

Trong bối cảnh TP.HCM đang thúc đẩy xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh, việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, minh bạch hóa thị trường bất động sản và cải thiện chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.