Viện Mekong hợp tác thúc đẩy khoa học, chuyển đổi số và thích ứng biến đổi khí hậu
Từ đầu năm 2026, Viện Mekong đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số và nhiều hoạt động hỗ trợ địa phương thích ứng biến đổi khí hậu, góp phần phát triển bền vững vùng.
Trong bối cảnh Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu, nhu cầu ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số để thúc đẩy phát triển bền vững ngày càng trở nên cấp thiết.
Những năm gần đây, Viện Mekong – Đại học Cần Thơ đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực trong nghiên cứu khoa học, tư vấn chính sách và chuyển giao công nghệ, góp phần hỗ trợ các địa phương trong khu vực nâng cao năng lực thích ứng và phát triển kinh tế – xã hội.
Theo PGS-TS. Văn Phạm Đăng Trí – Viện trưởng Viện Mekong - định hướng hoạt động của Viện là gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn của địa phương, đồng thời thúc đẩy các giải pháp đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thích ứng với biến đổi khí hậu trong phát triển vùng.
Gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn địa phương
Một trong những hoạt động nổi bật của Viện Mekong trong năm 2026 là tăng cường hợp tác với các địa phương trong vùng ĐBSCL nhằm triển khai các chương trình nghiên cứu và chuyển giao khoa học – công nghệ.
Đầu tháng 2, UBND xã Tri Tôn (tỉnh An Giang) đã tổ chức buổi làm việc và Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác với Viện Mekong – Đại học Cần Thơ về phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế – xã hội địa phương giai đoạn 2026–2030.
Tham dự buổi làm việc có đại diện lãnh đạo xã Tri Tôn gồm: Ông Lâm Thành Sĩ – Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân xã Tri Tôn; Ông Trần Văn Cường – Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Tri Tôn; Ông Lê Văn Dưỡng – Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó chủ tịch UBND xã Tri Tôn, cùng các cán bộ, công chức thuộc UBND xã.
Về phía Viện Mekong – Đại học Cần Thơ có sự tham dự của PGS-TS. Văn Phạm Đăng Trí – Viện trưởng Viện Mekong; TS. Võ Văn Tuấn – Phó Viện trưởng Viện Mekong; GS. Chung Hoàng Chương – Cựu Giáo sư, Trường Đại học San Francisco; PGS-TS. Nguyễn Thanh Bình – Giảng viên Cao cấp; TS. Nguyễn Hồng Tín – Giảng viên Viện Mekong, cùng các cán bộ, giảng viên và nghiên cứu viên của Viện.
Ông Trần Văn Cường – Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Tri Tôn cho biết: “Hai bên đã trao đổi và thống nhất nhiều định hướng hợp tác quan trọng trong thời gian tới. Các nội dung hợp tác tập trung vào những lĩnh vực then chốt như nông nghiệp thông minh, nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, quản lý và sử dụng bền vững tài nguyên đất, phát triển du lịch cộng đồng gắn với văn hóa bản địa, chuyển đổi số ở cấp cơ sở và đào tạo nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ địa phương”.
Theo PGS -TS. Văn Phạm Đăng Trí, việc hợp tác này nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KHCN & ĐMST), đồng thời gắn với định hướng phát triển của tỉnh An Giang và xã Tri Tôn nhiệm kỳ 2025–2030.
Triển khai nhiều đề tài nghiên cứu và dự án ứng dụng
Trong khuôn khổ hợp tác giai đoạn 2026–2030, UBND xã Tri Tôn và Viện Mekong đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác thông qua 03 thỏa thuận triển khai các dự án trọng tâm.
Trong đó, đáng chú ý là đề tài “Phát triển du lịch cộng đồng xã Tri Tôn theo chuỗi giá trị, dựa trên văn hóa bản địa và chuyển đổi số giai đoạn 2026–2030”. Mục tiêu của đề tài là khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa, lịch sử và cảnh quan tự nhiên của địa phương, đồng thời ứng dụng công nghệ số để quảng bá và quản lý du lịch.
Bên cạnh đó, hai bên cũng thống nhất triển khai đề tài “Nghiên cứu đánh giá thích nghi đất đai phục vụ sản xuất lúa hiệu quả và bền vững tại xã Tri Tôn”. Đây là nội dung nghiên cứu quan trọng nhằm xác định mức độ phù hợp của đất đai đối với các loại hình sản xuất nông nghiệp, từ đó đề xuất giải pháp canh tác phù hợp, nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ tài nguyên đất.
Ngoài ra, Viện Mekong sẽ phối hợp tổ chức các khóa tập huấn cho cán bộ, đảng viên về ứng dụng KHCN và chuyển đổi số (CĐS), giúp nâng cao nhận thức, năng lực quản lý và khả năng ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước ở cấp xã.
Theo đánh giá của các bên, việc ký kết hợp tác không chỉ tạo nền tảng cho các hoạt động nghiên cứu khoa học mà còn mở ra cơ hội chuyển giao tri thức và công nghệ trực tiếp đến cơ sở.
Thúc đẩy chuyển đổi xanh và ĐMST
Bên cạnh hợp tác với địa phương, Viện Mekong cũng tích cực mở rộng liên kết với các cơ quan quản lý nhà nước nhằm thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh trong khu vực.
Trung tuần tháng 2, tại Sở KH&CN tỉnh Cà Mau, Viện Mekong đã có buổi làm việc nhằm trao đổi về các cơ hội hợp tác trong lĩnh vực chuyển đổi xanh, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và CĐS.
Tại buổi làm việc, hai bên đã thảo luận nhiều nội dung hợp tác như tổ chức các diễn đàn và hội thảo khoa học, phát triển cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý tài nguyên, ứng dụng công nghệ số, IoT và AI trong quản lý sản xuất, cũng như tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ giảm phát thải và quản trị tài nguyên nước.
Theo PGS-TS. Văn Phạm Đăng Trí, sự kết nối giữa năng lực nghiên cứu của các viện, trường với nhu cầu thực tiễn của địa phương sẽ góp phần thúc đẩy các giải pháp phát triển bền vững và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu cho vùng ĐBSCL.
Nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu
Song song với nghiên cứu khoa học và hợp tác phát triển, Viện Mekong cũng chú trọng các hoạt động nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu.
Đầu tháng 2, tại HTX Nông Ngư Hòa Đê, chương trình tập huấn “Kỹ năng truyền thông thích ứng với biến đổi khí hậu trong cộng đồng” đã được tổ chức trong khuôn khổ dự án “Phụ nữ chuyển đổi sinh kế thích ứng biến đổi khí hậu từ tài nguyên bản địa” (WILA).
Dự án do Đại sứ quán Canada tài trợ thông qua Quỹ Canada dành cho các sáng kiến địa phương (CFLI), với sự phối hợp triển khai giữa Viện Mekong – Đại học Cần Thơ, Trung tâm Vì sự phát triển phụ nữ Đồng bằng sông Cửu Long và UBND xã Hòa Tú.
Chương trình tập huấn do PGS-TS. Nguyễn Thanh Bình – Viện Mekong, Đại học Cần Thơ trực tiếp hướng dẫn, với sự tham gia của các thành viên Hợp tác xã Nông Ngư Hòa Đê, đại diện Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên, Ủy ban nhân dân xã Hòa Tú và các tổ hợp tác trên địa bàn.
PGS-TS. Nguyễn Thanh Bình cho biết: Nội dung tập huấn tập trung vào việc trang bị kiến thức và kỹ năng truyền thông cơ bản, phương pháp xây dựng thông điệp phù hợp với từng nhóm đối tượng, qua đó giúp lan tỏa các thông điệp về sinh kế bền vững, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Động lực cho phát triển bền vững vùng
Theo PGS-TS. Văn Phạm Đăng Trí, những hoạt động hợp tác, nghiên cứu và đào tạo mà Viện Mekong đang triển khai đều hướng tới mục tiêu chung là góp phần thúc đẩy phát triển bền vững vùng ĐBSCL.
Việc gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn của địa phương không chỉ giúp nâng cao hiệu quả ứng dụng khoa học – công nghệ mà còn tạo ra động lực mới cho ĐMST và CĐS ở cấp cơ sở.
PGS-TS. Văn Phạm Đăng Trí cho biết: "Trong thời gian tới, Viện Mekong sẽ tiếp tục mở rộng các chương trình hợp tác với các địa phương, cơ quan quản lý và tổ chức quốc tế; đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu liên ngành nhằm cung cấp các giải pháp khoa học phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, bảo vệ môi trường và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu".
