Việt Nam là cầu nối trong quan hệ ASEAN – Nga

Theo đánh giá của các nhà lãnh đạo và chuyên gia, Việt Nam tiếp tục giữ vai trò quan trọng, mang tính xây dựng và là cầu nối hiệu quả trong việc thúc đẩy quan hệ ASEAN – Nga phát triển thực chất, cân bằng và hướng tới tương lai.

Việt Nam khẳng định vai trò tích cực trong quan hệ ASEAN – Nga

Trước thềm Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN – Nga diễn ra từ ngày 17-18/6/2026 tại thành phố Kazan (Liên bang Nga), Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn đã nhận định về triển vọng hợp tác giữa ASEAN và Nga cũng như vai trò của Việt Nam trong mối quan hệ này.

Theo Tổng Thư ký ASEAN, sự hiện diện của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Lê Minh Hưng tại Hội nghị không chỉ thể hiện sự tham gia chủ động, tích cực của Việt Nam trong các hoạt động đối ngoại khu vực mà còn tái khẳng định cam kết đối với vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình.

Ông Kao Kim Hourn đánh giá Việt Nam từ lâu luôn là một thành viên có trách nhiệm, đóng góp mang tính xây dựng và đóng vai trò cầu nối quan trọng trong quan hệ ASEAN – Nga. Mối quan hệ hữu nghị và hợp tác lâu đời giữa Việt Nam và Nga đã góp phần tạo nên nền tảng vững chắc cho việc củng cố Quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN – Nga trong nhiều năm qua.

Đặc biệt, với việc đảm nhiệm vai trò điều phối quan hệ đối thoại ASEAN – Nga nhiệm kỳ 2027-2030, Việt Nam được đánh giá đang sở hữu vị thế thuận lợi để thúc đẩy triển khai các kết quả đạt được tại Hội nghị Kazan, đồng thời đóng góp vào việc xây dựng chương trình hợp tác mới giữa hai bên trong giai đoạn tiếp theo.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng phân cực và đối mặt với nhiều bất ổn, sự tham gia của Việt Nam còn mang ý nghĩa rộng lớn hơn khi thể hiện cam kết của ASEAN đối với đối thoại cởi mở, bao trùm và mang tính xây dựng với tất cả các đối tác. Đây cũng là cách ASEAN tiếp tục củng cố hòa bình, ổn định và khả năng chống chịu kinh tế của khu vực.

Theo Tổng Thư ký ASEAN, những nỗ lực này phù hợp với định hướng ưu tiên mà ông đang theo đuổi trong nhiệm kỳ của mình, xoay quanh sáu trụ cột "6P" gồm Hòa bình (Peace), Thịnh vượng (Prosperity), Hành tinh (Planet), Con người (People), Quan hệ đối tác (Partnerships) và Tiềm năng (Potentials).

Ông cho rằng cách tiếp cận cân bằng, thực tiễn của Việt Nam đã góp phần bảo đảm các chương trình hợp tác ASEAN – Nga mang lại những kết quả cụ thể và cùng có lợi trong các lĩnh vực truyền thống như năng lượng, giáo dục, thương mại và đầu tư, đồng thời phù hợp với Quan điểm của ASEAN về Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (AOIP).

Mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực chiến lược của tương lai

Không chỉ dừng lại ở các lĩnh vực hợp tác truyền thống, ASEAN và Nga được cho là còn nhiều dư địa để phát triển quan hệ trong các lĩnh vực mới nổi, đặc biệt là những ngành có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai.

Theo ông Kao Kim Hourn, năng lượng sạch, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh mạng và phát triển thành phố thông minh là những lĩnh vực hứa hẹn tạo ra động lực tăng trưởng mới cho quan hệ ASEAN – Nga trong thập niên tới.

Trong bối cảnh ASEAN đang đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, thế mạnh khoa học, công nghệ của Nga có thể tạo ra sự cộng hưởng với tốc độ phát triển kinh tế số năng động của Đông Nam Á.

Một trong những cơ hội đáng chú ý là Hiệp định khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA), dự kiến được ký kết tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 vào cuối năm nay. Hiệp định được kỳ vọng góp phần xây dựng nền kinh tế số ASEAN đạt quy mô 2.000 tỉ USD vào năm 2030. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để mở rộng hợp tác với Nga trong các lĩnh vực như hạ tầng số, quản trị AI, bảo mật dữ liệu và phát triển các dòng dữ liệu xuyên biên giới an toàn.

Bên cạnh đó, Mạng lưới Thành phố thông minh ASEAN cũng được xem là kênh hợp tác tiềm năng. Kinh nghiệm của Nga trong phát triển nền tảng quản trị đô thị số, hệ thống giao thông thông minh và các giải pháp công nghệ phục vụ đô thị hóa có thể hỗ trợ ASEAN giải quyết những thách thức về phát triển bền vững.

Trong lĩnh vực năng lượng, các sáng kiến hợp tác về công nghệ sạch, hiện đại hóa lưới điện, năng lượng carbon thấp hay điện hạt nhân dân sự cũng đang thu hút sự quan tâm ngày càng lớn.

Đồng quan điểm, GS.TSKH Vladimir Mazyrin, chuyên gia nghiên cứu Nga và ASEAN, cho rằng trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến nhiều biến động, các cơ hội mới đang mở ra để Nga và ASEAN làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác.

Theo ông, Nga đang hướng tới mô hình "đối tác chiến lược theo lĩnh vực", tập trung nguồn lực vào những ngành mà hai bên có lợi ích chung và khả năng bổ trợ lẫn nhau. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả hợp tác thay vì dàn trải trên quá nhiều lĩnh vực.

Nga cũng hoan nghênh sự tham gia tích cực hơn của các nước ASEAN trong các sáng kiến khu vực mà Moscow đang thúc đẩy, bao gồm Diễn đàn Nam bán cầu của BRICS, Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) hay sáng kiến Đối tác Đại Á - Âu, trong đó ASEAN và Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) được kỳ vọng trở thành hai trụ cột quan trọng.

Kỳ vọng Hội nghị Kazan tạo nền tảng cho giai đoạn hợp tác mới

Theo Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn, Hội nghị Cấp cao ASEAN – Nga lần thứ 5 được kỳ vọng mang lại những kết quả mang tính thực chất, chiến lược và hướng tới tương lai.

Một trong những nội dung quan trọng nhất là việc xây dựng Kế hoạch hành động ASEAN – Nga giai đoạn 2026-2030 nhằm thay thế kế hoạch hiện tại sẽ kết thúc trong năm nay. Văn kiện mới sẽ đóng vai trò là lộ trình định hướng cho hợp tác song phương trong giai đoạn tiếp theo.

Hội nghị cũng dự kiến thông qua một loạt văn kiện quan trọng như Tuyên bố Kazan 2026 với chủ đề "ASEAN – Liên bang Nga: Thống nhất trong đa dạng – 35 năm đồng hành", Tuyên bố chung ASEAN – Nga về hợp tác năng lượng và Tuyên bố chung ASEAN – Nga về hợp tác văn hóa.

Các văn kiện này được kỳ vọng sẽ tạo nên khuôn khổ hợp tác toàn diện trên cả ba trụ cột chính trị, an ninh, kinh tế và văn hóa, xã hội, đồng thời tăng cường khả năng chống chịu của quan hệ đối tác trước những biến động toàn cầu.

Trong bức tranh đó, Việt Nam tiếp tục được đánh giá là nhân tố có vai trò đặc biệt. Theo chuyên gia V. Mazyrin, Việt Nam không chỉ là cầu nối về chính trị và ngoại giao mà còn có thể đóng vai trò khởi xướng những dự án hợp tác mang tính chiến lược giữa ASEAN và Nga.

Ông dẫn ví dụ dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 có thể trở thành mô hình tham khảo cho các quốc gia Đông Nam Á đang cân nhắc phát triển điện hạt nhân nhằm bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu liên tục bị gián đoạn.

Theo các đánh giá từ ASEAN và giới chuyên gia Nga, nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn tới là rà soát lại các định hướng chiến lược của quan hệ ASEAN – Nga, thích ứng với những thay đổi sâu sắc của môi trường quốc tế và nhu cầu phát triển mới của mỗi bên.

Sau 35 năm hình thành và phát triển, quan hệ ASEAN – Nga đang đứng trước cơ hội bước sang một giai đoạn hợp tác mới với trọng tâm là đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng lượng bền vững và kết nối kinh tế. Trong tiến trình đó, Việt Nam được kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò cầu nối tin cậy, góp phần đưa quan hệ đối tác ASEAN – Nga phát triển thực chất hơn, hiệu quả hơn và đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực.