Việt Nam vẫn chưa sẵn sàng với việc mã hóa tài sản thực?

Một bức tranh nửa sáng nửa tối

Nếu phải chấm điểm mức độ sẵn sàng của Việt Nam trong cuộc chơi mã hóa tài sản thực (RWA), bà Nguyễn Thanh Tuyền - Tổng Giám đốc Silver Lion Enterprise Impact - chia câu hỏi thành hai vế: Doanh nghiệp Việt Nam đã sẵn sàng đến đâu; và làm sao để vừa minh bạch, đúng luật, vừa tạo ra giá trị kinh tế thực sự.

Với vế đầu tiên, bà Tuyền dùng một chuỗi giá trị bốn yếu tố để đánh giá: công nghệ, thương mại, nguồn nhân lực và phát triển bền vững, kết quả là một bức tranh nửa sáng nửa tối khá rõ nét.

Về công nghệ và nguồn nhân lực, bà Tuyền cho rằng Việt Nam đã hoàn toàn sẵn sàng. Không chỉ trong lĩnh vực blockchain và tài sản số, đội ngũ kỹ sư công nghệ Việt Nam được đánh giá cao về sự nhạy bén và khả năng tự học. Trong lĩnh vực Web3, kỹ sư Việt Nam hiện có thể xây dựng tốt hạ tầng Layer 1, Layer 2 và phát triển các hợp đồng thông minh. Đây là một lợi thế đáng ghi nhận về cả năng lực công nghệ lẫn chất lượng nguồn nhân lực.

“Tuy nhiên, xét về yếu tố thương mại, Việt Nam vẫn chưa thực sự sẵn sàng”, bà Tuyền đánh giá.

Theo bà Tuyền, đây không chỉ là hạn chế của thị trường trong nước mà còn là vấn đề tại nhiều thị trường đi trước Việt Nam. Và như ông Phan Đức Trung - Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam - đề cập, Web3, blockchain và tài sản số xuất hiện từ lâu nhưng vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng.

“Một trong những nguyên nhân quan trọng là khu vực kinh tế truyền thống chưa có đủ niềm tin đối với lĩnh vực này. Chỉ cần nhìn vào danh sách các đối tác tài trợ cho sự kiện, có thể thấy hơn 90% là doanh nghiệp hoạt động trong hệ sinh thái phi tập trung, trong khi sự hiện diện của các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế truyền thống vẫn còn hạn chế. Đây lại là khu vực đang trực tiếp tạo ra phần lớn giá trị thực của nền kinh tế”, bà Tuyền phân tích.

Doanh nghiệp truyền thống thận trọng một phần vì khung pháp lý chưa hoàn thiện

Bà Tuyền nhấn mạnh, sự thận trọng của các doanh nghiệp truyền thống một phần bắt nguồn từ việc khung pháp lý chưa hoàn thiện. Tuy nhiên, khung pháp lý chậm được hoàn thiện cũng có nguyên nhân từ việc các chủ thể tham gia thị trường chưa chứng minh đầy đủ khả năng xây dựng một hệ thống an toàn, bảo mật và minh bạch.

“Dù vậy, một tín hiệu tích cực là tâm lý thị trường đang chuyển từ e dè sang quan sát tích cực. Đây có thể là bước đệm trước khi các doanh nghiệp truyền thống chuyển sang giai đoạn chủ động tham gia”, bà Tuyền nhấn mạnh.

Yếu tố thứ tư, phát triển bền vững, là điểm bà Tuyền quan tâm nhất, dù cũng là yếu tố hay bị hoài nghi nhất. Nhiều người đặt câu hỏi: Thị trường còn đang ở giai đoạn sơ khai, vì sao đã bàn đến phát triển bền vững? Tuy nhiên, bà Tuyền lại đặt vấn đề ngược lại, nếu không đặt ra yêu cầu này ngay từ đầu thì đến bao giờ chúng ta mới bắt đầu?

“Nếu không tính đến kịch bản phát triển bền vững ngay từ bây giờ, blockchain và tài sản mã hóa sẽ mãi mãi chỉ là một xu hướng nhất thời, chứ không thể trở thành động lực đóng góp thực sự cho nền kinh tế”, bà Tuyền phân tích.

Vì vậy, bà Tuyền cho rằng cần phải xây dựng kịch bản để mã hóa tài sản thực đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số liên tục trong 20 năm, đây là điều kiện cần để Việt Nam trở thành nước phát triển toàn diện vào năm 2045.

Với câu hỏi làm sao vừa xây dựng tài sản mã hóa vừa bảo đảm minh bạch, bà Tuyền cho rằng câu trả lời nằm ngay trong khái niệm “phải bắt đầu từ một tài sản thực sự có giá trị”. Nếu bản thân tài sản không tốt, việc đưa lên blockchain không giải quyết được vấn đề gì.

Bà minh họa bằng một ví dụ cụ thể: Một chủ nông trại cà phê xuất khẩu sang Mỹ, doanh thu hàng năm ổn định nhưng gặp vấn đề thanh khoản do ngân hàng giải ngân chậm một đến hai tháng. Trong trường hợp này, hóa đơn xuất khẩu (invoice) hoàn toàn có thể được mã hóa trên blockchain để kêu gọi nhà đầu tư chỉ trong vòng 5 phút.

“Đây mới là tài sản thực, mang lại giá trị thực cho nền kinh tế. Ngược lại, nếu một bất động sản đang bị đóng băng hoặc có tranh chấp pháp lý thì dù được chia thành hàng nghìn token và chào bán cho nhà đầu tư, bản thân tài sản đó vẫn không đủ điều kiện để tạo ra giá trị thực. Ngay cả khi sử dụng một nền tảng blockchain hiện đại, công nghệ cũng không thể khắc phục những khiếm khuyết về chất lượng hoặc tình trạng pháp lý của tài sản gốc”, bà Tuyền nhấn mạnh.

Yếu tố cuối cùng, theo bà Tuyền, là minh bạch, và phải minh bạch đến mức khắt khe. Trong khi khung pháp lý trong nước vẫn còn thận trọng, bà cho rằng không có lý do gì các doanh nghiệp không thể chủ động minh bạch trước một, hai bước so với luật, bằng cách áp dụng những tiêu chuẩn khắt khe nhất đang được các trung tâm tài chính quốc tế tại Singapore, Hồng Kông hay Thụy Sĩ áp dụng.

“Nếu chứng minh được tài sản minh bạch và an toàn ngay từ đầu, doanh nghiệp không chỉ tự bảo vệ mình trước rủi ro pháp lý, mà còn có thể nâng định giá sản phẩm và thu hút sự quan tâm của những nhà đầu tư quốc tế sành sỏi nhất”, bà Tuyền nhấn mạnh.