vNOTES sẽ làm thay đổi điều trị ung thư phụ khoa tại Việt Nam?

Kỹ thuật phẫu thuật nội soi qua đường âm đạo (vNOTES) đang tạo nên bước tiến mới trong điều trị các bệnh lý phụ khoa tại Việt Nam. Với ưu điểm không để lại sẹo thành bụng, giảm đau sau mổ và rút ngắn thời gian hồi phục, phương pháp này được kỳ vọng sẽ thay đổi trải nghiệm điều trị của người bệnh.

Từ kỹ thuật tiên phong trên thế giới đến Việt Nam

Trong nhiều năm qua, phẫu thuật xâm lấn tối thiểu đã trở thành xu hướng chủ đạo của y học hiện đại nhờ giúp giảm tổn thương mô lành, giảm đau và rút ngắn thời gian nằm viện.

Tuy nhiên, sự xuất hiện của kỹ thuật phẫu thuật nội soi qua đường âm đạo – còn gọi là vNOTES - được xem là bước phát triển cao hơn của phẫu thuật nội soi truyền thống.

Khác với phương pháp nội soi ổ bụng thông thường phải tạo các đường rạch trên thành bụng để đưa dụng cụ vào cơ thể, vNOTES tận dụng chính đường âm đạo – một “đường tự nhiên” của cơ thể – để tiếp cận vùng chậu và thực hiện phẫu thuật. Nhờ vậy, bệnh nhân gần như không có sẹo sau mổ, giảm đáng kể cảm giác đau và có thể trở lại sinh hoạt bình thường trong thời gian ngắn hơn.

vNOTES không phải là một kỹ thuật xuất hiện trong thời gian ngắn. Những ca phẫu thuật đầu tiên đã được báo cáo từ hơn một thập kỷ trước. Năm 2012, bác sĩ Su H tại Đài Loan công bố 16 trường hợp cắt tử cung bằng kỹ thuật vNOTES. Cũng trong năm này, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) chấp thuận sử dụng cổng GelPOINT V-Path, tạo nền tảng quan trọng cho việc phát triển và ứng dụng rộng rãi kỹ thuật.

Tại châu Âu, bác sĩ Jan Baekelandt được xem là người tiên phong nghiên cứu và phổ biến vNOTES trên quy mô quốc tế. Đến năm 2019, hội nghị đồng thuận quốc tế đầu tiên về vNOTES được tổ chức nhằm xây dựng các tiêu chuẩn an toàn, chỉ định và quy trình kỹ thuật thống nhất.

Tại Việt Nam, kỹ thuật này được triển khai từ năm 2025 và Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM là một trong những đơn vị tiên phong ứng dụng trong điều trị bệnh lý phụ khoa. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm tiếp cận các công nghệ điều trị tiên tiến, đồng thời nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh.

Hiệu quả của vNOTES đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu quốc tế. Một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng do Baekelandt và cộng sự thực hiện năm 2018 cho thấy nhiều kết quả tích cực khi so sánh với phẫu thuật nội soi cắt tử cung thông thường (TLH).

Theo nghiên cứu này, thời gian phẫu thuật trung bình của nhóm vNOTES chỉ khoảng 41 phút, trong khi nhóm TLH là 75 phút. Tỉ lệ bệnh nhân được xuất viện trong ngày đạt 77%, cao hơn đáng kể so với mức 43% ở nhóm phẫu thuật nội soi truyền thống. Đáng chú ý, lượng thuốc giảm đau sử dụng sau mổ ở nhóm vNOTES cũng thấp hơn rõ rệt.

Những kết quả trên cho thấy lợi ích của kỹ thuật không chỉ nằm ở yếu tố thẩm mỹ mà còn góp phần cải thiện chất lượng sống, giảm gánh nặng điều trị và giúp người bệnh nhanh chóng trở lại công việc, sinh hoạt thường ngày.

vNOTES mở ra triển vọng trong điều trị ung thư phụ khoa

Bên cạnh các bệnh lý phụ khoa lành tính, giới chuyên môn đặc biệt quan tâm đến khả năng ứng dụng vNOTES trong điều trị ung thư phụ khoa. Đây là lĩnh vực đòi hỏi yêu cầu rất cao về tính an toàn cũng như hiệu quả điều trị lâu dài.

Theo các dữ liệu hiện nay, vNOTES có thể được xem xét áp dụng cho một số trường hợp ung thư nội mạc tử cung giai đoạn sớm. Với ung thư buồng trứng giai đoạn sớm, việc lựa chọn cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Trong khi đó, vai trò của kỹ thuật này trong điều trị ung thư cổ tử cung vẫn đang được nghiên cứu và còn nhiều tranh luận trong cộng đồng chuyên môn.

BSCKII Nguyễn Văn Tiến, Trưởng khoa Ngoại 2, Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM nhận định rằng xu hướng hiện nay của phẫu thuật ung thư là vừa đảm bảo nguyên tắc điều trị triệt căn, vừa giảm tối đa sang chấn cho người bệnh. Theo ông, các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu như vNOTES mở ra cơ hội nâng cao chất lượng điều trị, song việc chỉ định cần được cá thể hóa cho từng bệnh nhân, dựa trên giai đoạn bệnh, đặc điểm giải phẫu và kinh nghiệm của ê kíp phẫu thuật. Quan trọng nhất, mọi đổi mới kỹ thuật đều phải đặt yếu tố an toàn ung thư học lên hàng đầu.

Quan điểm này cũng phù hợp với khuyến cáo của các hướng dẫn quốc tế. Đối với ung thư nội mạc tử cung, các tổ chức chuyên môn ưu tiên áp dụng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu khi phù hợp, bởi phương pháp này giúp giảm nhiễm trùng vết mổ, giảm nguy cơ huyết khối tĩnh mạch, rút ngắn thời gian nằm viện và tiết kiệm chi phí điều trị mà không ảnh hưởng đến kết quả ung thư học.

Dù mang lại nhiều lợi ích, vNOTES không phải kỹ thuật có thể áp dụng cho mọi trường hợp. Những bệnh nhân có tình trạng viêm dính vùng chậu nặng, tử cung kích thước quá lớn hoặc các yếu tố nguy cơ đặc biệt vẫn cần được đánh giá kỹ trước khi chỉ định phẫu thuật. Thành công của phương pháp phụ thuộc đáng kể vào trình độ chuyên môn, kinh nghiệm phẫu thuật viên và hệ thống trang thiết bị hỗ trợ.

Trong bối cảnh nhu cầu điều trị ngày càng hướng đến tính cá thể hóa và nâng cao chất lượng sống sau điều trị, vNOTES được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những kỹ thuật quan trọng của ngoại khoa hiện đại. Không chỉ là một phương pháp phẫu thuật tiên tiến, đây còn là minh chứng cho triết lý điều trị lấy người bệnh làm trung tâm, hướng đến mục tiêu điều trị hiệu quả nhưng ít tổn thương nhất.