Vốn hóa tài nguyên để đưa du lịch Cần Thơ vươn tầm quốc tế

Phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc trao đổi với TS. Chung Lê Khang, Giảng viên ngành Việt Nam học - Du lịch, Trường đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh.

- Sau sáp nhập, TS đánh giá như thế nào về cơ hội và lợi thế của du lịch Cần Thơ cũng như toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL)?

- TS. Chung Lê Khang: Sau khi mở rộng không gian phát triển, Cần Thơ đang sở hữu một lợi thế rất đặc biệt mà không nhiều địa phương có được. Thành phố không chỉ có hệ thống tài nguyên sông nước vốn là thương hiệu lâu nay, mà còn kết nối thêm hệ sinh thái nông nghiệp đặc sắc của Hậu Giang, bản sắc văn hóa Khmer, vùng cửa sông và ven biển của Sóc Trăng. Đây là nền tảng để hình thành một không gian du lịch Mekong đa dạng, nhiều tầng giá trị và có sức cạnh tranh cao hơn trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, tôi cho rằng lợi thế lớn nhất không nằm ở việc có thêm nhiều tài nguyên, mà nằm ở khả năng tổ chức, kết nối và chuyển hóa các nguồn lực đó thành những sản phẩm và trải nghiệm hấp dẫn. Nếu chỉ cộng thêm điểm đến trên bản đồ thì chưa đủ tạo nên sức hút mới. Điều du khách tìm kiếm hiện nay không đơn thuần là tham quan mà là những trải nghiệm mang tính cảm xúc, có chiều sâu văn hóa và phản ánh bản sắc của vùng đất.

Qua khảo sát nhóm chuyên gia, hầu hết đều thống nhất rằng việc mở rộng địa giới giúp gia tăng nguồn tài nguyên, nhưng điều cần tái cấu trúc lại chính là hệ giá trị của điểm đến. Giá trị cạnh tranh của Cần Thơ không được quyết định bởi số lượng tài nguyên mà bởi năng lực vốn hóa tài nguyên để tạo nên thương hiệu thống nhất.

Đối với toàn ĐBSCL, đây cũng là cơ hội để hình thành một chuỗi trải nghiệm xuyên vùng thay vì phát triển riêng lẻ từng địa phương. Nếu biết kết nối chợ nổi, miệt vườn, du lịch nông nghiệp, văn hóa Khmer, văn hóa biển, các làng nghề truyền thống và hệ sinh thái tự nhiên thành một hành trình liên hoàn thì vùng sẽ có sản phẩm đủ sức cạnh tranh với nhiều điểm đến quốc tế.

- Theo TS, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất đang cản trở du lịch Cần Thơ và ĐBSCL phát triển tương xứng với tiềm năng?

- TS. Chung Lê Khang: Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy điểm nghẽn không phải là thiếu tài nguyên mà là thiếu năng lực chuyển hóa tài nguyên thành giá trị.

Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thiếu các sản phẩm du lịch mang tính biểu tượng và thiếu sự liên kết giữa các sản phẩm để tạo thành chuỗi trải nghiệm hoàn chỉnh. Nhiều tài nguyên rất có giá trị nhưng vẫn tồn tại dưới dạng những điểm tham quan riêng lẻ, chưa được kết nối thành hành trình đủ sức giữ chân du khách trong nhiều ngày.

Một hạn chế khác là cơ chế quản trị điểm đến còn phân tán. Sau sáp nhập, không gian phát triển đã thay đổi nhưng mô hình điều phối vẫn chủ yếu theo địa giới hành chính. Điều này khiến việc xây dựng sản phẩm, quảng bá, xúc tiến và liên kết doanh nghiệp còn thiếu tính thống nhất.

Bên cạnh đó, Cần Thơ vẫn chưa xây dựng được một thương hiệu điểm đến đủ rõ ràng để tạo khác biệt trên thị trường quốc tế. Chúng ta có rất nhiều giá trị văn hóa, sinh thái nhưng chưa kể được một câu chuyện chung về vùng đất mới. Việc diễn giải tài nguyên còn hạn chế nên nhiều giá trị văn hóa chưa thực sự được chuyển tải đến du khách.

Một vấn đề nữa là sự liên kết giữa doanh nghiệp du lịch chưa thật chặt chẽ. Mỗi đơn vị vẫn khai thác theo thế mạnh riêng, trong khi thị trường hiện nay đòi hỏi sự hợp tác để hình thành chuỗi giá trị. Nếu thiếu liên kết thì rất khó tạo ra sản phẩm quy mô lớn và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Chuyển đổi số cũng còn nhiều dư địa phát triển. Tuy nhiên, theo tôi, công nghệ không phải là lời giải đầu tiên. Nếu nền tảng quản trị, sản phẩm và liên kết chưa được giải quyết thì đầu tư công nghệ cũng khó phát huy hiệu quả. Công nghệ chỉ thực sự tạo giá trị khi phục vụ cho việc nâng cao trải nghiệm của du khách và hỗ trợ quản trị điểm đến.

Có thể nói, thách thức hiện nay không còn là "Cần Thơ có gì", mà là "Cần Thơ kể câu chuyện đó như thế nào" và "làm thế nào để biến những giá trị sẵn có thành sản phẩm khác biệt, hấp dẫn và có khả năng cạnh tranh lâu dài".

- Theo TS, Cần Thơ và ĐBSCL cần thực hiện những giải pháp nào để bứt phá trong giai đoạn tới?

- TS. Chung Lê Khang: Tôi cho rằng có ba nhóm giải pháp mang tính nền tảng.

Trước hết là đổi mới mô hình quản trị điểm đến. Cần hình thành một tổ chức quản trị điểm đến đủ năng lực điều phối phát triển du lịch trên quy mô toàn vùng. Tổ chức này không chỉ thực hiện xúc tiến quảng bá mà còn đóng vai trò kết nối chính quyền, doanh nghiệp, cộng đồng và các cơ sở đào tạo để xây dựng chiến lược phát triển thống nhất.

Thứ 2 là phát triển chuỗi giá trị trải nghiệm Mekong. Thay vì quảng bá từng điểm đến riêng lẻ, cần xây dựng các tuyến trải nghiệm xuyên vùng kết nối chợ nổi, miệt vườn, văn hóa Khmer, nông nghiệp sinh thái, làng nghề, văn hóa biển và đời sống cộng đồng. Khi đó, mỗi địa phương sẽ trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị chung, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách.

Giải pháp thứ 3 là phát triển kinh tế di sản sống gắn với chuyển đổi số. Di sản không chỉ cần được bảo tồn mà còn phải trở thành nguồn lực phát triển kinh tế và nâng cao sinh kế cho người dân. Cộng đồng phải được xem là chủ thể của quá trình phát triển, đồng thời được hưởng lợi từ các hoạt động du lịch.

Song song đó, cần ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quản trị và quảng bá như xây dựng nền tảng dữ liệu thông minh, bản sao số điểm đến, kể chuyện bằng trí tuệ nhân tạo, diễn giải thông minh và cá nhân hóa trải nghiệm cho du khách. Những công nghệ này sẽ góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ nhưng vẫn bảo tồn được giá trị nguyên bản của di sản.

Nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp về quản trị, liên kết vùng, phát triển chuỗi trải nghiệm, phát huy giá trị di sản và chuyển đổi số, tôi tin rằng Cần Thơ sẽ không chỉ trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng mà còn có đủ năng lực xây dựng thương hiệu du lịch mang tầm quốc tế, đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt sự phát triển bền vững của du lịch ĐBSCL trong những năm tới.