Vụ lật ca nô tại Phú Quốc: An toàn du lịch đường thủy cần bắt đầu từ ý thức và trách nhiệm

Phóng viên Một Thế Giới đã có hỏi - đáp với Ông Trần Việt Phường, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) xung quanh các vấn đề về an toàn du lịch.

- Thưa ông, từ sự cố lật ca nô du lịch tại Phú Quốc ngày 11/7, ông đánh giá như thế nào về tiềm năng cũng như những yêu cầu đặt ra đối với phát triển du lịch sông, biển ở ĐBSCL?

- Ông Trần Việt Phường: Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng tiếc thương sâu sắc đối với những nạn nhân trong vụ tai nạn lật ca nô du lịch xảy ra tại Phú Quốc. Đây là sự việc đau lòng, đồng thời cũng là lời cảnh báo mạnh mẽ về công tác bảo đảm an toàn trong hoạt động du lịch đường thủy.

Ngay sau vụ việc, Thủ tướng Chính phủ cùng các bộ, ngành và chính quyền địa phương đã có những chỉ đạo rất quyết liệt nhằm khẩn trương cứu hộ, khắc phục hậu quả, đồng thời rà soát toàn diện các điều kiện bảo đảm an toàn đối với hoạt động vận tải khách du lịch bằng đường thủy. Đây là chỉ đạo rất kịp thời, thể hiện quan điểm đặt tính mạng con người lên trên hết.

Đối với ĐBSCL, lợi thế về du lịch sông nước và biển đảo là rất đặc biệt. Toàn vùng có hệ thống sông ngòi, kênh rạch dài hàng chục nghìn kilômét, cùng đường bờ biển hơn 700 km và nhiều điểm đến nổi tiếng như Phú Quốc, Nam Du, Hà Tiên, Côn Đảo, Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Bến Tre hay Cần Thơ với chợ nổi Cái Răng. Đây là những tài nguyên mà ít nơi nào có được.

Không chỉ có cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, ĐBSCL còn sở hữu bản sắc văn hóa sông nước, hệ thống làng nghề, miệt vườn, chợ nổi, du lịch cộng đồng và nhiều sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với sông nước. Chính vì vậy, vận tải thủy không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là một phần của sản phẩm du lịch.

Tuy nhiên, để phát triển bền vững thì yếu tố an toàn phải được đặt lên hàng đầu. Vì vậy, phát triển nhanh phải đi đôi với phát triển an toàn và có trách nhiệm.

- Theo ông, hiện nay hoạt động đưa đón khách bằng tàu, thuyền tại ĐBSCL còn những hạn chế gì cần sớm khắc phục?

- Ông Trần Việt Phường: Qua thực tế hoạt động du lịch đường thủy nhiều năm, tôi cho rằng vẫn còn không ít bất cập cần được nhìn nhận thẳng thắn.

Điều dễ nhận thấy nhất là tâm lý chủ quan của cả du khách lẫn một số đơn vị khai thác phương tiện. Nhiều hành khách khi lên tàu, xuồng, đò hoặc ca nô không chủ động mặc áo phao vì cho rằng quãng đường ngắn, thời tiết đẹp hoặc đã quen đi lại trên sông nước. Thậm chí có trường hợp đi phà, đi đò nhưng vẫn xem nhẹ quy định an toàn.

Ở chiều ngược lại, một số chủ phương tiện hoặc người điều khiển tàu chưa thực sự quyết liệt trong việc yêu cầu hành khách mặc áo phao. Có nơi chỉ bố trí áo phao để đối phó với kiểm tra, chưa hướng dẫn cách sử dụng đúng quy định hoặc chưa kiểm tra đầy đủ số lượng, chất lượng trang thiết bị cứu sinh trước mỗi chuyến đi.

Bên cạnh đó, vẫn còn hiện tượng phương tiện khai thác lâu năm chưa được nâng cấp đồng bộ; một số bến thủy nội địa phục vụ du lịch còn thiếu biển báo, thiết bị cứu hộ hoặc quy trình ứng phó khẩn cấp. Công tác tập huấn kỹ năng xử lý sự cố cho lái tàu, nhân viên phục vụ và hướng dẫn viên chưa được thực hiện thường xuyên.

Điều đáng lo hơn là nhiều người chỉ quan tâm đến an toàn sau khi xảy ra tai nạn. Trong khi đó, an toàn phải được chuẩn bị ngay từ trước khi phương tiện rời bến. Đây là nguyên tắc không thể xem nhẹ trong hoạt động du lịch.

- Theo ông, để bảo đảm an toàn cho du lịch sông, biển ở Đồng bằng sông Cửu Long trong thời gian tới cần triển khai những giải pháp nào?

- Ông Trần Việt Phường: Theo tôi, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp và phải thực hiện thường xuyên chứ không chỉ sau mỗi vụ tai nạn.

Trước hết là đẩy mạnh tuyên truyền để hình thành văn hóa an toàn trong du lịch. Mỗi du khách cần hiểu rằng việc mặc áo phao không phải là hình thức mà là biện pháp bảo vệ chính mình. Các doanh nghiệp lữ hành cũng cần lồng ghép nội dung hướng dẫn an toàn ngay từ khi xây dựng chương trình tham quan.

Thứ hai, phải quy định rõ trách nhiệm của từng cá nhân tham gia phục vụ khách. Hướng dẫn viên, chủ tàu, chủ đò, lái ca nô phải có trách nhiệm kiểm tra đầy đủ số lượng áo phao, hướng dẫn hành khách mặc đúng quy cách và kiên quyết không xuất bến nếu chưa bảo đảm các điều kiện an toàn. Đây phải trở thành quy trình bắt buộc.

Thứ ba, các địa phương cần tăng cường kiểm tra đột xuất đối với phương tiện vận tải khách du lịch đường thủy, đặc biệt trong mùa cao điểm du lịch và khi thời tiết diễn biến phức tạp. Những trường hợp vi phạm về chở quá số người quy định, không trang bị đầy đủ thiết bị cứu sinh, không yêu cầu hành khách mặc áo phao hoặc cố tình hoạt động khi điều kiện thời tiết không bảo đảm phải xử lý nghiêm để tăng tính răn đe.

Cuối cùng, điều quan trọng nhất là chuyển từ tư duy xử lý sau tai nạn sang tư duy phòng ngừa rủi ro. Mỗi doanh nghiệp du lịch cần xây dựng phương án ứng phó sự cố, tổ chức diễn tập định kỳ, kiểm tra phương tiện trước mỗi chuyến đi và cập nhật thường xuyên thông tin dự báo thời tiết. Khi tất cả các khâu đều được thực hiện nghiêm túc thì nguy cơ xảy ra tai nạn sẽ giảm đáng kể.

ĐBSCL có tiềm năng rất lớn để trở thành trung tâm du lịch sông nước và biển đảo của cả nước. Nhưng chỉ khi bảo đảm tuyệt đối an toàn cho du khách, chúng ta mới có thể xây dựng được hình ảnh điểm đến văn minh, chuyên nghiệp và phát triển bền vững. An toàn không chỉ là yêu cầu của quản lý nhà nước mà phải trở thành văn hóa của toàn ngành du lịch và của mỗi du khách.