World Cup 2026: Á - Phi đã qua thời học hỏi

Lướt nhanh, các đội tuyển quốc gia đại diện Châu Phi có chiều sâu, tỏng khi châu Á có những mũi nhọn ổn định, trong đó nổi bật là Nhật Bản khi tự tin tuyên bố mục tiêu vô địch thế giới.

Á - Phi không còn lót đường

World Cup 2026 không chỉ là kỳ World Cup lớn nhất lịch sử với 48 đội, 12 bảng đấu và vòng 32 đội sau vòng bảng; đây còn là giải đấu mở ra cơ hội lớn hơn cho những nền bóng đá ngoài châu Âu và Nam Mỹ. Theo thể thức mới, hai đội đầu mỗi bảng cùng 8 đội hạng ba tốt nhất sẽ đi tiếp, đồng nghĩa các đại diện châu Á và châu Phi có thêm “cửa sống” thay vì phải lập kỳ tích ngay từ vòng bảng.

Trong bức tranh ấy, 19 đội châu Á và châu Phi không còn là con số mang tính thống kê. Thay vào đó họ có thể trực tiếp ảnh hưởng đến cục diện bảng đấu, khiến các ông lớn phải dè chừng, và thậm chí tạo ra những nhánh knock-out khó lường.

World Cup 2026 có đến ít nhất 7 cuộc đối đầu Á - Phi ngay vòng bảng, gồm Nam Phi - Hàn Quốc, Tunisia - Nhật Bản, Ai Cập - Iran, Cape Verde - Saudi Arabia, Senegal - Iraq, Jordan - Algeria và CHDC Congo - Uzbekistan. Đây là chi tiết rất quan trọng, bởi khi các đội Á - Phi gặp nhau nhiều hơn, khả năng họ tự mở đường vào vòng knock-out cũng cao hơn.

Lịch sử cho thấy hai khu vực này không quá chênh lệch khi đối đầu trực tiếp. Trong 20 lần chạm trán tại World Cup, đại diện châu Á thắng 7, châu Phi thắng 6 và hòa 7. Thành tích cao nhất của hai châu lục cũng ngang nhau: Hàn Quốc hạng tư World Cup 2002, Morocco hạng tư World Cup 2022.

Châu Phi đồng đều, châu Á có mũi nhọn

Nếu phải so sánh, châu Phi có vẻ nhỉnh hơn về chất lượng đồng đều. Morocco, Senegal, Algeria, Ai Cập, Ghana, Tunisia, Bờ Biển Ngà hay CHDC Congo đều có nền tảng thể lực, tốc độ và nhiều cầu thủ chơi bóng ở châu Âu. Đặc biệt, Morocco đã mở ra một đẳng cấp mới khi vào bán kết World Cup 2022. Điều đó chứng minh rằng một đội châu Phi không chỉ có thể gây sốc từng trận, mà còn đủ sức đi qua cả một hành trình dài.

Tuy nhiên, châu Phi lại thiếu sự ổn định kéo dài qua nhiều kỳ World Cup. Có đội rất mạnh ở một giai đoạn, rồi sa sút ở giai đoạn khác. Ngay cả Nigeria, một cường quốc truyền thống của châu Phi, cũng vắng mặt tại World Cup 2026 dù châu Phi có đến 10 suất.

Châu Á lại khác hẳn. Không đồng đều bằng châu Phi, nhưng lại có hai đầu tàu rất rõ: Nhật Bản và Hàn Quốc. Hàn Quốc có mặt ở vòng chung kết World Cup liên tục từ năm 1986, còn Nhật Bản chưa vắng mặt kể từ lần đầu góp mặt năm 1998. Sự ổn định này tạo nên một nền tảng quan trọng: Nhật Bản không còn đến World Cup với tâm thế xa lạ, mà đã quen với áp lực, nhịp độ và đẳng cấp của sân chơi cao nhất.

Nhật Bản: Tuyên bố vô địch là lên gân hay thực lực?

Trong số các đội Á - Phi, Nhật Bản là trường hợp đặc biệt nhất. Họ không chỉ đặt mục tiêu vượt vòng bảng hay vào tứ kết, mà công khai nói về giấc mơ vô địch World Cup. Nghe qua, đó có thể là một tuyên bố táo bạo, thậm chí hơi lên gân. Nhưng nếu nhìn vào quá trình phát triển của bóng đá Nhật, đây không phải phát ngôn ngẫu hứng và không có cơ sở.

Từ năm 1992, khi còn chưa từng dự World Cup, Nhật Bản đã đưa ra “Tầm nhìn 100 năm” với mục tiêu vô địch thế giới vào năm 2092. Đến năm 2005, Liên đoàn Bóng đá Nhật Bản rút cột mốc tham vọng ấy xuống năm 2050. Nói cách khác, chức vô địch World Cup không phải khẩu hiệu mới xuất hiện vì một vài trận thắng giao hữu, mà là một phần trong chiến lược quốc gia dài hạn của bóng đá Nhật.

Cơ sở thực lực của Nhật Bản cũng ngày càng rõ. Họ từng thắng Đức và Tây Ban Nha tại World Cup 2022, sau đó tiếp tục có những chiến thắng giao hữu gây tiếng vang trước Brazil và Anh trong quá trình chuẩn bị cho World Cup 2026. Reuters cũng nhấn mạnh Nhật Bản bước vào kỳ World Cup thứ 8 liên tiếp với sự tự tin lớn, dù họ vẫn chưa từng thắng một trận knock-out World Cup và đã bốn lần dừng ở vòng 16 đội.

Đó cũng chính là nghịch lý của Nhật Bản. Họ đã đủ mạnh để thắng các ông lớn trong từng trận, nhưng chưa đủ bản lĩnh để đi sâu qua nhiều vòng knock-out. Họ có hệ thống, kỷ luật, kỹ thuật, tốc độ, nhiều cầu thủ đá ở châu Âu và một tư duy chiến lược rất rõ. Nhưng để vô địch World Cup, họ cần thêm điều mà các nhà vô địch luôn có: khả năng giải quyết trận đấu lớn, chịu áp lực ở thời điểm sinh tử và thắng cả khi không chơi hay.

Tham vọng của Nhật Bản

Điều đáng nói là tuyên bố vô địch của Nhật Bản không chỉ có ý nghĩa với riêng họ. Nó còn kéo chuẩn tham vọng của cả bóng đá châu Á lên một nấc mới. Trước đây, một đội châu Á vào vòng 1/8 đã được xem là thành công. Bây giờ, Nhật Bản buộc người ta phải đặt câu hỏi khác: tại sao một đội châu Á không thể mơ vô địch nếu họ có hệ thống đào tạo tốt, cầu thủ chơi bóng ở châu Âu và đủ bản lĩnh trước các đối thủ lớn?

Tất nhiên, khoảng cách giữa “mơ vô địch” và “đủ sức vô địch” vẫn còn rất xa. Pháp, Brazil, Argentina, Anh, Tây Ban Nha hay Đức vẫn có chiều sâu đội hình và truyền thống knock-out vượt trội. Nhưng Nhật Bản có quyền đặt mục tiêu cao, bởi họ không nói bằng cảm hứng nhất thời. Họ nói bằng một hành trình hơn ba thập niên xây nền, dự World Cup đều đặn, xuất khẩu cầu thủ sang châu Âu và từng bước đánh bại những đối thủ mà trước đây họ chỉ dám học hỏi.