Xuất huyết ruột non hiếm 1–2%: Cụ bà 82 tuổi suýt tử vong

Chiều 21/4, Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM) cho biết các bác sĩ ở đây vừa xử lý thành công một trường hợp rơi vào tình trạng nguy kịch vì xuất huyết ruột non – vị trí được xem là “vùng cấm địa” trong chẩn đoán và điều trị. Đây được đánh giá là một trường hợp bệnh lý vô cùng hiếm gặp trên lâm sàng.

Bế tắc chẩn đoán: Nội soi “bất lực” trước tổn thương ruột non

Bệnh nhân là bà N.T.B. (82 tuổi, quê Đồng Tháp) được chuyển đến cấp cứu trong tình trạng suy kiệt nhanh chóng. Chỉ trong vòng 6 giờ trước nhập viện, cụ liên tục đi tiêu ra máu đỏ tươi với lượng lớn, kèm đau bụng dữ dội, vã mồ hôi và niêm mạc nhợt nhạt.

Ngay khi tiếp nhận, các chỉ số sinh tồn cho thấy bệnh nhân đang tiến sát ngưỡng sốc mất máu: mạch nhanh, huyết áp tụt sâu. Ê-kíp cấp cứu lập tức triển khai hồi sức tích cực, truyền dịch, truyền máu khẩn cấp để giữ lại sự sống mong manh.

Tuy nhiên, bài toán lớn nhất không nằm ở hồi sức mà là xác định vị trí chảy máu – yếu tố quyết định khả năng cứu sống bệnh nhân.

Các phương pháp nội soi tiêu chuẩn nhanh chóng được triển khai. Nội soi dạ dày – tá tràng không ghi nhận tổn thương. Nội soi đại tràng chỉ thấy máu nhưng không xác định được điểm chảy máu.

Điều này đặt các bác sĩ vào thế khó: nguồn xuất huyết không nằm ở những vị trí thường gặp mà nhiều khả năng ẩn sâu trong ruột non – khu vực notoriously khó tiếp cận bằng các kỹ thuật thông thường.

Hình ảnh CT-Scan có cản quang sau đó gợi ý máu đọng tại hồi tràng, nhưng vẫn chưa đủ để xác định chính xác tổn thương. Trong khi đó, tình trạng bệnh nhân không cải thiện dù đã truyền 4 đơn vị máu, nguy cơ tử vong tăng cao từng giờ.

Trước tình huống nguy kịch, hội chẩn đa chuyên khoa được kích hoạt. Khi mọi phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả, các bác sĩ quyết định tiến hành phẫu thuật nội soi cấp cứu.

Theo TS-BS Nguyễn Phú Hữu– Trưởng khoa Phẫu thuật Đại trực tràng – làm phẫu thuật viên chính, áp lực lớn nhất trong ca mổ không chỉ là thời gian mà còn là độ khó trong việc xác định tổn thương.

“Bệnh nhân lớn tuổi, mất máu nặng, mỗi phút trôi qua đều là cuộc đua với tử thần. Chúng tôi buộc phải tìm ra vị trí chảy máu nhanh nhất có thể, nếu không sẽ không còn cơ hội cứu sống”, bác sĩ Hữu nói.

Bước ngoặt kỹ thuật: “Lôi” ruột non ra ngoài để tìm tổn thương

Dù nội soi ổ bụng trong hơn 20 phút, các bác sĩ vẫn không phát hiện được điểm chảy máu từ bên ngoài. Trước tình huống bế tắc, ê-kíp quyết định thực hiện một chiến thuật táo bạo.

Đoạn ruột non nghi ngờ được đưa ra ngoài qua một đường mổ nhỏ. Tại đây, các bác sĩ kết hợp quan sát trực tiếp với nội soi bên trong lòng ruột. Chính bước tiếp cận “hai chiều” này đã giúp phá vỡ thế bế tắc.

Sau khoảng 20 phút tìm kiếm căng thẳng, tổn thương cuối cùng được phát hiện: một ổ viêm loét tại đoạn cuối hồi tràng – thủ phạm gây xuất huyết ồ ạt.

Ngay sau khi xác định nguồn chảy máu, các bác sĩ tiến hành cắt bỏ đoạn ruột non dài khoảng 30 cm chứa ổ viêm loét. Sau đó, kỹ thuật nối tận – tận được thực hiện để phục hồi lại đường tiêu hóa.

TS-BS Nguyễn Phú Hữu nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của quyết định này: “Việc nối lại ruột giúp bệnh nhân tránh phải mang hậu môn nhân tạo, từ đó cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống sau mổ”.

Ca phẫu thuật thành công không chỉ giúp cầm máu hoàn toàn mà còn đảm bảo phục hồi chức năng tiêu hóa tự nhiên cho bệnh nhân.

Chỉ sau 24 giờ hậu phẫu, bệnh nhân đã ngưng hoàn toàn tình trạng đi tiêu ra máu. Các chỉ số sinh tồn ổn định, không cần truyền thêm máu.

Trong những ngày tiếp theo, cụ bà ăn uống trở lại, thể trạng cải thiện nhanh chóng. Sau 9 ngày điều trị, bệnh nhân được xuất viện trong tình trạng ổn định.

Đây được xem là một ca hồi phục ấn tượng, đặc biệt với bệnh nhân cao tuổi, nhiều bệnh nền như tăng huyết áp, viêm đại tràng và xơ vữa động mạch.

Xuất huyết ruột non – bệnh hiếm nhưng cực kỳ nguy hiểm

Theo TS-BS Nguyễn Phú Hữu, trong các trường hợp xuất huyết tiêu hóa dưới, khoảng 80% tổn thương nằm ở đại trực tràng. Xuất huyết từ ruột non chiếm tỷ lệ rất thấp.

Đáng chú ý, trường hợp do viêm loét ruột non như bệnh nhân này chỉ chiếm khoảng 1–2%, khiến việc chẩn đoán trở nên đặc biệt khó khăn.

“Ruột non là khu vực rất khó tiếp cận. Nội soi thông thường gần như không thể chạm tới. Ngay cả CT-Scan hay siêu âm cũng dễ bỏ sót tổn thương,” ông cho biết.

Chính vì vậy, những ca bệnh như trên đòi hỏi kinh nghiệm lâm sàng cao, sự phối hợp đa chuyên khoa và hệ thống trang thiết bị hiện đại mới có thể xử lý thành công.

Từ ca bệnh này, các bác sĩ đưa ra cảnh báo mạnh mẽ về xuất huyết tiêu hóa – một tình trạng cấp cứu có tỷ lệ tử vong cao nếu chậm trễ.

Người dân cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện các dấu hiệu như đi tiêu ra máu đỏ tươi, máu bầm hoặc phân đen. Ngay cả khi triệu chứng thoáng qua, việc thăm khám sớm vẫn rất quan trọng.

Khi kèm theo biểu hiện hoa mắt, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc tụt huyết áp, nguy cơ sốc mất máu đã hiện hữu và cần nhập viện khẩn cấp.

Đối với người cao tuổi, nguy cơ càng lớn do khả năng bù trừ kém và thường có bệnh nền. Diễn tiến bệnh có thể nhanh và nặng hơn nhiều so với người trẻ.

“Xuất huyết tiêu hóa không thể tự điều trị tại nhà. Mọi sự chậm trễ đều có thể phải trả giá bằng tính mạng”, bác sĩ Hữu khuyến cáo.