Yêu cầu làm rõ căn cứ lựa chọn bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng các tiêu chí chọn bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" để phát triển thành bộ sách dùng chung vẫn chưa thực sự rõ ràng.
Việc lựa chọn bộ sách giáo khoa thống nhất sử dụng trên phạm vi cả nước từ năm học 2026-2027 đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Trước những kiến nghị của cử tri, Quốc hội đã yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) phải giải trình rõ ràng các căn cứ kho
Yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn và nguyện vọng cử tri
Trong phiên làm việc ngày 23/4/2026, báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri đã nêu rõ những băn khoăn của nhân dân về chương trình giáo dục phổ thông. Một trong những vấn đề trọng tâm được nhắc đến là việc triển khai bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt quản lý mà còn là nguyện vọng của đông đảo phụ huynh nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí và sự lãng phí không đáng có từ việc thay đổi sách liên tục giữa các địa phương.
Theo Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị, yêu cầu rà soát, đánh giá việc thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông gắn liền với mục tiêu bảo đảm cung cấp một bộ sách giáo khoa thống nhất trên cả nước. Điều này nhằm tạo ra một hệ giá trị tri thức chuẩn mực, giúp học sinh dù ở vùng sâu vùng xa hay thành thị đều được tiếp cận với chất lượng giáo dục tương đương.
Tuy nhiên, việc chuyển đổi từ mô hình "nhiều bộ sách" sang một bộ duy nhất cần được thực hiện dựa trên những đánh giá tác động kỹ lưỡng.
Minh bạch tiêu chí lựa chọn bộ sách giáo khoa thống nhất
Sau một thời gian thẩm định, Bộ GD&ĐT đã quyết định lựa chọn bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" để phát triển thành bộ sách dùng chung. Tuy nhiên, qua hoạt động giám sát, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ ra rằng các tiêu chí để đi đến quyết định này vẫn chưa thực sự rõ ràng.
Để việc sử dụng bộ sách thống nhất nhận được sự đồng thuận cao, Bộ GD&ĐT cần công khai các bảng điểm đánh giá, các ý kiến phản biện của hội đồng chuyên môn và lý do tại sao bộ sách này vượt trội hơn các bộ sách khác đã được phê duyệt trước đó.
Cử tri đặt câu hỏi về việc liệu bộ sách được chọn đã cập nhật đầy đủ các yêu cầu mới về năng lực số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các môn khoa học công nghệ theo xu hướng thế giới hay chưa. Một bộ sách thống nhất không chỉ đơn thuần là sự kết hợp cơ học các bài học, mà phải là một hệ thống kiến thức hiện đại, có tính kế thừa và tiệm cận với trình độ quốc tế. Việc thiếu thông tin về quy trình rà soát khiến dư luận còn nghi ngại về tính độc quyền hoặc những lợi ích nhóm có thể phát sinh trong quá trình chuyển đổi.
Bên cạnh đó, Quốc hội cũng yêu cầu Bộ GD&ĐT làm rõ lộ trình hoàn thiện Chương trình giáo dục phổ thông. Sách giáo khoa chỉ là công cụ, còn chương trình mới là cái khung cốt lõi.
Nếu chương trình chưa được chỉnh sửa đồng bộ với thực tiễn thì việc áp dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa từ năm học 2026-2027 có thể gặp nhiều khó khăn khi triển khai tại các nhà trường. Đặc biệt là vấn đề đào tạo lại đội ngũ giáo viên để thích nghi với cách dạy và cách kiểm tra đánh giá mới dựa trên một bộ học liệu chung duy nhất.
Vấn đề kinh tế cũng là một điểm mấu chốt. Khi thực hiện thống nhất một bộ sách giáo khoa, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ giá hoặc cung cấp sách miễn phí cho học sinh vùng khó khăn, con em gia đình chính sách. Đây là cam kết quan trọng để đảm bảo tính nhân văn của giáo dục xã hội chủ nghĩa. Nếu việc thống nhất sách đi kèm với việc quản lý giá tốt, giảm chiết khấu phát hành trung gian, chắc chắn sẽ nhận được sự ủng hộ tuyệt đối từ nhân dân.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Bộ GD&ĐT không nên chỉ dừng lại ở các thông báo mang tính hành chính. Thay vào đó, cần có các buổi hội thảo khoa học, lấy ý kiến rộng rãi của các chuyên gia giáo dục và giáo viên trực tiếp giảng dạy trước khi chính thức chốt phương án cuối cùng. Sự minh bạch trong việc xây dựng bộ sách thống nhất chính là chìa khóa để khôi phục niềm tin của cử tri vào công cuộc đổi mới giáo dục nước nhà.
Trong thời gian tới, Chính phủ sẽ tiếp tục đôn đốc Bộ GD&ĐT và các bộ ngành liên quan khẩn trương rà soát lại toàn bộ quy trình. Việc lựa chọn bộ sách thống nhất phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của kỷ vươn mình.
Chỉ khi các căn cứ được làm rõ, những tranh luận trái chiều mới có thể chấm dứt, nhường chỗ cho sự tập trung toàn lực vào việc nâng cao chất lượng dạy và học.