10 phút giành lại 2 mạng người: Ca vỡ tử cung cân não ở Bệnh viện 175

Thông tin trên được BSCK2 Nguyễn Thị Huyền Trang – Trưởng khoa Sản, Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM) cho biết vào sáng nay (26.11).

Một sản phụ mang thai 40 tuần 3 ngày, có sẹo mổ lấy thai cũ, được chuyển đến Bệnh viện Quân y 175 trong tình trạng đau dữ dội ở vị trí vết mổ, âm đạo ra máu đỏ tươi. Chỉ vài phút sau, các bác sĩ nhận ra đây không phải là một ca chuyển dạ thông thường. Đây là cuộc chiến giành giật sự sống – một tình huống mà trong sản khoa gọi là “cửa tử”: vỡ tử cung hoàn toàn, thai nhi thoát ra khỏi tử cung, và thời gian xử trí chỉ tính bằng… từng phút một.

10 phút – cuộc đua với tử thần

Tại khoa Cấp cứu, sản phụ này dữ dội”, “máu đỏ tươi ồ ạt”, “tiếng tim thai rời rạc”. Qua điều tra bệnh sử, các bác được biết sản phụ này không khám thai định kỳ, chỉ siêu âm 2 lần trong suốt thai kỳ và mong muốn sinh thường – một lựa chọn tưởng chừng bình thường nhưng tiềm ẩn nguy cơ cực lớn ở người có sẹo mổ lấy thai cũ do khung chậu hẹp.

Ngay lập tức, ê-kíp đã thiết lập đường truyền, làm xét nghiệm cấp cứu và kích hoạt báo động khẩn cấp đến Khoa Sản. Chưa đầy hai phút sau, bác sĩ Trần Ngọc Sơn – khoa Sản đã có mặt, thăm khám nhanh và lập tức đưa ra nhận định nghiêm trọng: nguy cơ vỡ tử cung – biến chứng sản khoa nằm trong nhóm tử vong cao nhất.

Chỉ trong vài chục giây, bệnh nhân được chuyển lên phòng mổ bằng “chế độ ưu tiên tối đa” – bỏ qua mọi thủ tục hành chính. “Thời gian là sinh mạng”, và cả ê-kíp hiểu rằng, chỉ cần chậm 1–2 phút, hậu quả có thể là hai cái chết trên bàn mổ.

Tại phòng mổ, cảnh tượng khiến bất kỳ bác sĩ nào cũng phải nghẹt thở: sản phụ đau bụng dữ dội, bụng biến dạng, nhịp tim thai rời rạc – báo hiệu sự suy thai trầm trọng. Hội chẩn giữa Khoa Ngoại – Khoa Sản – Khoa Gây mê hồi sức chỉ diễn ra trong vài chục giây: mổ lấy thai tối khẩn cấp.

BSCK2 Nguyễn Thị Huyền Trang – Trưởng khoa Sản, người trực tiếp phẫu thuật – cho biết: sản phụ lúc này đau đến mức gần như kiệt sức, bụng biến dạng bất thường, còn nhịp tim thai thì lúc có lúc mất. Không cần nhiều lời, ba khoa Ngoại, Sản và Gây mê hồi sức nhanh chóng hội chẩn ngay tại chỗ và đưa ra chỉ định mổ lấy thai tối khẩn cấp. Trong môi trường ấy, từng giây trôi qua đều đè nặng lên từng người.

Khi dao mổ rạch qua lớp da đầu tiên và ổ bụng được mở ra, cảnh tượng trước mắt khiến cả phòng mổ như sững lại. Tử cung của sản phụ đã vỡ hoàn toàn. Đường rách dài khoảng 13cm kéo dọc vị trí sẹo mổ cũ, lan sát động mạch tử cung trái rồi xuống cổ tử cung. Thành sau tử cung bị tách làm hai lớp, khiến toàn bộ phần ngực – bụng của thai nhi và cả dây rốn… trôi hẳn ra ngoài tử cung. Trong ổ bụng, khoảng 700 ml máu tươi lẫn nước ối ngập lên, báo hiệu một thảm kịch đang diễn ra nếu không kiểm soát kịp thời.

“Đây là một trong những tình huống nguy hiểm nhất của sản khoa. Chỉ cần chậm vài phút, nguy cơ tử vong cho cả mẹ và thai nhi là cực kỳ cao. Khi mở bụng, thai nhi gần như không còn nằm trong tử cung nữa.”, bác sĩ Trang nói.

Khi bé trai nặng 2.900 g được đưa ra, toàn thân tím tái, cơ lực yếu, gần như không phản ứng. Đội Nhi khoa lao vào hồi sức tích cực. Một bác sĩ ép tim, một người hỗ trợ thông khí, một người chuẩn bị thuốc. Những tiếng chỉ dẫn ngắn gọn vang lên liên tục phá tan bầu không khí căng đặc.

Chỉ sau khoảng 5 phút tưởng chừng dài bằng cả giờ, tiếng khóc đầu tiên vang lên, bé hồng hào trở lại. Tiếng thở phào nhẹ nhõm vang lên khắp phòng mổ, nhưng cuộc chiến với người mẹ thì vẫn còn tiếp tục.

Ê-kíp quay trở lại kiểm soát điểm vỡ tử cung. Công việc cực kỳ khó khăn vì vết rách quá lớn và lan sát động mạch tử cung – vị trí mà chỉ cần khâu lệch một chút có thể gây chảy máu ồ ạt không thể kiểm soát. Với kinh nghiệm và sự phối hợp ăn ý của đội ngũ ngoại – sản – gây mê, tử cung được khâu phục hồi và bảo tồn thành công. Điều đó đồng nghĩa với việc người phụ nữ này vẫn còn cơ hội mang thai trong tương lai – điều mà rất nhiều ca vỡ tử cung không thể đạt được.

Như vậy, tính từ lúc sản phụ được đưa vào khoa Cấp cứu đến khi bé trai được đưa ra an toàn chỉ khoảng 10 phút. Trong sản khoa, đây được xem là “kỳ tích thời gian” – minh chứng cho một hệ thống phối hợp nhanh, chính xác, đúng quy trình và đúng người. Nếu bất kỳ khâu nào chậm hơn, nếu báo động đỏ kích hoạt muộn hơn, hoặc nếu không có sẵn đội ngũ chuyên môn túc trực 24/24, hậu quả có thể là bi kịch kép: mẹ mất, con mất, hoặc nếu kịp cứu mẹ thì cũng phải đánh đổi bằng việc cắt bỏ tử cung.

“Sau mổ, sức khỏe của cả mẹ và con đều ổn định. Bé bú tốt, khóc mạnh; sản phụ hồi phục dần, tỉnh táo và xúc động khi biết mình không chỉ sống mà còn giữ được tử cung. Với chị, đó là sự trở về từ cửa tử – một ký ức mà suốt đời không thể quên”, bác sĩ Trang chia sẻ.

Sự thật lạnh người phía sau biến chứng vỡ tử cung

Theo BSCK2 Nguyễn Thị Huyền Trang - vỡ tử cung không phổ biến, nhưng khi xảy ra, tỷ lệ tử vong mẹ có thể lên tới 80% nếu không xử trí kịp thời. Nguyên nhân thường gặp nhất là: có sẹo mổ lấy thai cũ; thai phụ muốn sinh thường nhưng không khám thai định kỳ; chuyển dạ kéo dài va can thiệp sai kỹ thuật.

Bác sĩ Trang nhấn mạnh: từ tuần 36 trở đi, những sản phụ có sẹo mổ cũ bắt buộc phải được theo dõi sát bởi bác sĩ chuyên khoa. Việc đánh giá độ dày vết sẹo, ngôi thai, cân nặng thai và những yếu tố nguy cơ khác là điều kiện tiên quyết để quyết định thời điểm và phương thức sinh an toàn.

Bà cũng lưu ý những dấu hiệu nguy hiểm như đau ngang trên xương mu, đau liên tục, tăng dần ở vùng sẹo mổ cũ; đây là những cảnh báo cuối cùng của cơ thể và khi xuất hiện thì thai phụ cần đến bệnh viện ngay lập tức.

Nếu sản phụ trong ca mổ này đến trễ hơn 10–15 phút, hậu quả sẽ gần như không thể đảo ngược.

Qua ca bệnh đầy kịch tính này, các bác sĩ gửi đi một thông điệp rõ ràng: khám thai định kỳ không phải lựa chọn mà là trách nhiệm với chính sự sống của mẹ và con. Một lần chủ quan có thể phải đánh đổi bằng tất cả. Vỡ tử cung là một biến chứng hiếm nhưng khi xảy ra thì mức độ tàn phá vô cùng khủng khiếp.