2,5 triệu nam giới Việt có nguy cơ 'ế vợ' vì mất cân bằng giới tính
Dự báo đến năm 2059, Việt Nam sẽ dư thừa 2,5 triệu nam giới. Trước thực trạng này, Bộ Y tế đang ráo riết xoay trục sang chiến lược truyền thông số nhằm giải bài toán khủng hoảng "ế vợ" trong tương lai.
Thông tin trên được đưa ra tại lễ tổng kết và trao giải cuộc thi “Tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số” hưởng ứng ngày Quốc tế trẻ em gái (11/10), diễn ra vào sáng nay (8/10). Tại buổi lễ, Bộ Y tế cảnh báo tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tại Việt Nam đang gióng lên hồi chuông báo động đỏ về sự chênh vênh của cấu trúc gia đình. Nếu không kịp thời kìm hãm, ước tính đến năm 2059, nước ta sẽ dư thừa khoảng 2,5 triệu nam giới trong độ tuổi kết hôn.
Chuyển đổi số dân số: Bước đi đột phá thay đổi nhận thức
Theo Cục Dân số (Bộ Y tế), tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh đang trở thành thách thức lớn đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Tỉ số giới tính khi sinh hiện vẫn ở mức cao, vượt ngưỡng cân bằng tự nhiên (104 - 106 bé trai/100 bé gái); cụ thể năm 2025 là 110 bé trai/100 bé gái.
Dự báo, nếu tỉ số này tiếp tục duy trì, Việt Nam sẽ dư thừa 1,5 triệu nam giới từ 15 - 49 tuổi vào năm 2039, và con số này sẽ tăng lên 2,5 triệu vào năm 2059.
Hệ lụy từ việc thừa nam thiếu nữ sẽ giáng đòn nặng nề vào cấu trúc gia đình truyền thống. Hàng triệu đàn ông Việt trong tương lai phải đối mặt với viễn cảnh kết hôn muộn, hoặc thậm chí sống cô độc cả đời. Sự khan hiếm nữ giới cũng chính là nguồn cơn đẩy trật tự an ninh xã hội vào vùng nguy hiểm.
Các chuyên gia nhân học cảnh báo, tình trạng này sẽ kích hoạt làn sóng bạo lực giới, nạn mại dâm, vấn nạn buôn bán phụ nữ và trẻ em gái, cùng hàng loạt loại tội phạm xuyên quốc gia phức tạp khác. Tâm lí "trọng nam khinh nữ" cố hữu cùng áp lực sinh con trai nối dõi bấy lâu nay giống như chiếc lò xo bị nén chặt, sẵn sàng bung ra và đẩy thế hệ trẻ vào một tương lai bất định.
Trước bối cảnh đó, Cục Dân số đã chọn một lối đi khác biệt để phá vỡ thế bế tắc. Thay vì duy trì các buổi hội thảo, mít tinh truyền thống vốn dễ gây cảm giác khô khan và hạn chế về mặt tiếp cận, cơ quan quản lý đã quyết định "số hóa" chiến dịch truyền thông. Cuộc thi trực tuyến tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh được phát động trên nền tảng số đã nhanh chóng tạo nên làn sóng lan tỏa mạnh mẽ chưa từng có.
Trong suốt hành trình 30 ngày đêm triển khai, không gian mạng Việt Nam đã chứng kiến sự bùng nổ thực sự. Cuộc thi thu hút gần 95.000 người tham gia trực tiếp từ 34 tỉnh, thành phố, tạo ra hàng triệu lượt tương tác cùng hàng chục ngàn bài viết tự luận sâu sắc. Sức hút này chứng minh tính đúng đắn của một chiến lược truyền thông hiện đại, nơi công nghệ đóng vai trò cầu nối. Trận địa truyền thông mới không còn ranh giới về tuổi tác hay vùng miền, lôi cuốn từ lực lượng vũ trang, đoàn viên thanh niên cho đến học sinh, sinh viên cùng chung tay giải mã cơn khủng hoảng âm thầm của quốc gia.
Tầm nhìn chiến lược và cam kết từ Bộ Y tế
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đánh giá cao sự chuyển dịch mang tính lịch sử này. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận cuộc chiến giành lại sự cân bằng tự nhiên cho dân số là một chặng đường dài, đòi hỏi sự kiên trì và cam kết mạnh mẽ từ mọi cấp, mọi ngành.
Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên chỉ đạo Cục Dân số không được tự mãn với kết quả ban đầu. Cơ quan này cần tiếp tục đúc rút kinh nghiệm từ phong trào chuyển đổi số, khai thác triệt để kho dữ liệu bài viết phong phú từ cuộc thi để xây dựng thành những cẩm nang truyền thông mẫu mực, phục vụ công tác nhân rộng trên phạm vi toàn quốc. Song song với đó, hệ thống chính sách và pháp luật liên quan cần được rà soát liên tục nhằm hoàn thiện hành lang pháp lí, tạo ra cơ chế chặt chẽ để kiểm soát triệt để hành vi lựa chọn giới tính thai nhi ngay từ gốc rễ.
Lãnh đạo Bộ Y tế cũng giao trọng trách cho các Sở Y tế và Chi cục Dân số địa phương trong việc tham mưu, chủ động đưa chỉ tiêu tỉ số giới tính khi sinh vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm. Các đơn vị chức năng phải tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất đối với các cơ sở y tế, phòng khám siêu âm tư nhân; đồng thời xử lý nghiêm khắc, "không có vùng cấm" đối với bất kì hành vi vi phạm nào liên quan đến chẩn đoán và lựa chọn giới tính thai nhi.
Bên cạnh các giải pháp vĩ mô, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên gửi lời tri ân sâu sắc đến đội ngũ cộng tác viên dân số và nhân viên y tế thôn bản. Họ chính là những người thầm lặng thực hiện phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng", bền bỉ vượt qua định kiến để đưa những chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước thấm sâu vào từng nếp nhà, từng tâm thức của người dân.
Hành trình đưa tỉ số giới tính khi sinh của Việt Nam quay trở về quỹ đạo cân bằng tự nhiên chắc chắn còn nhiều lực cản. Dù vậy, những quả ngọt đầu tiên từ chiến dịch truyền thông trên nền tảng số đã thắp lên niềm tin vững chắc về một sự thay đổi toàn diện từ nhận thức đến hành động.
Khi thế hệ trẻ tiếp thu tri thức pháp luật và mang tinh thần bình đẳng giới lan tỏa vào mỗi gia đình, bài toán khủng hoảng thừa nam giới sẽ tìm thấy lời giải. Việc tôn trọng, bảo vệ và tạo điều kiện cho trẻ em gái phát triển toàn diện chính là chìa khóa vàng để kiến tạo một xã hội công bằng. Nói không với lựa chọn giới tính thai nhi không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà chính là cách chúng ta lựa chọn sự văn minh, hạnh phúc và thịnh vượng bền vững cho thế hệ mai sau.
