5 dự báo lạc quan cho kinh tế Đông Nam Á trong 2026
Năm 2026 được dự báo là khó khăn cho kinh tế thế giới nhưng kinh tế Đông Nam Á vẫn có nhiều hy vọng lạc quan nhờ vị trí chiến lược.
Những lo ngại về một cú sốc thương mại lớn trong năm 2025 - sau hàng loạt biện pháp áp thuế từ Mỹ - đã không biến thành kịch bản tồi tệ như nhiều dự báo ban đầu.
Dù chịu tác động từ môi trường bên ngoài nhiều bất định, kinh tế Đông Nam Á vẫn cho thấy khả năng chống chịu đáng kể. Xuất khẩu điện tử, các lô hàng được đẩy sớm, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và vai trò ngày càng rõ nét của các quỹ đầu tư nhà nước đã trở thành những trụ cột giúp khu vực đứng vững.
Tuy nhiên, phía trước vẫn là một năm 2026 đầy thách thức, khi các động lực cũ dần suy yếu và những động cơ tăng trưởng mới cần được kích hoạt.
Thương mại trụ vững giữa làn sóng thuế quan
So với nhiều nền kinh tế châu Á khác, các quốc gia Đông Nam Á tỏ ra kém thuận lợi hơn trong các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ.
Tính đến cuối năm 2025, chỉ có Malaysia và Campuchia ký được các thỏa thuận thương mại chính thức với Washington, trong khi Indonesia được kỳ vọng sẽ hoàn tất một thỏa thuận trong những tuần đầu của năm mới. Phần còn lại của khu vực vẫn phải đối mặt với mức thuế cao, phổ biến quanh ngưỡng 20%, áp lên các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Indonesia, Thái Lan, Việt Nam, Malaysia, Philippines và Campuchia.
Tuy vậy, tác động của các mức thuế này không mang tính hủy diệt như nhiều dự báo trước đó. Theo bà Deepali Bhargava, kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của ING, phần lớn mức thuế áp lên các nước ASEAN trong năm 2025 về cơ bản không thay đổi so với những gì đã được công bố từ tháng 8, qua đó thu hẹp khoảng cách thuế quan giữa ASEAN và Trung Quốc. Điều này giúp các chuỗi cung ứng khu vực duy trì được tính cạnh tranh tương đối.
Quan trọng hơn, các ngoại lệ thuế quan trong những lĩnh vực then chốt, đặc biệt là bán dẫn và điện tử đã đóng vai trò “phao cứu sinh” cho thương mại khu vực. Xuất khẩu điện tử tiếp tục là trụ cột của nhiều nền kinh tế như Malaysia, Việt Nam và Singapore, trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu với chip, thiết bị AI và hạ tầng số vẫn tăng mạnh.
Một yếu tố hỗ trợ khác đến từ quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong tháng 11.2025, khi chính quyền Mỹ dỡ bỏ thuế đối với khoảng 200 mặt hàng thực phẩm nhằm kiềm chế lạm phát trong nước. Động thái này được kỳ vọng sẽ mang lại cú hích cho xuất khẩu nông sản của Đông Nam Á, đặc biệt là Indonesia. Theo bà Bhargava, Thái Lan, Philippines và Việt Nam cũng sẽ hưởng lợi ở mức độ nhất định nhờ tỷ trọng đáng kể của nhóm hàng thực phẩm và nông nghiệp trong cơ cấu xuất khẩu.
Dù vậy, giới phân tích vẫn cảnh báo rằng chính sách thương mại của Mỹ, đặc biệt trong mối quan hệ với Trung Quốc, vẫn tiềm ẩn rủi ro lớn. Maybank nhận định rằng bất kỳ sự leo thang nào trong cuộc chiến thuế Mỹ – Trung đều có thể lan rộng khắp chuỗi cung ứng sản xuất và công nghệ của châu Á. Ngay cả những nền kinh tế có mức thuế đối ứng thấp như Singapore cũng có thể chịu tác động nặng nề nếu Mỹ áp thuế mới lên các ngành chiến lược như bán dẫn hay dược phẩm.
Tăng trưởng nội địa: động lực chưa đồng đều
Bên cạnh thương mại, tăng trưởng nội địa được kỳ vọng sẽ trở thành động cơ quan trọng của Đông Nam Á trong năm 2026. Tuy nhiên, năm 2025 cho thấy bức tranh khá phân mảnh. Căng thẳng biên giới tại Thái Lan, các cuộc biểu tình kéo dài ở Philippines và Indonesia đã làm suy giảm niềm tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng tại nhiều thị trường lớn trong khu vực.
Theo các chuyên gia, triển vọng tiêu dùng hộ gia đình có thể cải thiện trong năm 2026 nhờ lạm phát hạ nhiệt và tác động trễ của các đợt cắt giảm lãi suất. Bà Bhargava cho rằng việc chi phí sinh hoạt giảm và điều kiện tín dụng nới lỏng hơn sẽ hỗ trợ sức mua, đặc biệt tại các nền kinh tế đông dân như Indonesia và Philippines.
Maybank dự báo rằng với việc thị trường đang định giá ba đợt cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, các ngân hàng trung ương trong khu vực sẽ có thêm dư địa nới lỏng. Indonesia và Philippines được kỳ vọng sẽ giảm tổng cộng 75 điểm cơ bản trong năm 2026, trong khi Thái Lan có thể tiếp tục giảm thêm 25 điểm cơ bản sau đợt hạ lãi suất cuối năm 2025.
Tuy nhiên, đà phục hồi này phụ thuộc lớn vào việc các nền kinh tế có vượt qua được rủi ro chính trị hay không. Deutsche Bank cảnh báo Philippines đang đối mặt với triển vọng đặc biệt khó khăn khi các bê bối tham nhũng tiếp tục kìm hãm tăng trưởng. Việc chi tiêu công sụt giảm là nguyên nhân chính khiến tăng trưởng quý III/2025 yếu đi, và khu vực tư nhân nhiều khả năng cũng sẽ chịu ảnh hưởng trong thời gian tới.
Tại Indonesia và Philippines, chi tiêu trong nước suy yếu cùng dư địa tài khóa hạn hẹp có thể tiếp tục là lực cản trong nửa đầu năm 2026. Trong khi đó, Thái Lan đã nối lại chu kỳ nới lỏng tiền tệ sau khi bất ngờ giữ nguyên lãi suất vào tháng 10. BMI dự báo Ngân hàng Trung ương Thái Lan có thể hạ lãi suất về mức 1% vào cuối năm 2026, trong bối cảnh tăng trưởng chậm lại và áp lực giảm phát kéo dài, đồng thời căng thẳng biên giới với Campuchia tiếp tục đè nặng lên tâm lý thị trường.
Ngược lại, Malaysia, Singapore và Việt Nam được cho là đã gần kết thúc chu kỳ nới lỏng và sẽ duy trì chính sách tiền tệ ổn định. Dù tăng trưởng năm 2025 vượt kỳ vọng, các nước này vẫn đối mặt nguy cơ lạm phát quay trở lại trong năm 2026 do chuỗi cung ứng phân mảnh, nhu cầu năng lượng tăng và các cú sốc địa chính trị.
FDI: “China Plus One” vẫn còn sức hút
Khi Mỹ áp thuế mạnh tay, nhiều lo ngại cho rằng Đông Nam Á sẽ mất dần sức hấp dẫn như một điểm đến thay thế Trung Quốc trong chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, thực tế năm 2025 cho thấy kịch bản này chưa xảy ra. Theo chuyên gia Jayden Vantarakis của Macquarie, các chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn duy trì chiến lược “China Plus One”, tiếp tục chuyển dịch năng lực sản xuất sang Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam, Thái Lan và Indonesia.
Malaysia nổi lên như một điểm đến cho các ngành công nghiệp giá trị cao, trong khi Việt Nam và Thái Lan vẫn giữ vai trò trung tâm trong sản xuất điện tử và công nghiệp phụ trợ. Maybank ghi nhận dòng FDI cải thiện rõ rệt tại Malaysia, Việt Nam và Thái Lan trong năm 2025, dù Indonesia và Philippines có dấu hiệu chững lại.
Dù vậy, ngân hàng này dự báo FDI sẽ tiếp tục tăng trong năm 2026, với Indonesia được kỳ vọng đảo chiều xu hướng suy giảm. Đáng chú ý, không chỉ lĩnh vực sản xuất truyền thống thu hút vốn, mà các ngành công nghệ cao cũng trở thành tâm điểm nhờ chính sách ưu đãi mạnh tay từ chính phủ các nước.
Thái Lan thúc đẩy ngành xe điện, Malaysia đẩy mạnh bán dẫn, trong khi cả khu vực hưởng lợi từ làn sóng đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo. Maybank ước tính sáu “đại gia” công nghệ Mỹ sẽ tăng chi tiêu vốn khoảng 36% trong năm 2026, kéo theo nhu cầu lớn về trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện toán đám mây và R&D AI tại Đông Nam Á.
Malaysia và Thái Lan đang là hai điểm đến hưởng lợi rõ nét nhất. ByteDance cam kết đầu tư 8,8 tỷ USD vào Thái Lan trong vòng 5 năm, trong khi Stack Infrastructure lên kế hoạch xây dựng khu trung tâm dữ liệu công suất 220 MW tại Johor, với giai đoạn đầu hoàn thành vào quý IV/2026.
Vai trò ngày càng lớn của các quỹ đầu tư nhà nước
Một động lực khác đang nổi lên là vai trò của các quỹ đầu tư quốc gia. Tại Indonesia, quỹ Danantara (quỹ đầu tư nhà nước thứ hai của nước này) được kỳ vọng sẽ nắm “cổ phần vàng” trong thương vụ sáp nhập tiềm năng giữa Grab và GoTo, cho thấy mức độ can dự ngày càng sâu của nhà nước vào các tài sản chiến lược.
Tại Malaysia, Khazanah đã hành động để bảo vệ lợi ích quốc gia trong lĩnh vực tinh luyện đất hiếm, trong khi các quỹ khác trong khu vực cũng chuyển hướng ưu tiên sang các cơ hội đầu tư nội địa. Theo ông Jamus Lim, giảng viên kinh tế tại Essec, các quỹ đầu tư nhà nước Đông Nam Á đang tái định vị chiến lược, tập trung nhiều hơn vào việc thúc đẩy tăng trưởng trong nước.
Năm 2025 cũng đánh dấu sự xuất hiện của các quỹ mới. Indonesia ra mắt Danantara, còn Philippines bắt đầu triển khai các khoản đầu tư đầu tiên từ Quỹ Maharlika, thành lập từ năm 2023. Song song đó, các quỹ nhà nước đóng vai trò “neo” cho thị trường vốn tư nhân. Granite Asia, chẳng hạn, đã huy động hơn 350 triệu USD cho quỹ tín dụng châu Á với sự tham gia của Temasek, Khazanah và Cơ quan Đầu tư Indonesia.
Vốn tư nhân: cơ hội hồi sinh?
Sau nhiều năm trầm lắng, hệ sinh thái vốn tư nhân tại Đông Nam Á có thể bước vào giai đoạn hồi phục. Việc thành lập Hội đồng Thị trường tư nhân ASEAN vào tháng 9.2025 được xem là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy hợp tác và tiêu chuẩn hóa thị trường.
Hiện quy mô vốn tư nhân tại ASEAN chỉ chiếm khoảng 0,5% GDP, thấp hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu 1,5%. Sau khi giá trị các thương vụ sụt giảm 35% trong nửa đầu năm 2025, giới đầu tư đang thận trọng nhưng lạc quan hơn cho năm 2026. Fintech, y tế và năng lượng tiếp tục là những lĩnh vực thu hút sự quan tâm lớn.
Theo ông Thom Abbott của Sở Giao dịch Chứng khoán London, dòng vốn toàn cầu đang tìm kiếm điểm đến mới ngoài Trung Quốc, và ASEAN ở vị thế thuận lợi để đón nhận sự tái phân bổ này. Sự hồi phục của hoạt động IPO trong khu vực, nếu diễn ra, sẽ là yếu tố then chốt giúp cải thiện đầu ra cho thị trường vốn tư nhân.
