AI biến US Open thành phòng thí nghiệm dữ liệu của quần vợt
Tại US Open, trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần biến những cú giao bóng và từng chuyển động trên sân thành các dữ liệu có thể đo đếm, phân tích và sử dụng ngay trong thi đấu.
Chỉ số mới “Chất lượng giao bóng” không chỉ giúp khán giả nhìn trận đấu theo một cách hoàn toàn khác mà còn trở thành công cụ để các tay vợt chuyên nghiệp phát hiện điểm mạnh, điểm yếu và điều chỉnh lối chơi.
Từ hàng loạt camera đến điểm số “Chất lượng giao bóng” tại US Open
Quần vợt vốn là môn thể thao mà chỉ một vài centimet cũng có thể quyết định số phận của cả điểm đấu. Một cú giao bóng nhanh hơn, chính xác hơn hoặc có độ xoáy khác biệt đôi khi đủ để tạo ra lợi thế rất lớn. Nhưng trước đây, phần lớn khán giả chỉ có thể nhìn thấy kết quả cuối cùng: bóng vào hay ra, nhanh hay chậm, ace hay lỗi kép. AI đang thay đổi điều đó.
Tại US Open năm nay, Hiệp hội Quần vợt Mỹ (USTA) đưa vào sử dụng chỉ số mới mang tên “Serve Quality”, có thể hiểu là “Chất lượng giao bóng”. Thay vì chỉ đo tốc độ hoặc tỷ lệ giao bóng thành công, hệ thống tìm cách đánh giá toàn diện hơn chất lượng của một cú giao bóng trên thang điểm từ 1 đến 100.
Để làm được điều đó, một mạng lưới camera độ phân giải cao được bố trí quanh sân. Các thiết bị này liên tục ghi nhận chuyển động của bóng, vợt và cơ thể tay vợt trong từng pha bóng. Những thay đổi rất nhỏ trong tư thế, từ góc vung vợt đến độ gập của khuỷu tay hay đầu gối, đều có thể trở thành dữ liệu cho hệ thống phân tích.
Khối lượng thông tin thu được là khổng lồ. Nếu chỉ dựa vào mắt người, rất khó để theo dõi và so sánh hàng nghìn chuyển động diễn ra trong một trận đấu. Đây là lúc AI phát huy vai trò.
Dữ liệu được xử lí gần như tức thời trên nền tảng Watsonx của IBM. Hệ thống tập trung vào ba yếu tố quan trọng để đánh giá một cú giao bóng.
Đầu tiên là hiệu suất, tức mức độ tối ưu của lực và cơ học chuyển động. Một tay vợt không nhất thiết phải giao bóng mạnh nhất mới có cú giao bóng tốt; điều quan trọng là họ sử dụng cơ thể và lực đánh hiệu quả đến đâu. Tiếp theo là độ chính xác, thể hiện khả năng đưa bóng đến đúng khu vực mà tay vợt hướng tới. Một cú giao bóng mạnh nhưng liên tục đi lệch mục tiêu chưa chắc hiệu quả bằng cú đánh có tốc độ thấp hơn nhưng được kiểm soát tốt.
Cuối cùng là độ ổn định. Một tay vợt có thể tạo ra một vài cú giao bóng tuyệt vời, nhưng duy trì chất lượng ấy qua cả trận đấu mới là điều khó khăn. AI có thể nhìn thấy những biến động mà mắt thường dễ bỏ qua.
Ba nhóm dữ liệu được kết hợp để tạo thành điểm số từ 1 đến 100. Nhờ đó, người xem không chỉ biết một tay vợt giao bóng tốt hay không, mà còn có thêm một chỉ dấu định lượng để hình dung chất lượng thực sự của những cú giao bóng.
Chỉ số này được đưa đến với khán giả thông qua ứng dụng chính thức của US Open sau trận đấu, biến dữ liệu vốn chỉ dành cho đội ngũ chuyên môn thành một phần của trải nghiệm xem thể thao.
AI không thay thế tay vợt và chuyên gia, chỉ mở rộng khả năng nhìn trận đấu
Giá trị lớn nhất của hệ thống mới có lẽ không nằm ở việc giúp khán giả có thêm một con số. Với các tay vợt chuyên nghiệp, dữ liệu chi tiết có thể trở thành một loại “kính hiển vi” giúp họ nhìn thấy chính mình rõ hơn.
Jessica Pegula, một trong những tay vợt nữ hàng đầu, cho biết dữ liệu có thể giúp cô phát hiện những thói quen thi đấu mà bản thân không nhận ra. Đây là lợi ích đặc biệt quan trọng trong quần vợt đỉnh cao, nơi đối thủ luôn tìm cách khai thác những điểm yếu nhỏ nhất.
Một tay vợt có thể cảm thấy mình đang giao bóng ổn định, nhưng dữ liệu có thể cho thấy chất lượng cú giao bóng bắt đầu giảm sau một số game nhất định. Hệ thống cũng có thể giúp xác định liệu sự thay đổi đến từ tốc độ, vị trí bóng, cơ học động tác hay khả năng duy trì sự ổn định.
Từ đó, ban huấn luyện có thêm cơ sở để điều chỉnh kĩ thuật và chiến thuật. Những gì trước đây phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm quan sát của HLV giờ có thể được bổ sung bằng một lượng dữ liệu khổng lồ.
Xu hướng này không chỉ xuất hiện ở quần vợt. Nhiều môn thể thao chuyên nghiệp cũng đang tăng cường sử dụng AI để phân tích vận động viên, chiến thuật và hiệu suất thi đấu. Thể thao hiện đại ngày càng không chỉ được quyết định trên sân mà còn được chuẩn bị trong các phòng dữ liệu.
Tuy nhiên, sự phát triển của AI không đồng nghĩa con người sẽ biến mất khỏi quá trình vận hành. Ngay bên dưới sân Arthur Ashe, trung tâm điều hành US Open vẫn có một đội ngũ kỹ sư và chuyên gia dữ liệu làm việc liên tục để giám sát hệ thống.
Đây là phần việc mà khán giả gần như không nhìn thấy. Họ chỉ thấy một điểm số xuất hiện trên màn hình, nhưng phía sau đó là cả một hệ thống camera, máy chủ, phần mềm, thuật toán và con người đảm bảo dữ liệu được thu thập và xử lí chính xác.
Có thể nói US Open đang cho thấy một diện mạo mới của thể thao đỉnh cao: con người vẫn là người thi đấu và ra quyết định, nhưng AI giúp họ nhìn thấy những điều mà mắt thường không thể nhìn thấy.