"AI lập trình" của Trung Quốc trăm hoa đua nở, vượt Mỹ nhờ giá rẻ

Các mô hình Trung Quốc không chỉ có lợi thế cạnh tranh về giá truyền thống, mà còn xuất hiện các mô hình mã nguồn mở với hiệu suất sánh ngang các mô hình tiên phong của Mỹ, mở rộng tầm ảnh hưởng của chúng. Sự bành trướng này đặc biệt đáng chú ý ở các thị trường mới nổi, nhất là Trung Đông và Nam Mỹ.

Theo các báo cáo trong tháng 8, thị phần toàn cầu của Claude và Gemini trong lĩnh vực lập trình đã liên tục giảm, trong khi thị phần của AI Trung Quốc đã tăng lên đáng kể.

Trăm hoa đua nở

Theo dữ liệu từ OpenRouter, thị phần của Cloud 4 Sonnet của Anthropic trong lĩnh vực lập trình đã giảm 15,7 điểm phần trăm trong khoảng thời gian từ 21.7 đến 11.8, ghi nhận mức giảm lớn nhất. Gemini 2.5 Pro và Flash cũng chứng kiến mức giảm lần lượt là 3,6 và 4,4 điểm phần trăm.

Trong cùng kỳ, Qwen3 coder của Alibaba đã tăng 16,4 điểm phần trăm, chiếm 21,5% thị phần. Qwen là một mô hình cho thấy sự tăng trưởng đặc biệt đáng chú ý. Mặc dù Deepseek có phần chững lại, Qwen vẫn đứng đầu trong số các mô hình Trung Quốc về mặt hiệu suất. Theo chỉ số phân tích của Altificial Analysis, mô hình tiên phong mới nhất của Alibaba là 'Qwen3-235B-A22B-Thinking-2507' đạt 64 điểm, vượt qua mô hình V3.1 mới nhất của Deepseek (60 điểm).

Các công ty khởi nghiệp của Trung Quốc cũng đang tiếp tục cuộc rượt đuổi. Theo cùng một khảo sát của OpenRouter, GLM4.5 của Z.AI (trước đây là Zhufu AI) và Kimi-K2 của Moonshot AI, được phát hành vào tháng 7, đã ghi nhận thị phần lần lượt là 6,1% và 3,2% tính đến ngày 11.8.

Trong số này, Kimi-K2 đã thu hút sự chú ý lớn đến mức được đánh giá là tạo ra một "khoảnh khắc Deepseek" khác. Theo Moonshot AI, Kimi-K2 đạt độ chính xác 65,8% trên chỉ số benchmark chuyên về lập trình 'SWE-Bench Verified', xếp thứ hai chỉ sau Anthropic Cloud 4 Opus (72,5%). GLM4.5 của Z.AI cũng cho thấy hiệu suất vượt trội hơn mô hình o3 của OpenAI trong chỉ số benchmark nội bộ của họ.

Một chuyên gia trong ngành nhận định: "Hiện nay, không chỉ Deepseek mà hầu hết các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc đều có lợi thế cạnh tranh để đối đầu với các mô hình của các công ty công nghệ lớn của Mỹ về cả hiệu suất lẫn hiệu quả chi phí".

Tuy nhiên, Deepseek, trước đây được coi là thế lực AI hàng đầu của Trung Quốc, gần đây đã có một số dấu hiệu chậm lại. Hiệu suất của V3.1, được phát hành vào ngày 21.8, không đạt được kỳ vọng và nhận được đánh giá không tốt. Sự chậm trễ trong việc phát hành mô hình suy luận tiếp theo là R2 đã làm dấy lên sự hoài nghi của thị trường và những đồn đoán về việc xảy ra các vấn đề kỹ thuật trong quá trình huấn luyện vẫn tiếp tục.

Ưu thế về chi phí cạnh tranh

Trong khi hiệu suất đã được cải thiện đáng kể, lý do chính khiến các mô hình Trung Quốc nổi bật trên thị trường toàn cầu là giá cả cạnh tranh. Qwen3 coder có giá 1 USD cho mỗi triệu token đầu vào và 5 USD cho mỗi triệu token đầu ra, rẻ hơn 15 lần so với Claude Opus 4 (15 USD cho đầu vào, 75 USD cho đầu ra).

Các mô hình khởi nghiệp còn có mức giá cạnh tranh hơn. GLM4.5 của Z.AI có mức giá thấp nhất trong số các mô hình Trung Quốc, với đầu vào là 0,60 USD và đầu ra là 2,20 USD cho mỗi triệu token. Kimi-K2 của Moonshot cũng rất phải chăng, với đầu vào là 0,60 USD và đầu ra là 2,50 USD.

Lợi thế cạnh tranh về giá này đặc biệt mạnh ở các thị trường mới nổi như Trung Đông và Nam Mỹ, thay vì ở Mỹ hoặc Đông Bắc Á. Các mô hình Trung Quốc như Qwen và Z.AI đang có sự tăng trưởng nhanh chóng trên thị trường lập trình ở các thị trường mới nổi và phân tích cho thấy lợi thế về giá là yếu tố then chốt đằng sau sự tăng trưởng này.

Theo dữ liệu từ SimilarWeb, thị phần lưu lượng truy cập theo quốc gia của mô hình Qwen (không tính Trung Quốc) cao nhất là Iraq (27,5%), Brazil (19,1%) và Thổ Nhĩ Kỳ (12,1%).

Z.AI cũng có văn phòng tại Trung Đông và Châu Phi, cung cấp các giải pháp AI cho chính quyền địa phương và các doanh nghiệp nhà nước. OpenAI gần đây đã cảnh báo công ty này vì bị cáo buộc đã thắng thầu các hợp đồng cung cấp AI cho chính phủ ở các thị trường mới nổi với sự hậu thuẫn của chính phủ Trung Quốc.

Như OpenAI đã chỉ ra, sự trỗi dậy của mô hình mã nguồn mở Trung Quốc không chỉ đơn thuần là một hiện tượng của doanh nghiệp. Sau "khoảnh khắc Deepseek" vào đầu năm nay, Trung Quốc đã thiết lập một chiến lược mã nguồn mở quốc gia và cung cấp hỗ trợ toàn diện cho các công ty liên quan.

Kết quả là, các công ty Trung Quốc đã liên tiếp tung ra các mô hình tiên phong trong năm nay và sự tăng trưởng thị phần toàn cầu gần đây của các mô hình Trung Quốc cũng được cho là nhờ xu hướng này. Việc có hơn 100.000 mô hình phái sinh dựa trên nền tảng Qwen của Alibaba gần đây đã cho thấy sự mở rộng nhanh chóng của hệ sinh thái mã nguồn mở Trung Quốc.

Về vấn đề này, một chuyên gia trong ngành cho biết: "Mã nguồn mở có lợi thế là có thể nhanh chóng cải thiện hiệu suất bằng cách tiếp thu phản hồi từ người dùng" và "Các công ty Mỹ như OpenAI cũng đang phản ứng bằng cách phát hành các mô hình mã nguồn mở gần đây, nhưng Trung Quốc, vốn đã thiết lập một chiến lược quốc gia, có lợi thế về mặt cấu trúc".