AI lên ngôi, Gen Z ngày càng lo âu và la ó

Họ sợ tác động của AI đến việc làm và cuộc sống hằng ngày, trong bối cảnh ChatGPT, Claude và Gemini đã trở thành những cái tên quen thuộc với mọi gia đình.

Những tiếng la ó vang lên trong lễ tốt nghiệp của Đại học Arizona (Mỹ) hôm 15/5 khi Eric Schmidt, cựu giám đốc điều hành Google, nói về AI - chủ đề nhạy cảm với những người sắp bước vào thị trường lao động.

Trong khi các diễn giả khác nhận được những tràng pháo tay và tiếng reo hò, bài phát biểu từ Eric Schmidt về tác động của công nghệ hiện đại với xã hội đã chạm đúng nỗi lo của nhiều sinh viên.

"Chúng ta nghĩ rằng mình đang thêm những viên đá vào thánh đường tri thức mà nhân loại đã xây dựng trong nhiều thế kỷ. Thế nhưng, thế giới mà chúng ta xây dựng hóa ra phức tạp hơn dự đoán", Eric Schmidt nói, đề cập đến những đóng góp của chính ông cho quá trình hiện đại hóa.

"Những công cụ kết nối chúng ta cũng đồng thời khiến chúng ta cô lập nhau. Những nền tảng trao tiếng nói cho mọi người, giống nền tảng các bạn đang sử dụng hiện nay, cũng làm suy yếu không gian tranh luận công cộng.

Trong những năm sau khi tôi tốt nghiệp, không ai ngồi lại và quyết tâm xây dựng công nghệ có thể gây chia rẽ nền dân chủ và làm một thế hệ thanh niên bất an. Đó không phải là kế hoạch ban đầu, nhưng nó đã xảy ra", cựu CEO Google cho biết thêm.

Tiếng la ó của sinh viên càng lớn hơn khi Eric Schmidt nhắc đến AI.

“Tôi biết nhiều người trong số các bạn đang cảm thấy thế nào về điều đó. Tôi có thể nghe thấy các bạn. Có một nỗi sợ hãi”, doanh nhân 71 tuổi người Mỹ nói, dừng lại một chút khi tiếng la ó càng lúc càng lớn.

“Có một nỗi sợ hãi trong thế hệ của các bạn rằng tương lai đã được định sẵn, máy móc đang tràn tới, việc làm đang biến mất, khí hậu đang xấu đi, chính trị ngày càng chia rẽ. Các bạn phải thừa hưởng một mớ hỗn độn mà mình không tạo ra”, Eric Schmidt nói thêm.

Eric Schmidt cho rằng những nỗi sợ đó là “hoàn toàn có cơ sở”, nhưng ông khuyến khích sinh viên thích nghi với công nghệ và tham gia định hình cách sử dụng AI trong tương lai.

“Câu hỏi không phải là liệu AI có định hình thế giới hay không. Chắc chắn là có. Câu hỏi là liệu các bạn có góp phần định hình AI hay không”, Eric Schmidt nói.

Theo Eric Schmidt, tác động của AI sẽ “lớn hơn, nhanh hơn và hệ quả sâu rộng hơn bất kỳ cuộc cách mạng công nghệ nào trước đây”.

“Nó sẽ ảnh hưởng đến mọi nghề nghiệp, mọi lớp học, mọi bệnh viện, mọi phòng thí nghiệm, mọi con người và mọi mối quan hệ của các bạn”, Eric Schmidt nói trong lúc nhiều tiếng la ó vang lên.

Standard Chartered, Meta sắp sa thải quy mô lớn vì AI

Mức độ thực tế của những nỗi sợ đó phần nào được thể hiện qua thông báo hôm 19/5 từ Standard Chartered rằng ngân hàng này sẽ cắt giảm hơn 7.000 nhân viên và thay thế “nguồn nhân lực giá trị thấp” bằng AI.

Nhiều hãng công nghệ khác cũng đang cắt giảm nhân sự với lý do liên quan đến AI. Meta, công ty cài phần mềm theo dõi trên máy tính của nhân viên ở Mỹ để huấn luyện mô hình AI, dự kiến sa thải 10% lực lượng lao động toàn cầu từ tháng 5 này.

Amazon đã sa thải 30.000 nhân viên văn phòng trong thời gian gần đây khi đẩy mạnh AI và tối ưu hiệu quả hoạt động. Trong khi đó, hãng công nghệ tài chính Block hồi tháng 2 đã cắt giảm gần một nửa nhân sự.

Chiến sự ở Iran cũng đang khiến hoạt động tuyển dụng chậm lại.

Eric Schmidt thừa nhận nỗi lo của thế hệ trẻ là “hoàn toàn hợp lý”. Tuy nhiên, giống nhiều lãnh đạo công nghệ hiện nay, cựu CEO Google cho rằng sự thay đổi và gián đoạn mà AI mang lại là điều không thể tránh khỏi và mọi người buộc phải thích nghi.

Gen Z ngày càng giận dữ và lo âu về AI

Dù các CEO công nghệ đang tích cực thúc đẩy AI, đã xuất hiện nhiều dấu hiệu phản kháng, từ các tòa án Trung Quốc, công đoàn ngành ô tô Hàn Quốc cho đến biên kịch Hollywood và ngành công nghiệp điện ảnh Ấn Độ. Song có lẽ dấu hiệu rõ ràng nhất về sự khó chịu trước viễn cảnh mà các hãng công nghệ đang vẽ ra chính là sự bất mãn ngày càng tăng trong giới trẻ Mỹ.

Một báo cáo tháng 4 của Gallup cho thấy ngày càng nhiều người Mỹ thuộc Gen Z (sinh từ năm 1997 đến 2012) cảm thấy lo âu hoặc tức giận về AI. Trong khi đó, số người cho biết cảm thấy hy vọng hoặc hào hứng với AI đã giảm mạnh so với một năm trước.

Gần một nửa số người được Gallup khảo sát cho rằng rủi ro của AI lớn hơn lợi ích, trong khi chỉ 15% xem công nghệ này có tác động tích cực tổng thể. Đây là cái nhìn bi quan hơn nhiều so với năm ngoái. Phần lớn người tham gia khảo sát thừa nhận cần phải hiểu biết về AI, nhưng cũng cho rằng công nghệ này làm cản trở khả năng học tập chuyên sâu và sự sáng tạo.

“Các cảm xúc tiêu cực đã gia tăng mạnh trong năm qua. Những người trẻ đang đi làm có xu hướng xem AI là rủi ro nhiều hơn lợi ích”, nhóm tác giả báo cáo của Gallup viết, đồng thời cho biết mức độ sử dụng AI đang bắt đầu chững lại.

Dữ liệu cũng cho thấy những người dùng AI thường xuyên có xu hướng nhìn nhận tích cực hơn, còn nhóm ít sử dụng công nghệ này lại có quan điểm tiêu cực hơn.

Một nghiên cứu gần đây của Pew Research Center cho thấy khoảng một nửa người Mỹ cảm thấy việc AI ngày càng phổ biến trong cuộc sống hàng ngày khiến họ "lo lắng hơn là hào hứng".

Pew Research Center là tổ chức nghiên cứu độc lập của Mỹ, chuyên khảo sát dư luận xã hội, xu hướng công nghệ, chính trị, truyền thông, tôn giáo, kinh tế và nhiều vấn đề toàn cầu.

AI đang làm thay đổi lực lượng lao động toàn cầu, từ cách các doanh nghiệp sàng lọc ứng viên tiềm năng đến các loại kỹ năng mà các công ty đang tìm kiếm. Khả năng tự động hóa nhiều công việc lặp đi lặp lại của AI khiến một số công ty cắt giảm tuyển dụng cho các vị trí cấp thấp.

Phản ứng tiêu cực của sinh viên Đại học Arizona dành cho Eric Schmidt nối tiếp nhiều màn phản đối AI gần đây. Tại Đại học Central Florida hôm 8/5, nữ giám đốc công ty bất động sản Gloria Caulfield cũng bị la ó trong bài phát biểu tại lễ tốt nghiệp khi nói về AI.

“Sự trỗi dậy của AI là cuộc cách mạng công nghiệp tiếp theo”, Gloria Caulfield nói giữa những tiếng la ó bất ngờ khiến bà bối rối. “Chuyện gì xảy ra vậy? Được rồi, có vẻ tôi đã chạm đúng vấn đề nhạy cảm… Chỉ vài năm trước thôi, AI còn chưa ảnh hưởng đến cuộc sống của chúng ta”, Gloria Caulfield nói thêm.

Cả khán phòng vỡ òa trong tiếng reo hò.

Jensen Huang, Giám đốc điều hành Nvidia, đã có bài phát biểu tại lễ tốt nghiệp của sinh viên Đại học Carnegie Mellon (Mỹ) vào ngày 10/5. Ông đã đưa ra giọng điệu tích cực hơn, lập luận rằng AI sẽ tạo ra nhiều cơ hội hơn cho những người trẻ tuổi để xây dựng bất cứ điều gì họ muốn.

"AI có lẽ sẽ không thay thế bạn, nhưng một người sử dụng AI giỏi hơn bạn thì có thể", Jensen Huang nói, thừa nhận những lo ngại về thị trường việc làm.