AI

AI liệu đã tạo được cảm xúc như con người?

Thế Lâm • 21/11/2026 19:49

AI có thể tạo giai điệu, phối khí, mô phỏng giọng hát, thậm chí thể hiện một ca khúc với những đoạn luyến láy, lên cao, xuống thấp khá linh hoạt. Một sản phẩm âm nhạc do AI tạo ra vẫn có thể khiến người nghe thích thú, muốn nghe lại một số lần. Nhưng liệu công nghệ có thực sự cảm nhận được nỗi buồn, niềm vui, sự day dứt hay những rung động mà con người gửi vào âm nhạc? Những ý kiến khác nhau từ nghệ sĩ, nhà sản xuất và người làm công nghệ cho thấy đây vẫn là câu hỏi chưa có lời giải thống nhất.

AI có cảm xúc hay chỉ biết mô phỏng những biểu hiện cảm xúc?

Trong cuộc trao đổi với PV Một Thế Giới, khi được hỏi liệu một ngày nào đó tuyển thủ esports có thể không còn là con người mà là robot với AI, machine learning và dữ liệu lớn trong “bộ não” hỗ trợ hay không, TK Nguyễn - CEO GAM Esports - cho rằng, công nghệ có thể phân tích chiến thuật, dữ liệu và đưa ra quyết định nhanh hơn con người. Tuy nhiên, theo anh, điều làm nên sức hấp dẫn của esports lại chính là cảm xúc.

Người xem không chỉ theo dõi một trận đấu để biết đội nào thắng. Họ còn yêu mến tuyển thủ, đội tuyển và những câu chuyện phía sau. TK Nguyễn lấy ví dụ về cờ vua: Máy tính có thể đấu với máy tính, và chúng đấu rất giỏi, nhưng khán giả vẫn muốn xem kỳ thủ Magnus Carlsen thi đấu bởi họ quan tâm đến con người và câu chuyện của anh.

“Những khoảnh khắc hồi hộp, vỡ òa hay thất vọng của tuyển thủ esports tạo nên cảm xúc mà một robot rất khó thay thế”, TK Nguyễn nhận định. Theo anh, AI có thể thay đổi cách con người chơi và huấn luyện, nhưng khó thay thế yếu tố con người và cảm xúc - thứ khiến khán giả thực sự kết nối với esports.

Quan điểm này cũng gợi ra một vấn đề rộng hơn trong nghệ thuật: AI có thể tạo ra sản phẩm khiến con người xúc động, nhưng điều đó có đồng nghĩa bản thân AI cũng có cảm xúc?

Tại tọa đàm “AI và âm nhạc: Công nghệ chắp cánh sáng tạo hay thay thế nhạc sĩ?” ngày 20/11, ca sĩ Ngọc Ánh nghiêng về câu trả lời không. Theo chị, sức sống của một ca khúc nằm ở phần hồn được truyền tải từ trái tim và tâm hồn người nghệ sĩ. AI có thể mô phỏng cao độ, tiết tấu, cách lên xuống của giọng hát, nhưng khó thể hiện những sắc thái tinh tế như mềm mại, nghẹn ngào hay day dứt.

Ca sĩ Ngọc Ánh lấy chính trải nghiệm biểu diễn ca khúc “Bông hồng cài áo” của bản thân để lý giải. Khi hát bài này, ký ức về người mẹ đã mất khiến cảm xúc của chị trở nên đặc biệt. Hình ảnh bông hồng trắng trên vai mang ý nghĩa rất riêng với người không còn mẹ. Trải nghiệm sống ấy giúp nữ ca sĩ truyền tải nỗi xúc động chân thực đến người nghe.

TK Nguyễn-4
Cảm xúc chiến thắng và thành công trong esports. Ảnh: GAM Esports.

Theo chị, AI được hình thành từ việc tổng hợp tri thức do con người tạo ra, chứ không tự có ký ức, tình cảm và trải nghiệm cá nhân. Công nghệ có thể hỗ trợ sản xuất âm nhạc, nhưng phần hồn của ca khúc vẫn phải đến từ cảm xúc chân thật của người nghệ sĩ.

Ca sĩ AI có thể khiến người nghe thích thú, nhưng trạng thái cảm xúc chỉ có mức độ

Đạo diễn Hoàng Vũ đưa ra một góc nhìn có phần trung gian hơn. Anh cho rằng, AI có thể tạo ra những phương án mang sắc thái cảm xúc nhất định, có thể vài chục phần trăm, nhưng chất lượng và chiều sâu của những cảm xúc này chưa ổn định, đôi khi phụ thuộc vào sự tình cờ hoặc khả năng diễn đạt câu lệnh (prompt) của người đưa ra yêu cầu.

Những yêu cầu như hát da diết, lãng mạn, thổn thức hay buồn hơn không dễ để AI hiểu trọn vẹn. Bởi cảm xúc vốn không có định nghĩa hay thước đo cụ thể. Theo đạo diễn Hoàng Vũ, việc truyền tải cảm xúc trong nghệ thuật vẫn cần sự tương tác và thấu hiểu giữa con người với con người. Khi làm việc với ca sĩ, đạo diễn có thể trao đổi, giải thích để nghệ sĩ cảm nhận và thể hiện đúng tinh thần tác phẩm. Đây là điều AI chưa thể đảm đương trọn vẹn.

Trong phần nghe thử bản “Dấu chân địa đàng” của Trịnh Công Sơn do AI phối lại và thể hiện, đạo diễn Hoàng Vũ cho biết ông cảm thấy lạ lẫm, tò mò trước cách xử lý những nốt cao, thấp, các đoạn luyến láy và chuyển giọng. Tuy nhiên, ông phân biệt sự thích thú khi lần đầu tiếp xúc với một sản phẩm mới với khả năng tạo dấu ấn cảm xúc lâu dài. AI có thể khiến người nghe hào hứng, muốn nghe lại vài lần, nhưng chưa chắc tạo được sự gắn bó bền bỉ như những giọng ca có cá tính riêng.

đạo diễn Hoàng Vũ nói về AI trong âm nhạc-1
Đạo diễn Hoàng Vũ. Ảnh: MTG.

Luật sư Đặng Thành Trí cũng có trải nghiệm nghe bản nhạc này và cảm thấy thích thú, có thể nghe lại một số lần trước khi bắt đầu nhận ra sự nhàm chán. Từ đó, anh đặt ra một câu hỏi mở: Biết đâu trong 3-5 năm tới, khi AI thông minh và tiến bộ hơn, công nghệ có thể tạo ra những xúc cảm gần với con người hơn thì sao?

“

Khoảng cách giữa AI hiện tại và khả năng biểu đạt cảm xúc trong tương lai vẫn còn là điều khó dự đoán. Một sản phẩm có thể tạo ấn tượng, thậm chí khiến người nghe rung động ở một thời điểm, nhưng để duy trì sự đồng cảm và gắn bó lâu dài lại là chuyện khác.

Giọng hát AI: Mới lạ nhưng dễ nhàm chán?

Nhạc sĩ Nguyễn Thái Dương nhìn vấn đề từ chính trải nghiệm tiếp xúc và làm việc với công nghệ tạo nhạc. Khi nghe bản “Dấu chân địa đàng” do AI thể hiện, anh đánh giá bản phối hay, mới lạ và tạo được sự chú ý. Tuy nhiên, với giọng hát AI, anh nhận thấy số lượng kiểu giọng và cách thể hiện còn khá hạn chế.

Theo Nguyễn Thái Dương, AI thường tạo ra một số dạng giọng nam, nữ với những đặc điểm tương đối giống nhau. Điều này khiến sản phẩm ban đầu có thể hấp dẫn, nhưng dễ gây cảm giác nhàm chán khi nghe nhiều lần. Anh ví âm nhạc do AI tạo ra như một món ăn an toàn: Lúc đầu có thể thấy ngon, nhưng càng thưởng thức càng thiếu sự mới mẻ và chiều sâu.

Nhận xét này chạm đến một khía cạnh quan trọng của cảm xúc trong âm nhạc: Cá tính của người biểu diễn. Một giọng hát có thể không hoàn hảo về kỹ thuật, nhưng cách nhả chữ, xử lý ca từ, những chỗ ngập ngừng hay cách ngân một câu hát có thể tạo nên dấu ấn riêng. Chính những khác biệt ấy khiến cùng một ca khúc qua giọng hát của những nghệ sĩ khác nhau lại đem đến những trải nghiệm khác nhau.

Đạo diễn Hoàng Vũ cũng nhắc đến sự khác biệt trong màu sắc và cách truyền tải cảm xúc của những nghệ sĩ như Khánh Ly, Tuấn Ngọc hay Ngọc Ánh. Nhờ dấu ấn cá nhân, một ca khúc có thể được nghe hàng trăm lần mà không gây nhàm chán. Trong khi đó, AI hiện vẫn tạo sự thích thú chủ yếu nhờ những đặc điểm kỹ thuật mới lạ; để đọng lại sâu sắc trong lòng người nghe, theo ông, vẫn cần chất con người.

nhạc sĩ Nguyễn Thái Dương nói về AI trong âm nhạc-1
Nhạc sĩ Nguyễn Thái Dương (phải). Ảnh: MTG.

Theo nhạc sĩ Nguyễn Thái Sơn, AI có thể tham gia ngày càng sâu vào quá trình sáng tác, nhưng kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc nhiều vào ý tưởng, khả năng lựa chọn và sự điều chỉnh của con người. Không có một tỉ lệ phần trăm cố định nào có thể dùng để đo lường cảm xúc trong một sản phẩm âm nhạc có AI tham gia. Tỉ lệ đóng góp của công nghệ hay con người cũng không tự động phản ánh chiều sâu cảm xúc mà tác phẩm mang lại.

Cảm xúc vẫn là khoảng cách khó lấp đầy

Từ esports đến âm nhạc, những ý kiến được đưa ra có một điểm gặp nhau: AI ngày càng có khả năng mô phỏng hành vi, cách thể hiện và những sắc thái mà con người nhận diện là cảm xúc. Nhưng khả năng tạo ra biểu hiện cảm xúc chưa đồng nghĩa với việc công nghệ có trải nghiệm, ký ức hay sự đồng cảm như một con người.

TK Nguyễn cho rằng khán giả esports vẫn cần những câu chuyện và khoảnh khắc rất người của tuyển thủ. Ca sĩ Ngọc Ánh nhấn mạnh trải nghiệm sống là nguồn gốc của những rung động chân thật khi biểu diễn. Đạo diễn Hoàng Vũ nhìn nhận AI đã có thể tạo ra sắc thái cảm xúc, nhưng chiều sâu và độ ổn định còn hạn chế. Còn nhạc sĩ Nguyễn Thái Dương chỉ ra rằng giọng hát AI hiện vẫn thiếu sự đa dạng và cá tính để giữ chân người nghe lâu dài.

luật sư Đặng Thành Trí nói về AI trong âm nhạc-1
Luật sư Đặng Thành Trí. Ảnh: MTG.

Dẫu vậy, không thể loại trừ khả năng công nghệ sẽ tiếp tục tiến bộ. Câu hỏi mà luật sư Đặng Thành Trí đặt ra về mốc 3-5 năm tới vẫn đáng để suy ngẫm: AI có thể tiến gần đến khả năng biểu đạt cảm xúc của con người đến đâu?

Có lẽ, điều cần phân biệt là một bên tạo ra sản phẩm khiến con người cảm thấy xúc động, một bên thực sự có cảm xúc và trải nghiệm để gửi gắm vào sản phẩm ấy. AI có thể ngày càng làm tốt việc thứ nhất. Còn việc thứ hai vẫn là câu hỏi mở, và cũng là ranh giới khiến con người tiếp tục giữ vai trò đặc biệt trong nghệ thuật.

Nổi bật
      Mới nhất
      AI liệu đã tạo được cảm xúc như con người?
      • Mặc định

      POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO