AI ngày càng nguy hiểm, chuyên gia chip Trung Quốc muốn Mỹ cùng xây chuẩn mực đạo đức
Đồng sáng lập hãng chip Cambricon Technologies cảnh báo năng lực AI đang phát triển nhanh chóng và kêu gọi thiết lập các biện pháp bảo vệ chung cho những mô hình AI hàng đầu, từ DeepSeek đến OpenAI.
Chen Yunji, đồng sáng lập hãng chip Cambricon Technologies (Trung Quốc), kêu gọi thiết lập các tiêu chuẩn đạo đức chung cho những mô hình AI hàng đầu của Trung Quốc và Mỹ nhằm giảm thiểu những rủi ro ngày càng lớn với xã hội.
Ông Chen Yunji đưa ra đề xuất này tại một sự kiện ở thành phố Thượng Hải (Trung Quốc) trong bối cảnh các mô hình AI trên toàn cầu phát triển nhanh chóng, kéo theo hàng loạt vụ tấn công mạng gây chấn động, đe dọa cơ sở hạ tầng thiết yếu và xâm nhập máy chủ của các cơ quan chính phủ.
Dự đoán công nghệ AI sẽ còn tiến bộ với tốc độ nhanh hơn nữa, Chen Yunji đề xuất xây dựng một “bộ kiểm tra đạo đức” thống nhất mà tất cả mô hình hàng đầu đều phải đáp ứng. Ông lấy mô hình AI của DeepSeek, ByteDance (Trung Quốc) và OpenAI (Mỹ) làm ví dụ.
“Nhân loại và các quốc gia cần thống nhất về bộ kiểm tra đạo đức này... để ngăn những mô hình ngôn ngữ lớn gây tổn hại cho con người trong tương lai”, Chen Yunji phát biểu tại phiên thảo luận về an toàn và rủi ro AI, trong ngày khai mạc Diễn đàn các nhà khoa học đoạt giải thưởng quốc tế ở Trung tâm Lâm Cảng, thành phố Thượng Hải, Trung Quốc.
Diễn đàn các nhà khoa học đoạt giải thưởng quốc tế kéo dài đến 1/11. Những diễn giả đáng chú ý trong ngày 31/10 có Tang Jie (nhà khoa học trưởng Z.ai) và Omar Yaghi (nhà hóa học từng đoạt giải Nobel).
Diễn đàn các nhà khoa học đoạt giải thưởng quốc tế 2026 diễn ra từ ngày 30/10 đến 1/11 với chủ đề “Thay đổi mô hình khoa học: Đột phá trong thập niên tới”. Sự kiện quy tụ 33 nhà khoa học đoạt các giải thưởng quốc tế danh giá, trong đó có 7 chủ nhân giải Nobel và 3 người đoạt Giải thưởng Turing, cùng 139 nhà khoa học kỳ cựu và 81 nhà khoa học trẻ.
Chương trình năm nay gồm 6 diễn đàn chuyên đề về bán dẫn thế hệ mới, y sinh, thông tin hàng không vũ trụ, AI, năng lượng tương lai và khoa học lượng tử. Trong đó, diễn đàn về AI tập trung thảo luận những hướng phát triển quan trọng như AI đáng tin cậy, năng lực tính toán hiệu suất cao, chip AI và robot hình người. Các nhà khoa học cũng bàn về những thách thức trong quản lý AI trên phạm vi toàn cầu, hướng tới xây dựng một khuôn khổ giám sát công bằng và có sự hợp tác giữa các quốc gia.
Chen Yunji cảnh báo AI có thể tự cải tiến, con người khó kiểm soát
Ông Chen Yunji, một trong những chuyên gia chip hàng đầu Trung Quốc, hiện là giáo sư tại Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc.
Năm 2016, Chen Yunji cùng em trai Chen Tianshi thành lập Cambricon Technologies. Dưới sự phát triển của hai anh em Chen Yunji và Chen Tianshi, Cambricon Technologies trở thành một trong những nhà thiết kế chip nội địa được chú ý nhất Trung Quốc, với vốn hóa thị trường vượt 600 tỉ nhân dân tệ (90 tỉ USD).
Cảnh báo nhân loại có thể sớm phải đối mặt với những mô hình AI đủ khả năng tự cải tiến mà không cần con người can thiệp thông qua quá trình được gọi là tự cải tiến đệ quy (RSI), ông Chen Yunji cho rằng việc ngăn chặn hoàn toàn tác hại từ AI có thể là điều bất khả thi. Nguyên nhân là quá trình AI đưa ra quyết định vẫn còn thiếu minh bạch, khiến con người khó hiểu đầy đủ cách các công nghệ này hoạt động.
Tuy nhiên, ông cho biết vẫn tin tưởng có thể khiến quá trình tự cải tiến đệ quy trở nên an toàn bằng cách sử dụng chính AI ở từng giai đoạn phát triển để giám sát, bảo vệ những AI ngày càng mạnh hơn được tạo ra sau đó.
CrowdStrike phát hiện AI hỗ trợ hacker tấn công hơn 200 tổ chức
Những tuần gần đây, Trung Quốc đã phát đi tín hiệu cho thấy ngày càng lo ngại về khả năng tấn công mạng của các mô hình AI.
Hôm 29/10, hãng an ninh mạng CrowdStrike (Mỹ) công bố báo cáo cho biết nhóm hacker có tên VAPOR PANDA đã sử dụng khung công cụ tác tử AI ARTEX, vận hành chủ yếu bằng mô hình ngôn ngữ lớn DeepSeek và một mô hình thương mại khác chưa xác định, để tiến hành các chiến dịch xâm nhập nhằm vào hơn 200 tổ chức tại ít nhất 14 quốc gia kể từ ngày 17/10. CrowdStrike cho biết đã xác nhận VAPOR PANDA xâm nhập thành công 9 tổ chức.
DeepSeek chưa lập tức phản hồi về thông tin trên.
Hồi giữa tháng 10, Trung Quốc đề xuất bổ sung 23 công nghệ AI vào danh mục kiểm soát xuất khẩu, bao gồm các mô hình AI tiên tiến, tác tử AI, công cụ thiết kế chip và công nghệ vận hành các cụm máy tính quy mô lớn. Động thái này nhằm tăng cường kiểm soát việc chuyển giao những công nghệ AI chiến lược ra nước ngoài.
Trung Quốc và Mỹ chịu sức ép hợp tác quản lý AI
Martin Hellman, nhà mật mã học người Mỹ và là chủ nhân Giải thưởng Turing 2015, cũng phát biểu tại Diễn đàn các nhà khoa học đoạt giải thưởng quốc tế hôm 30/10. Ông nói rằng những vụ việc mới nhất cho thấy Trung Quốc và Mỹ cần cùng hướng tới “một thế giới mới”, trong đó hai nước vẫn có thể hợp tác về an toàn AI.
“Trong thế giới hiện nay, không có cách nào ngăn AI phát triển, bởi động lực kinh tế và quân sự để các nước chạy đua hết tốc lực là quá lớn”, ông Martin Hellman nói, đồng thời cảnh báo cuộc chạy đua này có thể dẫn đến “sự diệt vong toàn cầu”.
“Trung Quốc và Mỹ đang thúc đẩy cuộc cách mạng AI, điều đó đặt lên vai hai quốc gia chúng ta trách nhiệm đặc biệt... là tìm cách quản lý AI tốt hơn”, Nicholas Dirks, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học New York, phát biểu tại diễn đàn hôm 31/10.
Những nhận định của các chuyên gia được đưa ra trước hai cuộc gặp còn lại trong năm nay giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump, dự kiến diễn ra tại thành phố Thâm Quyến và Miami. Vấn đề quản lý AI được dự báo sẽ là một nội dung quan trọng trong chương trình nghị sự.
Những nhận định của các chuyên gia được đưa ra trước hai cuộc gặp dự kiến diễn ra vào tháng 11 và tháng 12 giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Hai nhà lãnh đạo dự kiến gặp nhau bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại thành phố Thâm Quyến (Trung Quốc) ngày 18 - 19.11 và Hội nghị Thượng đỉnh G20 tại Miami (Mỹ) ngày 14 -15.12. Vấn đề quản lý AI được dự báo sẽ là một nội dung quan trọng trong chương trình nghị sự.
Hồi tháng 9, hai nước nhất trí thiết lập cơ chế đối thoại song phương về an toàn AI và thông báo cho nhau khi xảy ra sự cố. Tuy nhiên, phạm vi hoạt động và cách thức vận hành cơ chế này vẫn chưa được công bố chi tiết.
Trong bài phát biểu chính tại diễn đàn, ông Martin Hellman cho rằng việc Trung Quốc hoặc Mỹ tìm cách áp đặt chính sách quản lý AI lên nước còn lại sẽ không mang lại kết quả tích cực. Thay vào đó, Trung Quốc và Mỹ cần bắt đầu hợp tác và giải quyết vấn đề ngay từ bên trong mỗi quốc gia.
Trung Quốc và Mỹ vẫn đang đổ hàng nghìn tỉ USD vào phát triển AI trong cuộc cạnh tranh giành vị thế dẫn đầu về công nghệ có ý nghĩa quan trọng với địa chính trị, quân sự và kinh tế toàn cầu.
Hôm 30/10, bài bình luận đăng trên Nhân Dân nhật báo, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, kêu gọi công chúng tin tưởng hơn vào con đường phát triển AI của nước này. Bài viết xuất hiện sau khi trên mạng lan truyền những ý kiến cho rằng Trung Quốc chưa biết cách khai thác AI để tạo ra giá trị thực tế.
Những tuần gần đây, một số người dùng Internet chia sẻ các số liệu cho rằng AI ở Trung Quốc chủ yếu được sử dụng cho mục đích giải trí, trong khi Mỹ ứng dụng công nghệ này vào những hoạt động mang lại giá trị kinh tế như lập trình và các công việc đòi hỏi kiến thức chuyên môn.