Alibaba mở mã nguồn hệ sinh thái AI, tăng sức ép lên Nvidia

Động thái được công bố tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới (WAIC) 2026 cho thấy tham vọng của Alibaba trong việc xây dựng hệ sinh thái AI hoàn chỉnh, giảm sự phụ thuộc của lập trình viên vào CUDA, nền tảng phần mềm đã giúp Nvidia thống trị thị trường AI toàn cầu suốt nhiều năm qua.

Alibaba mở mã nguồn SAIL, tạo hệ sinh thái AI thay thế CUDA

Tại WAIC 2026 diễn ra ở Thượng Hải, đơn vị thiết kế chip T-Head thuộc Alibaba Group đã chính thức công bố mở mã nguồn toàn bộ SAIL (Software Architecture for Intelligent Learning), nền tảng phần mềm cốt lõi dành cho dòng chip AI Zhenwu.

Kể từ ngày công bố, các lập trình viên trên toàn thế giới có thể tự do truy cập và sử dụng toàn bộ bộ công cụ này để phát triển ứng dụng AI trên phần cứng của Alibaba. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm thách thức CUDA của Nvidia, hệ sinh thái phần mềm đã trở thành tiêu chuẩn thực tế trong lĩnh vực lập trình GPU.

Trong nhiều năm, CUDA không chỉ là một bộ công cụ lập trình mà còn trở thành "lá chắn" bảo vệ vị thế thống trị của Nvidia. Phần lớn các mô hình trí tuệ nhân tạo hiện nay đều được xây dựng dựa trên CUDA, khiến doanh nghiệp và lập trình viên gần như bị "khóa" vào phần cứng của Nvidia nếu không muốn tốn nhiều chi phí và thời gian chuyển đổi. Alibaba muốn phá bỏ rào cản đó.

Theo bà Gao Hui, Phó chủ tịch T-Head, ngay từ những dòng mã đầu tiên, SAIL đã được phát triển với triết lí đặt trải nghiệm của lập trình viên lên hàng đầu. Nền tảng này cho phép các nhà phát triển tái sử dụng phần lớn mã nguồn hiện có mà chỉ cần chỉnh sửa ở mức tối thiểu khi chuyển sang chip Zhenwu.

Đáng chú ý, Alibaba cho biết việc chuyển đổi từ các nền tảng AI phổ biến sang SAIL có thể hoàn thành trong chưa đầy bảy ngày. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí và thời gian triển khai, vốn là một trong những rào cản lớn nhất khiến các doanh nghiệp vẫn gắn bó với CUDA. Động thái của Alibaba cũng nằm trong xu hướng chung của ngành công nghệ Trung Quốc.

Trước đó, Huawei đã mở mã nguồn nền tảng Compute Architecture for Neural Networks (CANN), hệ thống phần mềm dành cho dòng chip Ascend AI. Moore Threads cũng đang phát triển các nền tảng mở nhằm xây dựng hệ sinh thái AI nội địa, giảm phụ thuộc vào công nghệ Mỹ trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa Washington và Bắc Kinh ngày càng gay gắt.

Việc nhiều doanh nghiệp cùng lựa chọn chiến lược mã nguồn mở phản ánh nhận thức rằng cuộc cạnh tranh AI không chỉ nằm ở hiệu năng chip mà còn ở việc thu hút cộng đồng lập trình viên. Một hệ sinh thái phần mềm mạnh sẽ giúp phần cứng nhanh chóng được chấp nhận trên thị trường.

Hoàn thiện hệ sinh thái AI từ chip đến ứng dụng

Việc mở mã nguồn SAIL cũng phục vụ tham vọng thương mại hóa nhanh hơn dòng chip AI Zhenwu. Trong tháng 5, Alibaba đã giới thiệu bộ xử lí AI Zhenwu M890, được thiết kế để phục vụ các AI Agent, thế hệ trí tuệ nhân tạo có khả năng tự thực hiện chuỗi nhiệm vụ phức tạp mà không cần con người can thiệp.

Theo Alibaba, tính đến tháng 4 năm nay, hãng đã xuất xưởng khoảng 560.000 chip Zhenwu cho hơn 400 khách hàng doanh nghiệp thuộc 20 lĩnh vực khác nhau. Đây là tín hiệu cho thấy chip AI do Alibaba phát triển đang từng bước được thị trường chấp nhận, nhất là trong bối cảnh các dòng GPU cao cấp của Nvidia tiếp tục chịu các biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ sang Trung Quốc.

Khoảng trống mà Nvidia để lại đang tạo cơ hội lớn cho các doanh nghiệp nội địa mở rộng thị phần. Tuy nhiên, Alibaba không chỉ dừng ở việc bán chip. Trong vài năm qua, tập đoàn này liên tục xây dựng chuỗi giá trị AI khép kín, từ bán dẫn, máy chủ, điện toán đám mây đến mô hình ngôn ngữ lớn và các ứng dụng AI dành cho doanh nghiệp.

Tại WAIC 2026, đội ngũ phát triển Qwen AI cũng lần đầu giới thiệu mẫu tai nghe AI thông minh, đánh dấu bước tiến mới của Alibaba trong lĩnh vực thiết bị đeo.

Sản phẩm được kì vọng sẽ tích hợp sâu các mô hình AI của hãng để hỗ trợ giao tiếp, dịch thuật, tìm kiếm thông tin và trợ lí cá nhân theo thời gian thực.

Cùng với đó, Alibaba còn ra mắt nền tảng Meoo Team, giúp doanh nghiệp quản lí tài nguyên, dữ liệu và xây dựng các ứng dụng AI riêng mà không cần đầu tư hạ tầng quá lớn.

Việc đồng thời mở rộng sang phần cứng, phần mềm và nền tảng ứng dụng cho thấy Alibaba đang theo đuổi chiến lược "AI toàn diện", tương tự cách Nvidia xây dựng hệ sinh thái xoay quanh GPU và CUDA trong hơn một thập niên qua.

Giới phân tích nhận định cuộc cạnh tranh AI toàn cầu đang chuyển từ cuộc đua về sức mạnh phần cứng sang cuộc chiến hệ sinh thái. Nếu Nvidia thống trị nhờ CUDA, thì các doanh nghiệp Trung Quốc đang kì vọng mô hình mã nguồn mở sẽ thu hút cộng đồng lập trình viên và tạo ra hệ sinh thái độc lập. Thành công của chiến lược này sẽ không chỉ quyết định tương lai của Alibaba hay Huawei mà còn ảnh hưởng đáng kể đến cán cân cạnh tranh công nghệ giữa Trung Quốc và Mỹ trong kỉ nguyên trí tuệ nhân tạo.