Alibaba và nỗi đau từ 'cuộc chiến đốt tiền' trong nước

Ngày 25.11, Alibaba công bố một kết quả kinh doanh quý 3 đầy nghịch lý. Đây là bức tranh thu nhỏ của những thách thức mà gã khổng lồ thương mại điện tử này đang phải đối mặt trong nỗ lực tái thiết lập vị thế thống trị.

Thành công ngoài biên giới

Tin tốt đến từ Tập đoàn Thương mại Kỹ thuật số Quốc tế Alibaba (AIDC), bao gồm AliExpress, Lazada và Alibaba.com. Đơn vị này báo cáo EBITA điều chỉnh, thu nhập trước lãi vay, thuế và khấu hao, đạt 162 triệu NDT (23 triệu USD) trong quý ba kết thúc vào ngày 30.9, so với khoản lỗ 2,9 tỉ NDT trong cùng kỳ năm ngoái.

Con số này không chỉ đơn thuần là sự cải thiện về tài chính mà còn mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc. Trong bối cảnh thị trường nội địa Trung Quốc đang chững lại với sức tiêu dùng suy yếu, thành công của AIDC cho thấy Alibaba đang tìm được hướng đi mới bên ngoài biên giới. Tập đoàn cho rằng lợi nhuận này phần lớn đến từ hiệu quả hoạt động được cải thiện tại AliExpress.

Ban quản lý công ty trước đây từng nói rằng AIDC có thể hòa vốn trong năm tài chính đến tháng 3.2026, mặc dù đã tụt hậu so với mục tiêu đó kể từ quý 2. Việc đạt được lợi nhuận sớm hơn dự kiến là một dấu hiệu tích cực, cho thấy những điều chỉnh chiến lược và hoạt động đang mang lại kết quả.

Sự tăng trưởng của mảng kinh doanh quốc tế này đối lập rõ rệt với mức tăng trưởng tiêu dùng nội địa đang suy yếu của Trung Quốc. Các công ty thương mại điện tử lớn của đất nước này gần đây đã tổ chức thời gian giảm giá Ngày Độc thân dài nhất từ trước đến nay sau khi doanh số bán hàng tiêu dùng trong tháng 10 suy yếu tháng thứ 5 liên tiếp.

Cuộc chiến giá đốt tiền

Trong khi mảng quốc tế mang lại niềm vui, tổng thể kết quả kinh doanh của Alibaba lại cho thấy tác động bất lợi từ cuộc chiến giá giữa các công ty giao hàng lớn của Trung Quốc. EBITA điều chỉnh tổng thể của tập đoàn giảm 78% xuống 9,1 tỉ NDT và công ty ghi nhận dòng tiền mặt ròng âm 21,8 tỉ NDT, so với con số dương 13,7 tỉ NDT trong cùng kỳ năm ngoái.

Alibaba cho rằng dòng tiền âm là do đầu tư vào thương mại nhanh (quick commerce) và tăng chi tiêu cho cơ sở hạ tầng đám mây. Con số này phản ánh một thực tế đau đớn: để giành thị phần từ các đối thủ như Meituan và JD.com, Alibaba đang phải chi tiêu rất mạnh tay.

Tập đoàn công nghệ này đã triển khai các chiến dịch tiếp thị quyết liệt và trợ cấp khổng lồ để giành thị phần trong lĩnh vực giao hàng nhanh. Chiến lược này dựa nhiều vào việc giảm giá mạnh tay, khiến nhiều nhà đầu tư nghi ngờ về tính bền vững của nó. Trong những ngày đầu của cuộc chiến giá giao đồ ăn năm nay, một số người dùng nền tảng giao hàng thậm chí còn được tặng trà sữa và cà phê miễn phí, một minh chứng cho mức độ khốc liệt của cuộc cạnh tranh.

Ánh sáng cuối đường hầm?

Tuy nhiên, Alibaba khẳng định đã nhìn thấy "kinh tế học được cải thiện" trong mảng kinh doanh này kể từ tháng 9. Quy mô tăng lên trong thương mại nhanh cũng đã góp phần làm tăng số lượng người dùng hoạt động hằng tháng trên ứng dụng Taobao.

Giám đốc điều hành Tập đoàn Thương mại điện tử Alibaba, Jiang Fan, cho biết trong cuộc họp công bố thu nhập tối qua rằng mảng kinh doanh thương mại nhanh đang hướng tới mục tiêu tạo ra hơn 1.000 tỉ NDT doanh thu trong ba năm để giành lợi thế thị trường trong các danh mục liên quan.

Jiang nói rằng cơ cấu đơn hàng của thương mại nhanh đã được tối ưu hóa khi tỷ lệ đơn hàng có giá trị cao hơn đang tăng lên và đơn hàng không phải đồ uống hiện chiếm hơn 75% tổng số. Đây là một dấu hiệu tích cực, cho thấy dịch vụ không chỉ được sử dụng cho những món hàng giá trị thấp mà đang mở rộng sang các sản phẩm có giá trị cao hơn.

Jiang nói thêm: "Thương mại nhanh là trụ cột chiến lược cốt lõi trong việc nâng cấp nền tảng nhóm Taobao, Tmall. Đến quý tiếp theo, chúng ta có thể kỳ vọng thấy việc giảm quy mô đáng kể của các khoản đầu tư". Ông cũng cho biết công ty sẽ điều chỉnh các khoản đầu tư trong phân khúc này một cách linh hoạt phù hợp với cạnh tranh thị trường.

Lời cam kết về việc giảm đầu tư trong quý tới là điều mà nhiều nhà đầu tư đang mong đợi. Nếu Alibaba có thể tiếp tục cải thiện hiệu quả trong khi giảm chi tiêu, đó sẽ là tín hiệu cho thấy chiến lược đang đi đúng hướng.

Những điểm sáng khác

Ngoài câu chuyện thương mại nhanh, Alibaba cũng có những tin tốt khác. Công ty báo cáo doanh thu quý đạt 247,8 tỉ NDT (35 tỉ USD), tăng 5% so với cùng kỳ năm ngoái và vượt dự báo trung bình của các nhà phân tích là 242,65 tỉ NDT theo dữ liệu được biên soạn bởi LSEG. Mảng kinh doanh thương mại điện tử Trung Quốc của công ty, bao gồm thương mại nhanh, chứng kiến doanh thu tăng 16% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đặc biệt ấn tượng là tập đoàn trí tuệ đám mây của công ty, ghi nhận doanh thu 39,8 tỷ nhân dân tệ, tăng 34% so với cùng kỳ năm ngoái, được thúc đẩy bởi việc áp dụng AI ngày càng tăng. Alibaba cho biết mảng kinh doanh đám mây của họ đứng đầu tại Trung Quốc với thị phần 35,8%.

Eddie Wu, CEO của Tập đoàn Alibaba, nhận định: "Chúng tôi thấy nhu cầu của khách hàng vẫn mạnh mẽ. Trên thực tế, chúng tôi thậm chí không thể theo kịp mức tăng trưởng nhu cầu của khách hàng về tốc độ mà chúng tôi triển khai dịch vụ đám mây. Nhu cầu đến từ mọi khía cạnh của hoạt động doanh nghiệp".

Alibaba đã công bố chatbot AI mới nhất của mình, Qwen, vào tuần trước, cạnh tranh với DeepSeek nội địa và mô hình AI Ernie của Baidu, trong dấu hiệu mới nhất cho thấy cuộc đua AI đang nóng lên giữa các công ty công nghệ Trung Quốc.

Thị trường tin tưởng?

Cổ phiếu niêm yết tại Hong Kong của công ty đã tăng hơn 90% trong năm nay, vượt xa mức tăng 32% của Hang Seng vào phiên đóng cửa hôm qua. Đây là một tín hiệu mạnh mẽ rằng dù có những thách thức, thị trường vẫn tin tưởng vào khả năng phục hồi và tăng trưởng dài hạn của Alibaba.

Kết quả kinh doanh quý ba của Alibaba vẽ nên một bức tranh phức tạp. Công ty đang đánh đổi lợi nhuận ngắn hạn để giành thị phần trong lĩnh vực chiến lược như thương mại nhanh, trong khi gặt hái thành công từ sự mở rộng quốc tế. Câu hỏi lớn là liệu chiến lược đốt tiền này có thể kéo dài bao lâu và khi nào công ty sẽ bắt đầu thu hoạch từ những khoản đầu tư khổng lồ này. Với cam kết giảm chi tiêu trong quý tới, có vẻ như Alibaba đang chuẩn bị chuyển sang giai đoạn tiếp theo trong cuộc chiến giành lại vị thế thống trị.