An Giang ứng dụng công nghệ phát triển nuôi biển thông minh, an toàn

An Giang là tỉnh có tiềm năng và lợi thế về biển, để phát huy lợi thế và ứng dụng nông nghiệp thông minh vào ngành kinh tế này, phóng viên Tạp chí Một Thế Giới đã phỏng vấn ông Trần Thanh Hiệp, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang.

- Thưa ông, An Giang có những lợi thế và điều kiện thuận lợi nào để ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số (KHCN,CĐS) trong nuôi trồng thủy sản, nhất là nuôi biển theo hướng thông minh, an toàn?

- Ông Trần Thanh Hiệp: An Giang có tiềm năng rất lớn để phát triển nuôi biển. Tỉnh có vùng biển rộng khoảng 63.290 km², bờ biển dài trên 200 km và hơn 140 hòn đảo lớn, nhỏ. Phú Quốc, Nam Du, Kiên Hải, Bà Lụa, Hải Tặc, Thổ Châu và vùng ven biển phù hợp phát triển cá biển lồng bè, nhuyễn thể, trai ngọc cùng nhiều hải sản giá trị.

Hệ sinh thái rạn san hô, thảm cỏ biển và bãi giống tự nhiên cần được bảo vệ. Kết nối vùng nuôi với Rạch Giá, Hà Tiên, Phú Quốc và các trung tâm tiêu thụ tạo thuận lợi phát triển hậu cần, chế biến, thương mại; mở cơ hội thu hút doanh nghiệp.

Nuôi biển phải dựa trên phân vùng khoa học, tiết kiệm không gian biển và kiểm soát sức tải môi trường. Công nghệ, mật độ lồng bè cần phù hợp từng vùng, hài hòa với bảo tồn, du lịch, giao thông hàng hải, quốc phòng, an ninh.

- Thời gian qua, việc ứng dụng KHCN đã đem lại những kết quả cụ thể nào? Những mô hình nào cho thấy hiệu quả trong nâng cao năng suất, chất lượng và an toàn nuôi biển thưa ông?

-Ông Trần Thanh Hiệp: Giai đoạn 2021-2025 và ước thực hiện năm 2026, nuôi biển của tỉnh tiếp tục mở rộng. Tổng sản lượng tăng từ 69.269 tấn năm 2021 lên ước đạt 133.000 tấn năm 2026. Số lồng nuôi cá tăng từ 3.612 lồng lên ước đạt 6.115 lồng; diện tích nuôi nhuyễn thể tăng từ 20.203 ha lên ước đạt 24.950 ha. Nuôi trai cấy ngọc nhân tạo tại Phú Quốc duy trì khoảng 300 ha, sản lượng khoảng 350.000 viên mỗi năm.

Tỉnh hỗ trợ 117 lồng HDPE; triển khai mô hình cá mú trân châu, cá bớp, cá chim vây vàng đạt VietGAP. Năng suất có thể cao hơn 1,5-2 lần lồng truyền thống trên cùng đối tượng. Lồng HDPE bền, chịu sóng, thích ứng vị trí xa bờ tốt hơn, giảm rủi ro; tạo cơ sở đổi mới vật liệu và chuẩn hóa quy trình.

Giai đoạn 2021-2026, tỉnh triển khai 10 đề tài, dự án khoa học công nghệ, kinh phí 18,4 tỉ đồng, tập trung sản xuất giống, nuôi thương phẩm ghẹ xanh, ốc hương, vẹm xanh, cá ngựa, cá bè quỵt. Có 87 lớp tập huấn với 2.670 lượt người; 382 cơ sở nuôi lồng bè được cấp mã số nhận diện.

Tỉnh chấp thuận chủ trương cho 05 doanh nghiệp nuôi biển công nghệ cao, tổng diện tích hơn 2.908 ha, vốn 1.116 tỉ đồng. Dự án Công ty TNHH Thủy sản Australis Việt Nam tại Kiên Hải được giao 420 ha mặt nước, vốn 400 tỉ đồng, công suất thiết kế 30.000 tấn cá/năm, ứng dụng thiết bị hiện đại, thông minh.

Kết quả bước đầu cho thấy công nghệ góp phần nâng năng suất và năng lực quản lí. Mã số cơ sở nuôi, mô hình VietGAP là tiền đề quản lí vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng.

- Ngành đang gặp những khó khăn, điểm nghẽn nào? An Giang sẽ tập trung giải pháp gì để thúc đẩy CĐS, ứng dụng công nghệ và phát triển nuôi biển bền vững trong thời gian tới?

- Ông Trần Thanh Hiệp: Điểm nghẽn trước hết nằm ở cơ chế, chính sách. Theo khoản 10 Điều 24 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, dự án đề nghị Nhà nước giao khu vực biển thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư, nhưng hình thức lựa chọn nhà đầu tư chưa được hướng dẫn cụ thể, gây vướng mắc khi xem xét hồ sơ. Chuyển đổi công nghệ cũng cần chính sách hỗ trợ đủ mạnh, dễ tiếp cận.

Liên kết giữa hộ nuôi, hợp tác xã và doanh nghiệp còn hạn chế; người dân khó khăn về vốn, quản trị và tiếp cận công nghệ. Đầu tư trên biển cần nguồn lực lớn, lại đối mặt thiên tai, dịch bệnh và thị trường tiêu thụ. Vì vậy, phải giải quyết đồng bộ từ giống, kĩ thuật, tổ chức sản xuất đến đầu ra.

Tỉnh tập trung hoàn thiện phân vùng nuôi biển để tổ chức sản xuất, giao khu vực biển và thu hút đầu tư. Đồng thời, phối hợp viện, trường, doanh nghiệp nghiên cứu giống cá biển, nhuyễn thể chủ lực; kiểm soát chất lượng, an toàn sinh học và tăng cung ứng giống tại chỗ. Tỉnh định hướng thiết kế lồng HDPE, hệ thống neo phù hợp vùng biển Tây Nam; từng bước ứng dụng cho ăn tự động, camera, cảm biến. Mô hình nuôi đa tầng dinh dưỡng (IMTA), kết hợp cá biển, nhuyễn thể, rong biển, được thử nghiệm để tận dụng dinh dưỡng, giảm tác động môi trường.

CĐS bắt đầu từ nhu cầu quản lí và sản xuất. Tỉnh định hướng cơ sở dữ liệu dùng chung về phân vùng, ranh giới khu vực biển, mã số cơ sở, vị trí lồng bè, đối tượng nuôi, sản lượng, môi trường, dịch bệnh. Người nuôi được khuyến khích dùng nhật kí điện tử ghi con giống, thức ăn, chăm sóc, thuốc, hóa chất và thu hoạch. Mã QR gắn hồ sơ kiểm tra hỗ trợ truy xuất nguồn gốc; cần quan trắc, cảnh báo sớm tảo nở hoa và sự cố môi trường.

Đến năm 2030, An Giang phấn đấu đạt sản lượng nuôi biển 250.000 tấn hải sản, 520.000 viên ngọc trai; phát triển 14.000 lồng nuôi, trong đó khoảng 6.600 lồng công nghệ cao. Tầm nhìn năm 2045 là trung tâm nuôi biển hiện đại, xanh, thông minh, bền vững. Muốn vậy, cần tháo gỡ vướng mắc giao khu vực biển, hỗ trợ chuyển đổi công nghệ, liên kết chuỗi. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lí, viện, trường, doanh nghiệp, người nuôi quyết định hiệu quả.