Apple cần gì để thống trị lĩnh vực AI cho người tiêu dùng?

Siri hiện là một trong những chatbot kém thông minh nhất trên thị trường. Apple hy vọng một cuộc đại tu Siri sẽ giúp hãng trở lại cuộc đua AI (trí tuệ nhân tạo).

Khi Apple tổ chức hội nghị thường niên dành cho các nhà phát triển (WWDC) tuần tới (lúc 0 giờ ngày 9/6 giờ Việt Nam), điểm nhấn lớn nhất có lẽ là phiên bản Siri hoàn toàn mới, hoạt động giống ChatGPT hơn.

Phiên bản Siri cũ, vốn bị đánh giá là quá hạn chế trong nhiều năm qua, sẽ dần bị thay thế. Nhiều người hiện chỉ sử dụng Siri cho các tác vụ đơn giản như đặt báo thức hoặc hẹn giờ.

Siri mới được xây dựng trên mô hình Gemini của Google, dự kiến sẽ mang lại trải nghiệm tìm kiếm hiện đại hơn, có khả năng ghi nhớ các câu hỏi trước đó của người dùng và truy cập dữ liệu trên thiết bị để đưa ra câu trả lời mang tính cá nhân hóa.

Apple có thể sẽ ra mắt ứng dụng Siri độc lập với gói trả phí, tương tự các ứng dụng AI cạnh tranh hiện nay.

Câu hỏi đặt ra là liệu Siri mới và các bản cập nhật hệ điều hành sắp tới có đủ sức giúp Apple đưa AI tạo sinh đến với hàng tỉ người dùng hay không. Dù chậm chân hơn các đối thủ nhiều năm, Apple vẫn sở hữu những lợi thế đặc biệt có thể giúp hãng vươn lên vị trí dẫn đầu thị trường AI dành cho người tiêu dùng.

"Tôi tin Apple sẽ chiến thắng trong cuộc đua AI. Điện thoại sẽ là thiết bị chính mà phần lớn người sử dụng AI. Apple đang hợp tác với những đối tác phù hợp để mang đến trải nghiệm AI độc đáo cho điện thoại", ông Ron Johnson, người từng phụ trách mảng bán lẻ của Apple dưới thời Steve Jobs, nhận định.

"Trạm thu phí" mới của Apple

Dưới thời Giám đốc điều hành Tim Cook, Apple đã tận dụng vị thế thống trị của iPhone để xây dựng một mô hình kinh doanh giống như "trạm thu phí". Hãng thu hàng chục tỉ USD mỗi năm từ các nhà phát triển ứng dụng muốn tiếp cận người dùng, đồng thời nhận thêm hàng chục tỉ USD từ Google để công cụ tìm kiếm này được đặt làm mặc định trên trình duyệt Safari. Siri thông minh hơn có thể giúp Apple mở thêm "trạm thu phí" mới ở cánh cửa dẫn vào thế giới AI.

Hiện nay, phần lớn người tiêu dùng mới chỉ trải nghiệm AI như phiên bản nâng cấp của công cụ tìm kiếm trực tuyến. Song sự tăng trưởng bùng nổ của Anthropic, nhờ những người dùng chuyên nghiệp sử dụng Claude để hoàn thành công việc, cho thấy tương lai AI tiêu dùng có thể khác rất nhiều. Trong tương lai đó, smartphone sẽ đóng vai trò như một trợ lý thực thụ.

Ví dụ, tác tử AI trên smartphone có thể tự đặt bàn nhà hàng vì biết lịch trình của người dùng và hiểu các hạn chế về ăn uống của họ. Tác tử AI có thể tự gọi xe vì biết địa chỉ nhà và thông tin thẻ tín dụng đã lưu sẵn. Thậm chí các ứng dụng riêng lẻ có thể trở nên ít quan trọng hơn, khi tác tử AI trên smartphone trực tiếp gọi đến dịch vụ trực tuyến để thực hiện công việc thay mặt người dùng.

"Chợ giao dịch cho các hành động mà tác tử AI thực hiện"

Lợi thế lớn nhất của Apple trong thế giới tương lai là iPhone đã nắm giữ gần như mọi thông tin quan trọng về người dùng. Những công ty đang chi hàng trăm tỉ USD để phát triển các mô hình AI tiên tiến nhất, nếu muốn tiếp cận người tiêu dùng, rất có thể sẽ phải đi qua cánh cửa mang tên Apple.

Trong một báo cáo gửi nhà đầu tư gần đây, nhà phân tích Wamsi Mohan tại Bank of America cho rằng Apple có thể trở thành "chợ giao dịch cho các hành động mà tác tử AI thực hiện thông qua ứng dụng". Hiện nay, các ứng dụng cạnh tranh về lượt tải xuống và thời gian sử dụng màn hình. Trong tương lai, ứng dụng có thể cạnh tranh để trở thành dịch vụ được các tác tử AI trên smartphone lựa chọn. Chẳng hạn, nếu Uber muốn Siri gọi đến mỗi khi người dùng cần đặt xe, công ty này có thể phải trả cho Apple một khoản phí đáng kể.

Vì muốn tự kiểm soát tương lai của mình, OpenAI đã hợp tác với Jony Ive (huyền thoại thiết kế iPhone) để phát triển thiết bị AI riêng. Công ty đứng sau ChatGPT cũng triển khai chiến lược xây dựng hệ sinh thái ứng dụng từ năm ngoái. Song cho đến nay, sáng kiến ứng dụng của OpenAI không gây được tiếng vang, còn khả năng tung ra thiết bị AI đủ hấp dẫn để người dùng từ bỏ iPhone vẫn bị đánh giá thấp.

Thách thức lớn nhất của Apple

Tuy nhiên, Apple đã nhiều lần hứa hẹn về một Siri thông minh hơn. Hai năm trước, gã khổng lồ công nghệ Mỹ từng tuyên bố Siri sẽ có thể tương tác với tin nhắn và ứng dụng, đồng thời hiểu được nội dung đang hiển thị trên màn hình của người dùng. Sau đó, Apple đã đồng ý dàn xếp một vụ kiện tập thể liên quan đến việc chậm triển khai các tính năng AI từng được quảng bá cho Siri.

"Thách thức lớn nhất trước mắt Apple là biến những năng lực AI mà hãng hình dung thành sản phẩm hoặc dịch vụ mà người dùng thực sự muốn sử dụng", nhà phân tích Craig Moffett tại hãng nghiên cứu chứng khoán độc lập MoffettNathanson bình luận.

Thực tế, mọi lợi thế của Apple đều trở nên vô nghĩa nếu không thể cung cấp một hệ thống AI đủ năng lực để dẫn dắt người dùng iPhone trong thế giới mới này.

Điều trớ trêu là khi Siri ra mắt dưới dạng ứng dụng độc lập cách đây 16 năm, những nhà sáng lập đã hình dung đây là trợ lý ảo có thể thực hiện các công việc như đặt bàn nhà hàng. Song sau khi mua lại Siri, Apple đã không thể hiện thực hóa tầm nhìn đó. Apple gặp khó khăn đến mức sau nhiều năm nỗ lực cải tiến Siri, cuối cùng vẫn phải dựa vào công nghệ AI nền tảng của Google.

Một lợi thế khác của Apple trong lĩnh vực AI là cam kết bảo vệ quyền riêng tư của người dùng, nhưng điều này cũng trở thành rào cản. Chính sách đó giúp Apple xây dựng niềm tin với người tiêu dùng. Nhiều người tiếp tục sẵn sàng chia sẻ dữ liệu cá nhân với Apple thay vì các công ty khác vốn bị chỉ trích vì thu thập hoặc bán dữ liệu. Tuy nhiên, việc hạn chế tiếp cận dữ liệu người dùng khiến các kỹ sư của Apple khó huấn luyện những mô hình AI mạnh hơn.

Apple cũng phải đối mặt với bài toán nguồn cung bộ nhớ. Trong tương lai, iPhone sẽ cần dung lượng bộ nhớ lớn hơn để chạy các mô hình AI tiên tiến trực tiếp trên thiết bị, qua đó tránh phải gửi dữ liệu cá nhân lên đám mây. Thế nhưng, các hãng chip AI như Nvidia đang tiêu thụ lượng bộ nhớ khổng lồ, khiến giá linh kiện này tăng vọt.

Năm ngoái, Apple thông báo John Giannandrea sẽ rời vị trí lãnh đạo bộ phận AI trong bối cảnh gặp nhiều khó khăn để nâng cấp Siri và triển khai các tính năng AI mới. Sau nhiều năm trì hoãn phát hành phiên bản nâng cấp toàn diện cho Siri, Apple gần như không còn lý do nào để tiếp tục thất bại trong lần thử sức này.