Bé trai 4,5 tuổi bị suy gan cấp vì uống thuốc hạ sốt paracetamol
Bé trai 4,5 tuổi bị suy gan cấp do dùng paracetamol quá liều. Bác sĩ cảnh báo sai lầm nhiều phụ huynh mắc khi tự ý tăng liều, rút ngắn thời gian uống thuốc.
Chiều 31/7, BSCKII Nguyễn Minh Tiến – Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), cho biết các bác sĩ tại đây đã trải qua hơn hai tuần giành giật sự sống cho một bé trai sau khi rơi vào tình trạng suy gan cấp, rối loạn đông máu và hôn mê do ngộ độc paracetamol. Điều đáng nói, nguyên nhân không xuất phát từ một loại thuốc hiếm gặp mà chính là thuốc hạ sốt quen thuộc được hầu hết các gia đình sử dụng mỗi khi trẻ bị sốt.
Thuốc hạ sốt paracetamol quen thuộc nhưng có thể trở thành "con dao hai lưỡi"
Theo thông tin từ Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, bệnh nhi là bé trai N.T.T. (4,5 tuổi, ngụ xã Khánh Hưng, tỉnh Tây Ninh), nặng 17 kg, bị sốt nhiều ngày liên tiếp. Lo lắng vì con sốt kéo dài, người nhà đã tự mua paracetamol loại 325 mg và cho trẻ uống khoảng 3 giờ một lần. Việc rút ngắn khoảng cách giữa các lần dùng thuốc khiến tổng liều tích lũy lên tới khoảng 210 mg/kg thể trọng, vượt xa ngưỡng gây độc cho gan.
Khi nhập viện, trẻ đã xuất hiện hàng loạt biến chứng nguy hiểm như suy gan cấp, vàng da, vàng mắt, rối loạn đông máu nặng và ngộ độc thần kinh. Các chỉ số men gan tăng lên tới hàng nghìn đơn vị, buộc ê kíp hồi sức phải kích hoạt báo động đỏ để triển khai các biện pháp điều trị chuyên sâu.
Bệnh nhi được sử dụng thuốc giải độc đặc hiệu N-acetylcystein (NAC), kết hợp thay huyết tương và lọc máu liên tục qua ba đợt nhằm loại bỏ độc chất, giảm phản ứng viêm và tạo điều kiện cho gan phục hồi. Sau hơn hai tuần điều trị tích cực, chức năng gan của trẻ dần ổn định và đủ điều kiện xuất viện.
Gan của trẻ em không giống người lớn
Theo BSCKII Nguyễn Minh Tiến, paracetamol là thuốc hạ sốt, giảm đau rất hiệu quả nếu được sử dụng đúng chỉ định. Tuy nhiên, tâm lí sốt ruột khi trẻ sốt cao khiến nhiều phụ huynh tự ý tăng liều hoặc cho trẻ uống thuốc sớm hơn khuyến cáo mà không nhận ra đây chính là yếu tố làm gia tăng nguy cơ ngộ độc.
Ông nhấn mạnh, gan của trẻ em không phải là "phiên bản thu nhỏ" của gan người trưởng thành. Khả năng chuyển hóa và khử độc ở trẻ có những đặc điểm riêng. Vì vậy, khi lượng paracetamol vượt quá khả năng xử lí của cơ thể, các tế bào gan có thể nhanh chóng bị tổn thương, dẫn đến hoại tử gan cấp chỉ trong thời gian ngắn. Một loại thuốc vốn rất an toàn nếu dùng đúng liều có thể trở thành nguyên nhân đe dọa tính mạng nếu bị lạm dụng.
Theo BSCKII Nguyễn Minh Tiến, đa số các trường hợp ngộ độc paracetamol đều có thể phòng tránh nếu người chăm sóc tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng, không tự ý tăng liều và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi sốt kéo dài thay vì tiếp tục điều trị tại nhà. Đây cũng là thông điệp quan trọng từ ca bệnh vừa được cứu sống tại bệnh viện.
Nhiều phụ huynh vẫn hiểu sai về cách hạ sốt
Các bác sĩ cho biết một trong những quan niệm sai lầm phổ biến là cho rằng trẻ còn sốt nghĩa là thuốc chưa đủ mạnh hoặc cần uống thêm sớm hơn. Thực tế, hiệu quả của paracetamol không phụ thuộc vào việc rút ngắn khoảng cách giữa các lần uống mà phụ thuộc vào việc sử dụng đúng liều theo cân nặng và đúng thời gian khuyến cáo.
Theo khuyến cáo chuyên môn, paracetamol chỉ nên dùng khi trẻ sốt từ 38,5°C trở lên. Liều dùng thông thường là 10–15 mg/kg/lần, khoảng cách giữa hai lần uống từ 4–6 giờ và tổng liều không vượt quá 60 mg/kg trong vòng 24 giờ. Trong quá trình chăm sóc, phụ huynh cũng cần cho trẻ uống đủ nước, mặc quần áo thoáng mát và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường. Nếu trẻ sốt kéo dài, li bì, nôn nhiều hoặc đau bụng, cần đưa đến cơ sở y tế để được đánh giá thay vì tiếp tục tăng liều thuốc tại nhà.
Ca bệnh của bé trai 4,5 tuổi là lời cảnh báo rõ ràng rằng paracetamol không phải là loại thuốc có thể sử dụng tùy ý chỉ vì được bán phổ biến và quen thuộc trong mỗi gia đình. Chỉ một quyết định tưởng chừng rất nhỏ của người lớn cũng có thể khiến trẻ phải đối mặt với suy gan cấp, thậm chí nguy cơ tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Vì vậy, tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ, đọc kỹ liều dùng theo cân nặng và tuyệt đối không tự ý rút ngắn khoảng cách giữa các lần uống thuốc vẫn là nguyên tắc quan trọng nhất để bảo vệ trẻ.
